Cánh đồng Vĩnh Hòa năm 1948

Quê quán: Xã Vĩnh Hòa, huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa
Danh hiệu: Nữ Anh hùng LLVTND đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam

Cánh đồng Vĩnh Hòa năm 1948 đầy gió và bụi đất mịn. Một cô bé mới mười tám tuổi, dáng người nhỏ nhưng đôi mắt sáng rực, đang đứng trên bờ ruộng nhìn theo toán lính Pháp đi càn. Cô là Nguyễn Thị Chiên, con gái của một gia đình nông dân nghèo nhưng giàu nghị lực.

Từ nhỏ, Chiên đã quen với việc gánh nước, nuôi trâu, cày ruộng. Nhưng khi quân Pháp dày xéo quê hương, cô ném cuốc xuống, cầm lấy cây mác của cha để tham gia du kích. Không ai nghĩ cô gái mảnh mai lại là người chỉ huy những trận đánh táo bạo nhất vùng.

Chiến công đầu tiên của Chiên vang dội đến mức cả vùng truyền tai nhau: cô cùng tổ du kích bí mật luồn qua bờ tre, dùng lựu đạn tiêu diệt cả một toán lính Pháp đang đóng chốt trong đình làng. Sau trận đó, địch treo giải thưởng lớn để bắt cho được “con nhỏ Chiên mặt tròn”, bởi chúng sợ cô đến mức phát điên.

Suốt những năm kháng chiến, Chiên lập gần 30 chiến công lớn nhỏ, trong đó có hai trận khiến Pháp kinh hoàng:
– Một mình cô bắt sống tên sĩ quan Pháp đang chỉ huy cuộc càn quét.
– Hai lần đột kích tiêu diệt đại đội lính Âu – Phi.

Một đêm hành quân trong rừng Còng, trời tối đen, gió rít qua kẽ lá. Đơn vị Chiên đang vây ép đồn Pháp. Giữa lúc súng đạn ác liệt, cô lao lên đầu, tay cầm súng, tay vác bó lửa làm tín hiệu. Địch thấy bóng cô liền bắn xối xả. Nhưng Chiên vẫn đứng thẳng, như một mũi tên lao vào bờ tường gạch đỏ, phá tung cửa đồn giúp đồng đội tràn vào.

Sau chiến thắng, Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp gặp và tuyên dương cô, trao huân chương và khen ngợi:
“Cô Chiên đánh giặc rất giỏi.”

Câu nói ấy theo cô đến hết cuộc đời – giản dị, mộc mạc như chính con người Thanh Hóa ấy.