Cành lan rừng giữa tọa độ bom B-52

Cành lan rừng giữa tọa độ bom B-52

Mùa khô năm 1971, tuyến đường chiến lược Trường Sơn bị máy bay Mỹ đánh phá điên cuồng. Đất đá bị xới tung, những cánh rừng đại ngàn rực cháy, khói bom khét lẹt bao phủ khắp nơi.

Khi ấy, một tiểu đội thuộc Trung đoàn 9, Sư đoàn 304 đang trên đường hành quân thần tốc vào Nam để tiếp ứng cho mặt trận. Sau một trận oanh tạc dữ dội của máy bay B-52, tiểu đội phải dừng chân trú ẩn bên một bìa rừng thuộc miền Tây Quảng Trị.

Khi khói bom vừa ngớt, các chiến sĩ bàng hoàng phát hiện ra một nấm mồ đất đỏ mới đắp nằm trơ trọi dưới một hốc đá. Trên mộ không có bia chí, không có tên tuổi, chỉ có một chiếc mũ cối sờn rách đặt ở đầu mộ, loang lổ vết máu đã khô. Đó là mộ của một người lính giao liên hoặc một chiến sĩ hành quân đi trước, ngã xuống được đồng đội chôn cất vội vã để kịp giờ chuyển quân.

Lời hứa bên nấm mồ mới đắp

Nhìn nấm mồ cô quạnh giữa rừng già, cả tiểu đội lặng đi. Trong số họ, người trẻ tuổi nhất là chiến sĩ Nam (18 tuổi, quê ở Gia Lâm, Hà Nội). Nam vốn là học sinh chuyên văn, gác bút nghiên lên đường nhập ngũ mang theo cả sự lãng mạn của tuổi trẻ thủ đô.

Thấy nấm mồ trơ trọi quá, Nam nhìn lên một thân cây cổ thụ bị bom đánh gãy ngang gần đó. Kỳ diệu thay, trên khúc cây gãy ấy có một chùm phong lan rừng đuôi cáo đang nở hoa, những cánh hoa màu hồng nhạt, tinh khôi vẫn kiêu hãnh tỏa hương bất chấp khói bom đạn lạc.

Không ngần ngại, Nam bám vào thân cây, thoăn thoắt trèo lên và hái chùm hoa phong lan xuống. Anh nhẹ nhàng đặt chùm hoa lên trên nấm mồ đất đỏ, chỉnh sửa lại chiếc mũ cối thật trang trọng rồi thắp một nén hương bằng nhành cây khô. Nam đứng nghiêm túc, nghẹn ngào hứa trước mộ:

"Đồng chí nằm lại đây nhé! Cho tụi anh gửi chùm hoa này để bớt lạnh lẽo. Trận này tụi anh vào Nam chiến đấu, nếu ai trong tụi anh còn sống sót trở về, nhất định sẽ quay lại đây tìm tên cho đồng chí, đưa đồng chí về quê nhà!"

Cả tiểu đội cùng nghiêng mình chào người đồng đội vô danh rồi tiếp tục khoác ba lô, hành quân vào trận địa.

Lời hẹn ước vẹn tròn của người sống sót

Chiến trường khốc liệt sau đó đã cuốn tiểu đội vào những trận đánh ác liệt. Chiến sĩ Nam – người thanh niên Hà Nội yêu hoa phong lan năm ấy – đã anh dũng hy sinh tại cao điểm Thành cổ Quảng Trị năm 1972 khi tuổi đời còn rất xanh. Anh ngã xuống, nhưng lời hứa bên nấm mồ vô danh ngày nào vẫn được người tiểu đội trưởng năm xưa – ông Nguyễn Khắc Nguyệt – khắc cốt ghi tâm.

Năm 1976, một năm sau ngày đất nước hoàn toàn thống nhất, ông Nguyệt (lúc này mang trên mình nhiều vết thương) đã thực hiện một cuộc hành trình đơn độc quay trở lại miền Tây Quảng Trị.

Dựa vào trí nhớ và những ký hiệu cũ, ông lội bộ ròng rã nhiều ngày trời xuyên qua những cánh rừng đang hồi sinh sau chiến tranh. Cuối cùng, ông đã tìm lại được đúng hốc đá năm xưa. Nấm mồ đất đỏ ngày nào giờ đã xanh cỏ, và ngay trên thân cây cổ thụ năm cũ, những nhành phong lan rừng vẫn tiếp tục nở hoa.

Bằng sự nỗ lực kết nối với Phòng Thương binh Xã hội và lần tìm lại nhật ký hành quân của các đơn vị đi qua tuyến đường đó vào mùa khô năm 1971, ông Nguyệt đã lập nên một kỳ tích: Xác định được danh tính người nằm dưới mộ. Đó là liệt sĩ đỗ Văn Hùng, chiến sĩ giao liên quê ở Hải Dương.

Hài cốt của liệt sĩ Đỗ Văn Hùng sau đó đã được quy tập về nghĩa trang quê nhà. Trong ngày đón anh về, ông Nguyệt đã tự tay ngắt một chùm hoa phong lan rừng mang từ Trường Sơn về đặt lên linh cữu anh.