"CÁNH ÉN BẠC" QUẢ CẢM TRÊN BẦU TRỜI HÀ NỘI VÀ DẤU ẤN VỊ TƯỚNG TƯ LỆNH PHÒNG KHÔNG – KHÔNG QUÂN
Trong trang sử hào hùng của Không quân nhân dân Việt Nam, cuộc đối đầu không cân sức giữa những cánh bay MiG quả cảm của ta với các phi đội tiêm kích hiện đại của không lực Hoa Kỳ đã trở thành huyền thoại về lòng dũng cảm, trí thông minh và nghệ thuật tác chiến trên không độc đáo. Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trần Việt (sinh năm 1946) – nguyên Phó Tư lệnh Quân chủng Phòng không – Không quân, nguyên phi công tiêm kích Đại đội 3, Trung đoàn Không quân 921 (Đoàn Sao Đỏ), Sư đoàn Không quân 371 – là một trong những phi công tiêm kích MiG-21 xuất sắc của quân đội ta. Những trận không chiến xuất thần bắn rơi máy bay Mỹ trên bầu trời miền Bắc trong chiến dịch "Điện Biên Phủ trên không" năm 1972 và những cống hiến to lớn trong chỉ huy, xây dựng quân chủng thời bình đã tạc nên chân dung một vị tướng bầu trời kiên trung, tài hoa và đức độ.
Giai đoạn 1968 – 1972, đặc biệt là cuộc tập kích đường không chiến lược bằng "pháo đài bay" B-52 của đế quốc Mỹ vào Hà Nội, Hải Phòng cuối tháng 12 năm 1972:
Không lực Mỹ huy động tối đa lực lượng máy bay chiến lược, tiêm kích tối tân F-4 Phantom cùng hệ thống tác chiến điện tử dày đặc nhằm áp chế toàn bộ mạng lưới radar và đánh phá các sân bay miền Bắc.
Để cất cánh và nghênh chiến, mỗi phi công tiêm kích MiG-21 của ta phải đối mặt với thử thách sinh tử: đường băng bị bom cày xới, xuất kích trong điều kiện bị nhiễu radar nặng nề, một mình giữa vòng vây của hàng chục máy bay địch có hỏa lực và tầm nhìn vượt trội.
Yêu cầu tác chiến đòi hỏi phi công không chỉ có kỹ thuật bay điêu luyện, khả năng cơ động chớp nhoáng mà phải mang bản lĩnh thép, chớp đúng thời cơ tiếp cận mục tiêu từ cự ly gần để phóng tên lửa tiêu diệt địch rồi hạ cánh an toàn.
Đồng chí Trần Việt đã bước vào những trận không chiến sinh tử ấy bằng dũng khí phi thường của người lính không quân cách mạng.
Người con đất võ Bình Định với ước mơ chinh phục bầu trời
Trần Việt sinh năm 1946 tại xã Hoài Hảo, huyện Hoài Nhơn (nay là phường Hoài Hảo, thị xã Hoài Nhơn), tỉnh Bình Định – miền đất võ giàu truyền thống thượng võ, yêu nước và quật cường:
Lớn lên trong khói lửa kháng chiến chống thực dân Pháp và những năm đầu chia cắt đất nước, người thanh niên Hoài Nhơn sớm nuôi dưỡng ý chí cống hiến cho sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc.
Giữa thập niên 1960, ông vinh dự trúng tuyển vào lực lượng Không quân nhân dân Việt Nam – quân chủng kỹ thuật non trẻ đang chuẩn bị lực lượng đương đầu với cuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ.
Được cử sang Liên Xô đào tạo phi công quân sự bài bản, ông nhanh chóng làm chủ kỹ thuật lái máy bay tiêm kích phản lực siêu âm MiG-21 – khí tài hiện đại bậc nhất của không quân lúc bấy giờ.
Sau khi tốt nghiệp xuất sắc trở về nước, ông được biên chế về Đại đội 3, Trung đoàn Không quân 921 (Đoàn Sao Đỏ) – cái nôi của những cánh bay tiêm kích huyền thoại.
