Cánh Én Bạc và Đóa Sen Nâu: Bản Trường Ca Về Người Anh Hùng Chân Đất.
Cánh Én Bạc và Đóa Sen Nâu: Bản Trường Ca Về Người Anh Hùng Chân Đất. Có một nhà văn từng nói rằng: "Những trang sử vĩ đại nhất của một dân tộc thường không được viết bằng mực vàng son trong những cung điện nguy nga, mà được viết bằng mồ hôi, máu và nước mắt của những con người bình dị nhất." Trong dòng chảy miên viễn của lịch sử Việt Nam, có vô vàn những cái tên đã tạc dáng đứng của mình vào thế kỷ. Nhưng có lẽ, hiếm có một biểu tượng nào lại mang trong mình sự giao hòa kỳ lạ, tuyệt mỹ và đẫm tính nhân văn như Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Đại tá Nguyễn Văn Bảy. Cuộc đời cụ là một vệt gạch nối bi tráng giữa bầu trời cuồn cuộn khói lửa và mặt đất ngan ngát hương sen, là sự kết tinh giữa bản lĩnh của một "mãnh hổ" tầng không và cốt cách thuần hậu của một lão nông tri điền rặt chất Nam Bộ.
Từ gốc rạ miệt vườn đến những con số 7 định mệnh. Ngược dòng thời gian về mảnh đất Lai Vung, Đồng Tháp những năm trước cách mạng, nơi có những cánh đồng cò bay thẳng cánh và những điệu lý câu hò trĩu nặng phù sa. Cụ Bảy, tên thật là Nguyễn Văn Hoa, sinh ra và lớn lên trong một gia đình bần nông như bao gia đình miền Tây thuở ấy. Nếu không có biến thiên của thời cuộc, có lẽ cuộc đời người thanh niên ấy sẽ mãi gắn liền với con trâu, cái cày, với những mùa nước nổi lúa ma ngập đồng. Năm 17 tuổi, vì không muốn bị gia đình ép duyên, chàng trai trẻ đã quyết định trốn nhà theo kháng chiến. Quyết định có phần bồng bột của tuổi trẻ ấy, ngờ đâu lại là khúc dạo đầu cho một bản trường ca vĩ đại.
Số phận dường như đã dọn sẵn cho cụ một con đường mang tên "Định mệnh của những số 7". Là người con thứ 7 trong gia đình, tham gia cách mạng năm 17 tuổi, và điều phi thường nhất: học 7 lớp văn hóa chỉ trong vỏn vẹn 7 ngày để đủ điều kiện sang Liên Xô học lái máy bay tiêm kích. Hãy thử nhắm mắt lại và tưởng tượng: một người nông dân quen tay lấm chân bùn, chữ nghĩa chưa rành, làm sao có thể trong một thời gian ngắn ngủi nhồi nhét những định lý toán học, vật lý khô khan để điều khiển những cỗ máy khổng lồ trên bầu trời? Đó không chỉ là trí thông minh thiên bẩm, đó là sức mạnh của một khát vọng cháy bỏng – khát vọng được bay lên để bảo vệ mảnh đất quê hương đang quằn quại dưới gót giày xâm lược.
Huyền thoại "Ngắm bằng mắt, bắn bằng tay" trên bầu trời rực lửa. Bước vào những năm 1960, khi đế quốc Mỹ leo thang chiến tranh phá hoại miền Bắc, bầu trời Việt Nam trở thành một chiến địa khốc liệt chưa từng có trong lịch sử không chiến thế giới. Lúc bấy giờ, Không quân Hoa Kỳ mang đến những "Bóng ma" (F-4 Phantom) hay "Thần sấm" (F-105 Thunderchief) – những siêu phẩm công nghệ được trang bị radar hiện đại, tên lửa tầm xa và hệ thống cảnh báo tối tân. Đứng trước sức mạnh rợp trời ấy, những chiếc MiG-17 của Không quân Nhân dân Việt Nam hiện lên thật mỏng manh, lạc hậu, chỉ có súng pháo và thậm chí không có cả radar.
Nhưng vũ khí tối tân không thể đo lường được ý chí con người. Trong buồng lái ngột ngạt của chiếc "én bạc", phi công Nguyễn Văn Bảy đã chứng minh cho cả thế giới thấy sức mạnh của lối đánh du kích Việt Nam khi được mang lên chín tầng không. Cụ vạch ra một triết lý chiến đấu mang đậm chất nông dân miệt vườn: "Ngắm bằng mắt, bắn bằng tay". Không cần công nghệ phức tạp, cụ dùng đôi mắt tinh anh của người con lớn lên giữa miệt sông nước để quan sát, dùng sự gan lỳ để tiếp cận thật gần máy bay địch, gần đến mức có thể nhìn thấy cả buồng lái của phi công đối phương, rồi mới nã pháo.
Chiến thuật ấy đòi hỏi một thần kinh thép và một sự đánh cược sinh mệnh đến rợn người. Chỉ một tích tắc sai lầm, chiếc MiG-17 sẽ hóa thành quả cầu lửa. Nhưng cụ Bảy không sợ hãi. Cụ lượn vòng, cắt mặt, tả xung hữu đột giữa bầy sói F-4, F-105. 7 chiếc máy bay hiện đại của Mỹ đã phải tan xác dưới nòng pháo của người nông dân Lai Vung. Cụ trở thành một trong những phi công đạt đẳng cấp "Ace" (bắn rơi từ 5 máy bay địch trở lên) huyền thoại của không quân thế giới. Những phi công Mỹ từng chạm trán cụ sau này đều phải thừa nhận một sự kính phục sâu sắc trước kỹ năng điêu luyện và lòng dũng cảm vô song của người phi công mang biệt danh "Bảy A".
