CÁNH QUÂN TRỞ VỀ GIẢI PHÓNG QUÊ HƯƠNG

Tháng Ba năm 1975, dọc những con đường miền Trung đầy bụi đỏ, các đoàn quân giải phóng đang hành quân thần tốc về Đà Nẵng. Trong đội hình tiến công từ phía nam có Sư đoàn 2 do Nguyễn Chơn chỉ huy. Trước mắt ông là căn cứ quân sự lớn của đối phương; phía sau là những năm tháng chiến đấu gian khổ và một quê hương đã xa cách quá lâu.

Nguyễn Chơn sinh tháng 12 năm 1927 tại huyện Hòa Vang, tỉnh Quảng Nam, nay thuộc thành phố Đà Nẵng. Xuất thân trong một gia đình nông dân nghèo, ông sớm chứng kiến cảnh quê hương bị giặc chiếm đóng và nhân dân chịu nhiều áp bức. Tháng 2 năm 1946, chàng trai chưa đầy hai mươi tuổi gia nhập quân đội, bắt đầu cuộc đời người lính.

Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, Nguyễn Chơn chiến đấu trên nhiều địa bàn miền Trung. Sau năm 1954, ông tập kết ra miền Bắc, được đào tạo về quân sự. Khi cuộc kháng chiến chống Mỹ trở nên ác liệt, ông trở lại chiến trường Quân khu 5, lần lượt đảm nhiệm nhiều chức vụ chỉ huy và trở thành Trung đoàn trưởng Trung đoàn 1 – đơn vị được biết đến với tên gọi Trung đoàn Ba Gia.

Nguyễn Chơn nổi tiếng là người chỉ huy quyết đoán nhưng luôn quý trọng sinh mạng của chiến sĩ. Trước mỗi trận đánh, ông thường trực tiếp quan sát địa hình, kiểm tra công sự và lắng nghe ý kiến của cán bộ cấp dưới. Ông nhắc bộ đội rằng lòng dũng cảm phải đi cùng trí tuệ; muốn chiến thắng một đối phương có hỏa lực mạnh, người lính phải biết bí mật tiếp cận, lựa chọn đúng thời cơ và đánh vào nơi chúng không ngờ tới.

Đầu năm 1971, ông chỉ huy lực lượng Sư đoàn 2 tham gia Chiến dịch Đường 9 – Nam Lào, sau đó tiếp tục chiến đấu tại cao nguyên Bô-lô-ven trên đất bạn Lào. Những cuộc hành quân xuyên rừng, những ngày thiếu lương thực và những trận bom dữ dội đã tôi luyện người chỉ huy Quân khu 5 trở thành một vị tướng dày dạn trận mạc. Năm 1970, Nguyễn Chơn được tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Mùa xuân năm 1975, thời cơ giải phóng hoàn toàn miền Nam đã đến. Sư đoàn 2 dưới quyền Nguyễn Chơn tiến công giải phóng Tam Kỳ rồi khẩn trương hướng về Đà Nẵng. Các cây cầu quan trọng bị phá, sông rộng chắn trước mặt, quân địch vẫn còn rất đông. Nhưng người sư đoàn trưởng quyết định không dừng lại.

Đêm 28 tháng 3, ông tổ chức cho bộ đội vượt sông, áp sát thành phố. Rạng sáng hôm sau, các đơn vị đồng loạt tiến công. Trung đoàn 38 đánh chiếm Vĩnh Điện rồi phát triển về Non Nước và sân bay Nước Mặn. Trung đoàn 1 vượt qua các ổ đề kháng, tiến thẳng vào trung tâm Đà Nẵng. Đến trưa ngày 29 tháng 3, lực lượng của Sư đoàn 2 đã chiếm nhiều mục tiêu trọng yếu và phối hợp với các cánh quân khác giải phóng hoàn toàn thành phố.

Giữa niềm vui chiến thắng, Nguyễn Chơn trở về trên chính mảnh đất nơi mình sinh ra. Quê hương vẫn còn dấu tích bom đạn, nhưng cờ giải phóng đã tung bay. Người thanh niên rời làng năm nào nay trở lại trong đội hình của một đoàn quân chiến thắng.

Sau hòa bình, Nguyễn Chơn tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách như Tư lệnh Quân khu 5, Phó Tổng tham mưu trưởng và Thứ trưởng Bộ Quốc phòng. Ông qua đời năm 2015, để lại hình ảnh một người chỉ huy tài năng, gan dạ và gần gũi với chiến sĩ.

Cuộc đời Thượng tướng Nguyễn Chơn là hành trình của người lính đi từ làng quê nghèo khó, qua những chiến trường khốc liệt rồi trở về giải phóng chính quê hương mình. Dấu chân ông đã dừng lại, nhưng khí phách và tinh thần tiến công của người chiến sĩ Quân khu 5 vẫn còn sống mãi trong lịch sử dân tộc.