Những trận không chiến xuất thần trên bầu trời miền Bắc
Gia nhập Trung đoàn 921 giữa thời điểm Mỹ mở rộng chiến dịch ném bom Linebacker I và Linebacker II tàn phá miền Bắc:
Phi công Trần Việt nhanh chóng hòa mình vào các trận đánh trên không ác liệt, luôn thể hiện lối đánh táo bạo, quyết đoán, phát huy tối đa ưu thế tốc độ và độ cơ động cao của tiêm kích MiG-21.
Chiến công bắn rơi máy bay F-4 Phantom: Trong các trận đánh chặn máy bay tiêm kích Mỹ bảo vệ vùng trời Hà Nội và các tỉnh phía Bắc, ông đã mưu trí lợi dụng địa hình rừng núi, luồn lách qua các dải nhiễu điện tử của địch, tiếp cận đội hình đối phương từ phía sau và phóng tên lửa tiêu diệt gọn các máy bay F-4 tối tân của không quân Mỹ.
Đóng góp trong 12 ngày đêm "Điện Biên Phủ trên không" (tháng 12/1972):
Trong chiến dịch lịch sử đánh trả đòn tập kích B-52 của địch, các sân bay Đa Phúc (Nội Bài), Yên Bái, Kép liên tục bị bom tọa độ cày xới. Đồng chí Trần Việt cùng đồng đội Đại đội 3 đã kiên cường ứng trực, xuất kích từ các đường băng dã chiến ngắn, xuyên qua màn hỏa lực phòng không dày đặc để đánh chặn máy bay địch từ xa, bảo vệ an toàn cho các mục tiêu trọng yếu của Thủ đô Hà Nội.
Vị tướng chỉ huy xây dựng Quân chủng thời bình
Sau ngày giải phóng miền Nam, thống nhất non sông:
Đồng chí Trần Việt tiếp tục gắn bó trọn vẹn với sự nghiệp xây dựng Không quân và Phòng không – Không quân Việt Nam tiến lên chính quy, hiện đại.
Ông lần lượt đảm nhận các cương vị lãnh đạo, chỉ huy quan trọng: Trung đoàn trưởng Trung đoàn 921, Sư đoàn trưởng Sư đoàn Không quân 371, rồi Phó Tư lệnh Quân chủng Phòng không – Không quân.
Ông được thăng quân hàm Đại tá, rồi Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam.
Trên cương vị Phó Tư lệnh Quân chủng, Thiếu tướng Trần Việt đã có nhiều đóng góp lớn trong công tác huấn luyện bay, đào tạo đội ngũ phi công trẻ kế cận, rèn luyện kỹ thuật tác chiến trong điều kiện công nghệ cao và xây dựng thế trận phòng không – không quân bảo vệ vững chắc vùng trời, biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc.
Tôn vinh danh hiệu Anh hùng cao quý
Cuộc đời binh nghiệp vẻ vang từ buồng lái tiêm kích MiG-21 xé gió đến cương vị người chỉ huy cấp cao của Quân chủng, Thiếu tướng Trần Việt luôn là tấm gương mẫu mực về bản lĩnh kiên định, kỷ luật thép và sự tận tụy cống hiến cho bầu trời Tổ quốc.
Ghi nhận những chiến công xuất sắc trong chiến đấu và đóng góp to lớn cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, đồng chí Trần Việt đã vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Ông cũng được tặng thưởng nhiều huân, huy chương cao quý của Đảng, Nhà nước và Quân đội:
Huân chương Quân công;
Huân chương Chiến công hạng Nhất;
Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất;
Huy hiệu 50 năm tuổi Đảng cùng nhiều kỷ niệm chương, phần thưởng vẻ vang khác.
Cuộc đời của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trần Việt là một khúc tráng ca kiêu hãnh của người lính Không quân Việt Nam. Từ người thanh niên đất võ Hoài Nhơn đến những chuyến xuất kích nghẹt thở đối đầu quân thù trên tầng mây cao và cương vị vị tướng lãnh đạo Quân chủng thời bình, tên tuổi và chiến công của ông mãi mãi ngời sáng trên bầu trời quê hương, tạc vào trang sử vẻ vang của Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng.