Sự trở về vĩ đại: Vứt bỏ giày Tây, xỏ chân vào bùn đất. Nếu cuộc đời Nguyễn Văn Bảy chỉ dừng lại ở những chiến công chói lọi ấy, cụ vẫn sẽ là một anh hùng được tạc tượng ghi danh. Nhưng không, tính cách văn học và chiều sâu nhân văn trong con người cụ lại tỏa sáng rực rỡ nhất khi tiếng súng đã ngừng vang.
Năm 1990, rời quân ngũ với quân hàm Đại tá, cụ Bảy có đủ mọi quyền lợi để tận hưởng một cuộc sống an nhàn, quyền quý ở chốn phồn hoa đô hội. Thế nhưng, cụ đã có một quyết định khiến nhiều người ngỡ ngàng: Về quê. Cụ từ chối những ngôi nhà khang trang nơi mặt phố, thu dọn hành trang, rũ bỏ mọi hào quang của quá khứ để trở về làm một ông lão nông dân đúng nghĩa tại quê nhà Đồng Tháp.
Hành trình trở về ấy mang một ý nghĩa biểu tượng vô cùng sâu sắc. Nó giống như chu kỳ của một cái cây vươn cành cao chót vót đón nắng gió, cuối cùng lại rụng lá về cội, ấp ôm lấy cội rễ của mình.
Hình ảnh cụ Bảy những năm tháng tuổi xế chiều là một bức bích họa tuyệt đẹp về sự khiêm nhường. Người ta không còn thấy vị Đại tá oai phong lẫm liệt, mà chỉ thấy một "ông già Nam Bộ" rặt sệt. Cụ mặc chiếc áo bà ba màu nâu đất đã sờn vai, chiếc quần đùi xắn cao, đầu đội nón lá, đi chân đất lội bì bõm dưới sình lầy. Đôi bàn tay từng thao tác những nút bấm sinh tử trên cần lái máy bay chiến đấu, nay lại cần mẫn cầm cuốc, nhổ cỏ, tát mương, bắt cá.
Cụ sống hòa mình vào thiên nhiên, đào ao thả cá, trồng một đầm sen ngát hương trước nhà. Mỗi buổi chiều tà, mặt trời đỏ ối lặn xuống vạt tràm, ông lão ấy lại kê chiếc bàn gỗ nhỏ hiên nhà, bày vài con cá lóc nướng trui, củ khoai luộc, rót vài xị rượu đế lai rai cùng những người hàng xóm. Chẳng ai nệ hà cấp bậc, chẳng ai nhắc chuyện vĩ nhân. Cụ Bảy mỉm cười móm mém, kể những câu chuyện đời thường bằng chất giọng hào sảng, rổn rảng tiếng cười. Cụ từng nói một câu triết lý đầy thấm thía mà giản đơn: "Ở Việt Nam, ra ngõ là gặp anh hùng." Cụ tự coi những chiến công của mình chỉ là hạt cát giữa sa mạc, là nghĩa vụ mà bất cứ người con nào cũng phải làm khi Tổ quốc lâm nguy.
Khúc vĩ thanh của đóa sen nâu. Sự vĩ đại của cụ Bảy không nằm ở những tấm huân chương cất trong tủ kính, mà nằm ở chính đôi chân trần nứt nẻ và nụ cười vô ưu giữa đầm sen. Cụ đã dạy cho hậu thế một bài học lớn về triết lý nhân sinh: Con người ta có thể bay cao đến đâu, vươn xa đến nhường nào, nhưng cuối cùng, phẩm giá cao quý nhất lại là khả năng giữ được sự thuần khiết, trong trẻo của tâm hồn, biết cúi xuống nâng niu những giá trị bình dị nhất của quê hương xứ sở.
Sự đối lập giữa một "sát thủ trên không" thời chiến và một "bậc chân tu" giữa đời thường thời bình đã tạo nên sức hấp dẫn vĩnh cửu cho cái tên Nguyễn Văn Bảy. Cụ là hiện thân của vẻ đẹp con người Việt Nam: kiên cường, bất khuất trước ngoại xâm nhưng lại bao dung, hiền hòa và đầy tình nghĩa với đồng bào, Tổ quốc.
Tháng 9 năm 2019, Đại tá Nguyễn Văn Bảy trút hơi thở cuối cùng, vĩnh viễn hóa thân vào những đám mây trắng trên bầu trời rực rỡ của đất nước. Chuyến bay cuối cùng của người phi công huyền thoại không có tiếng gầm rít của động cơ, mà chỉ có tiếng khóc nghẹn ngào của hàng triệu trái tim người Việt. Người ta khóc vì xót xa khi vắng bóng một nhân cách lớn, một "huyền thoại chân đất" độc nhất vô nhị.
Hôm nay, đầm sen ở Lai Vung vẫn nở những đóa hoa hàm tiếu, tỏa hương thơm ngát giữa bùn lầy. Bầu trời xanh kia vẫn vời vợi những cánh chim bay. Và trong tiếng gió xạc xào qua rặng bần ven sông, dường như người ta vẫn nghe thấy tiếng cười hào sảng của ông lão mặc áo bà ba nâu, nâng ly rượu đế, ánh mắt nheo nheo nhìn đời bằng tất cả sự an nhiên và từ bi. Đại tá Nguyễn Văn Bảy đã đi xa, nhưng bản trường ca về cánh én bạc và đóa sen nâu ấy sẽ mãi mãi là một khúc tráng ca bất tử trong tâm hồn dân tộc.
