CÁNH ÉN CÔ ĐỘC ĐẬP TAN BẦU TRỜI LỬA VÀ KHÚC TRÁNG CA MỘT ĐỐI ĐẦU BA MƯƠI SÁU
Trong lịch sử tác chiến trên không của thế giới và biên niên sử hào hùng của Không quân nhân dân Việt Nam, trận không chiến ngày 3 tháng 1 năm 1968 trên bầu trời Hà Sơn Bình (cũ) đã đi vào huyền thoại như một kỳ tích vô tiền khoáng hậu: một chiếc tiêm kích MiG-21 đơn độc của người phi công Việt Nam đã dũng mãnh lao thẳng vào đội hình hơn ba mươi sáu máy bay tối tân của Không quân và Hải quân Mỹ, bắn rơi tại chỗ một tiêm kích F-4 Phantom, xé toạc đội hình tiến công của địch và trở về hạ cánh an toàn. Người hiệp sĩ bầu trời đã lập nên chiến tích chấn động ấy chính là Đại úy, Liệt sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hà Văn Chúc – người phi công tiêm kích tài hoa, quả cảm của Trung đoàn Không quân 921 (Đoàn Sao Đỏ), người con ưu tú của quê hương Vĩnh Phúc.
Đầu năm 1968, đế quốc Mỹ đẩy mạnh chiến dịch "Sấm Rền" (Rolling Thunder) đánh phá miền Bắc với mức độ tàn khốc chưa từng có, hòng cắt đứt mạch máu tiếp tế cho tiền tuyến lớn miền Nam và cứu vãn sự thất bại của chiến lược "Chiến tranh cục bộ":
Không quân và Hải quân Mỹ liên tục tổ chức các đợt tập kích ồ ạt bằng các biên đội lớn từ 30 đến 40 máy bay hiện đại gồm F-105 "Thần sấm" làm nhiệm vụ cường kích ném bom, được hộ tống chặt chẽ bởi các "con ma" F-4 Phantom mang tên lửa tầm xa và pháo 20mm.
Chúng bố trí đội hình bay nhiều tầng, nhiều lớp, đan kết hỏa lực bảo vệ lẫn nhau từ xa nhằm áp đảo và tiêu diệt lực lượng tiêm kích phòng không mỏng manh của ta ngay khi vừa xuất kích.
Trong khi đó, các sân bay của ta liên tục bị đánh phá; số lượng máy bay sẵn sàng chiến đấu hạn chế, lực lượng phi công phải trực ban chiến đấu liên tục trong điều kiện thời tiết mùa đông miền Bắc đầy sương mù, mây tầng thấp và nhiễu điện tử dày đặc.
Tình thế chiến trường đòi hỏi người phi công tiêm kích không chỉ có kỹ thuật bay siêu đẳng, mà phải có một thần kinh thép, sự mưu trí tuyệt vời và ý chí dám chấp nhận đối đầu đơn độc với cả một bầy giặc trời hung hãn.
Người thanh niên Đất Tổ mang khát vọng làm chủ bầu trời
Hà Văn Chúc sinh năm 1938 tại xã Vĩnh Thịnh, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc – vùng đất giàu truyền thống yêu nước và thượng võ bên dòng sông Hồng. Lớn lên trong những năm tháng kháng chiến chống Pháp, chứng kiến cảnh quê hương chịu nhiều đau thương dưới bom đạn giặc, người thanh niên Vĩnh Phúc sớm ấp ủ lý tưởng gia nhập quân ngũ để bảo vệ giang sơn.
Khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn quyết liệt:
Với thể lực dẻo dai, trí thông minh và bản lĩnh kiên định, ông trúng tuyển phi công quân sự và được cử đi đào tạo chuyển loại máy bay tiêm kích phản lực tại Liên Xô.
Ông khổ luyện miệt mài, làm chủ hoàn toàn kỹ thuật lái chiếc tiêm kích siêu thanh MiG-21 – niềm tự hào của lực lượng phòng không thời bấy giờ: từ các bài bay nhào lộn phức tạp, bay tầm cực thấp men theo địa hình đến các đòn công kích chớp nhoáng ở tốc độ vượt âm thanh.
Trở về nước, ông được biên chế về Đại đội 1, Trung đoàn Không quân tiêm kích 921 (Sư đoàn 371), trực tiếp tham gia chiến đấu đánh chặn các đợt không kích bảo vệ vùng trời Hà Nội và các tuyến giao thông huyết mạch.
Trận không chiến huyền thoại: Một chiếc MiG-21 chọi 36 máy bay Mỹ (03/01/1968)
Chiến công lẫy lừng đưa tên tuổi của Hà Văn Chúc vào lịch sử không quân diễn ra vào trưa ngày 3 tháng 1 năm 1968:
Xuất kích phá vây: Khoảng 14 giờ, đài radar phát hiện một tốp lớn máy bay Mỹ gồm 36 chiếc F-4 và F-105 bay theo nhiều tầng từ hướng Tây tiến vào ném bom các mục tiêu quân sự và dân sự khu vực Hà Tây – Hòa Bình. Trước tình huống khẩn cấp, do các máy bay khác đang làm nhiệm vụ hoặc bảo dưỡng kỹ thuật, Sở chỉ huy quyết định chỉ xuất kích một chiếc MiG-21 do phi công Hà Văn Chúc điều khiển.
