Cánh tay còn lại và 150 con đường máu của đồng bào Hre

Trong những tiết học lịch sử trên giảng đường, chúng tôi thường quen với những con số khô khan, những mốc thời gian vĩ đại của đất nước. Nhưng chỉ đến khi lật giở những trang ký ức về quê hương Quảng Ngãi, dừng lại trước cuộc đời của người con núi rừng Sơn Hà. Anh hùng Đinh Tía, tôi mới hiểu thế nào là một “thời hoa lửa”. Lịch sử không ở đâu xa, lịch sử nằm ngay trong màu máu, màu đất và ý chí gang thép của những con người bình dị nhất. 

Tôi sinh ra khi chiến tranh đã lùi xa, khi những cánh rừng Sơn Hà đã xanh ngắt một màu của sự sống mới. Nhưng câu chuyện về người anh hùng dân tộc Hrê Đinh Tía, người chiến sĩ chỉ với một cánh tay đã mở ra hơn 150 con đường bí mật qua rừng sâu, đã chạm vào lồng ngực tôi một niềm cảm xúc nghẹn ngào.

Sinh năm 1943 tại Xóm Gò Đá, Thôn Gò Gạo, cỡ tầm năm 1954 - 1955 khi mới 11, 12 tuổi, Đinh Tía phải bỏ nhà đi chăn bò cho bọn... để kiếm thêm cơm ăn qua ngày trên Cà Đáo. Đến năm 1956, khi nghe tin cha mẹ mình bị bọn thực dân giết hại, ông quyết định không đi chăn bò nữa và quay về nhà. Với trái tim yêu nước và trong lòng hận thù đối với những kẻ đã giết chết cha mẹ mình là những bọn theo phe phản cách mạng, ông kiên nhẫn đợi đến năm 1959, khi mới 16 tuổi, chàng thiếu niên Đinh Tía đã nhập ngũ vào đơn vị C309 thuộc Huyện đội Sơn Hà và bắt đầu hoạt động cách mạng từ đó.

Những năm tháng ấy, vũ khí của ta còn thô sơ, quân địch thì càn quét ác liệt. Bằng trí thông minh và sự am hiểu tường tận từng gốc cây, ngọn cỏ của quê hương, người chiến sĩ trẻ ấy đã cùng đồng đội tự tay vót chông, gài bẫy, biến đại ngàn thành bức tường thành vững chắc đánh lui biết bao trận càn của giặc.

Nhưng chiến tranh chưa bao giờ là một bài ca phẳng lặng. Trong một trận chiến sinh tử, một phần thân thể của ông đã gửi lại nơi lòng đất mẹ Đinh Tía mất đi một cánh tay. 

Ở tuổi đôi mươi, việc mất đi một phần cơ thể là một tổn thất quá lớn. Giữa ranh giới của sự hiểm nguy, ai cũng nghĩ người thương binh ấy sẽ lùi về hậu phương. Nhưng không, ngọn lửa trong tim người con xứ Quảng chưa bao giờ tắt. Năm 1962, với một cánh tay còn lại, ông nhận một nhiệm vụ vô cùng nặng nề: Phụ trách mạng lưới giao thông liên lạc của 6 huyện miền núi Quảng Ngãi. 

Tôi đã lặng người đi khi hình dung về hình ảnh ấy. Một người lính, với một ống tay áo trống trải, một mình băng rừng, lội suối trong mưa bom bão đạn. Thiếu đi một cánh tay nghĩa là việc giữ thăng bằng khi leo vách đá sẽ khó khăn gấp bội, nghĩa là việc gạt gai góc mở đường sẽ đau đớn gấp đôi.

Vậy mà, trong 10 năm hoạt động cách mạng với ý chí dũng cảm và tinh thần vững vàng của một người lính, bằng một cánh tay duy nhất và một ý chí gang thép, ông đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ là trực tiếp khảo sát và mở thành công hơn 150 con đường bí mật qua nhiều huyện miền núi của tỉnh Quảng Ngãi.

Hơn 150 con đường ấy không có trên bản đồ của kẻ thù. Đó là những con đường được thắp sáng bằng niềm tin, là mạch máu giao thông huyết mạch bảo đảm cho những công văn, mệnh lệnh tối mật của Đảng và Quân đội luôn đến đích an toàn tuyệt đối. Một cánh tay của ông đã ngã xuống, nhưng chính từ sự mất mát đó, hàng trăm con đường cứu nước đã được sinh ra.

Với thành tích đặc biệt xuất sắc, ngày 20/12/1969, ông được Chủ tịch nước ký quyết định truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân khi mới 26 tuổi. 

Đối với thế hệ sinh viên chúng tôi ngày hôm nay, câu chuyện của Anh hùng Đinh Tía không chỉ là một trang sử hào hùng của mảnh đất Quảng Ngãi, mà còn là một tấm gương lớn về lý tưởng sống. Nhìn lại "thời hoa lửa" của cha anh để thấy rằng, hòa bình mà chúng tôi đang có được đổi bằng xương máu, bằng những phần thân thể gửi lại nơi chiến trường của biết bao người đi trước.

Chiến tranh đã qua đi, người anh hùng Đinh Tía đã trở thành một phần huyền thoại của núi rừng Sơn Hà. Thế hệ trẻ hôm nay, những sinh viên đang được sống trong một đất nước độc lập, tự do, xin được nghiêng mình biết ơn cánh tay đã mất và những con đường mà ông đã mở. Chúng tôi tự hứa sẽ tiếp nối tinh thần kiên cường ấy, dùng tri thức và nhiệt huyết của tuổi trẻ để dựng xây quê hương Quảng Ngãi ngày càng giàu đẹp, để xứng đáng với sự hy sinh của một thế hệ anh hùng.

Lịch sử sẽ không bao giờ bị lãng quên, bởi vì những ký ức sống động ấy vẫn luôn được truyền lại, rực cháy trong tim của thế hệ hôm nay và mai sau.