Đơn thương độc mã lao vào trận địa giặc: Cất cánh từ sân bay Nội Bài, chiếc MiG-21 mang số hiệu 4324 do Hà Văn Chúc cầm lái vút nhanh lên độ cao chiến đấu, bay luồn theo các hẻm núi để tránh radar cảnh giới tầm xa của địch. Khi tiếp cận khu vực chiến sự trên bầu trời Hòa Bình, trước mặt ông là một "đàn quạ sắt" khổng lồ ken đặc bầu trời, hỏa lực phòng không từ các tốp F-4 hộ tống sẵn sàng bọc lót bẻ gãy mọi đòn tấn công.
Cú bổ nhào sấm sét: Không một giây nao núng trước lực lượng địch đông gấp hàng chục lần, Hà Văn Chúc bình tĩnh tăng lực, kéo cao vọt lên chiếm lĩnh vị trí có lợi ở phía trên bán cầu sau của tốp máy bay địch. Bằng một cú bổ nhào chớp nhoáng xé gió, ông lao thẳng vào giữa đội hình F-4, khiến toàn bộ bầy máy bay Mỹ hoảng loạn dạt ra hai bên để tránh va chạm.
Hạ gục "con ma" F-4 trong tích tắc: Khóa chặt chiếc F-4 Phantom đi đầu vào kính ngắm quang học, ở cự ly chỉ hơn một nghìn mét, ông lập tức ấn nút phóng hai quả tên lửa tầm nhiệt K-13. Một quả tên lửa găm thẳng vào đuôi máy bay địch, biến chiếc F-4 thành một quả cầu lửa khổng lồ rơi xuống sườn núi.
Thoát ly ngoạn mục: Sau đòn phủ đầu sấm sét làm rối loạn hoàn toàn đội hình quân thù, ông bình tĩnh điều khiển máy bay lách qua lưới đạn tên lửa của các máy bay còn lại, hạ thấp độ cao lướt trên ngọn cây thoát ly an toàn và hạ cánh chuẩn xác xuống sân bay trong sự vỡ òa kinh ngạc, khâm phục của Sở chỉ huy và đồng đội.
Trận đánh "một chọi ba mươi sáu" của Hà Văn Chúc không chỉ bắn hạ máy bay tối tân của Mỹ mà quan trọng hơn, đã bẻ gãy hoàn toàn kế hoạch ném bom đánh phá của toàn bộ phi đoàn địch, buộc chúng phải vội vã vứt bom bừa bãi xuống rừng núi rồi tháo chạy ra biển.
Sự hy sinh anh dũng và khúc tráng ca trên bầu trời Nghệ An
Sau trận đánh oanh liệt ngày 3 tháng 1 năm 1968, Hà Văn Chúc tiếp tục có mặt trên các chuyến bay trực ban chiến đấu, sẵn sàng xuất kích bất kể ngày đêm.
Tháng 3 năm 1968, Tổng thống Mỹ Lyndon B. Johnson tuyên bố "ném bom hạn chế" miền Bắc từ vĩ tuyến 20 trở vào, biến dải đất Khu 4 (từ Thanh Hóa đến Quảng Bình) thành túi bom khốc liệt. Trung đoàn Không quân 921 được lệnh cơ động lực lượng vào các sân bay tiền phương Khu 4 để trực tiếp bảo vệ tuyến giao thông chi viện huyết mạch cho tiền tuyến lớn:
Ngày 13 tháng 7 năm 1968, trong một trận không chiến vô cùng ác liệt và không cân sức trên bầu trời tỉnh Nghệ An nhằm bảo vệ tuyến vận tải quân sự qua phà Bến Thủy, Đại úy Hà Văn Chúc đã dũng cảm chỉ huy biên đội lao vào đánh chặn bầy máy bay ném bom và tiêm kích Mỹ.
Giữa vòng vây dày đặc của tên lửa và máy bay đối phương, ông đã ngoan cường chiến đấu đến giọt máu cuối cùng để yểm hộ cho biên đội và anh dũng hy sinh ngay trên bầu trời miền Trung rực lửa.
Đại úy Hà Văn Chúc ngã xuống khi tuổi đời vừa tròn 30 – dâng hiến trọn vẹn tuổi thanh xuân và tài năng phi thường cho sự bình yên của bầu trời Tổ quốc.
Mốc son phong tặng danh hiệu Anh hùng năm 1995
Chiến công hạ gục máy bay Mỹ trong thế trận một chọi ba mươi sáu của Đại úy Hà Văn Chúc đã trở thành một bài học kinh điển trong giáo trình huấn luyện không chiến của Không quân nhân dân Việt Nam, biểu hiện đỉnh cao cho dũng khí "tìm Mỹ mà đánh, lùng ngụy mà diệt" của người lính thời đại Hồ Chí Minh.
Ghi nhận những chiến công đặc biệt xuất sắc và sự hy sinh anh dũng vô song trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, ngày 30 tháng 08 năm 1995, Liệt sĩ Hà Văn Chúc đã vinh dự được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Tại quê hương Vĩnh Phúc cũng như các trường học, địa phương nơi ghi dấu chiến công của ông, tên tuổi Anh hùng Liệt sĩ Hà Văn Chúc luôn được khắc ghi với lòng biết ơn và sự ngưỡng mộ sâu sắc của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ và nhân dân.
Cuộc đời 30 năm ngắn ngủi nhưng rực rỡ hào quang chiến trận của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hà Văn Chúc là một bản anh hùng ca bất diệt của lực lượng Không quân nhân dân Việt Nam. Từ dòng sông Hồng đất Vĩnh Phúc anh dũng đến cú bổ nhào cảm tử giữa ba mươi sáu máy bay quân thù trên bầu trời năm 1968, hình ảnh người phi công dũng cảm, mưu lược Hà Văn Chúc mãi mãi là tượng đài sáng ngời của tinh thần quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh, tạc vào vòm trời xanh của non sông một mốc son chói lọi muôn đời.
