"Cánh tay" để lại bờ ruộng Củ Chi và người anh hùng một tay viết tiếp huyền thoại đất thép

Có những vùng đất mà mỗi tấc đất cày lên đều trộn lẫn máu và lửa, nơi những con người bình dị bước vào cuộc chiến với tâm thế của những chiến sĩ cảm tử. Người ta gọi Củ Chi là "Đất thép thành đồng", và chính nơi đây đã nhào nặn nên một đơn vị huyền thoại: "Trung đoàn đất thép" (tiền thân là Trung đoàn Gia Định 2, sau đổi thành Trung đoàn 2 Công an nhân dân vũ trang, Trung đoàn 688 Bộ đội Biên phòng). Trong hàng vạn đóa hoa lửa của trung đoàn ấy, câu chuyện về người Đội trưởng thông tin Kiều Văn Niết — người được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân khi vừa tròn 25 tuổi — đã trở thành một biểu tượng bất tử về ý chí sắt đá của con người Việt Nam.

Từ thân phận ở đợ đến người lính liên lạc "mắt thần" của Đất Thép

Chúng tôi tìm về căn nhà nhỏ của ông tại phường Rạch Giá, tỉnh An Giang vào một ngày lộng gió. Ở cái tuổi 75, trên mình chằng chịt những vết thương và chỉ còn lại duy nhất một cánh tay, cứ trái nắng trở trời lại đau nhức nhối, nhưng thần thái của người anh hùng ấy vẫn nguyên vẹn vẻ đôn hậu, mộc mạc và rắn rỏi như cây sến, cây tùng giữa đại ngàn.

Sinh ra trong một gia đình cố nông nghèo, cha bị giặc Mỹ sát hại, mẹ quanh năm lam lũ đi làm thuê, từ lúc 8 tuổi, cậu bé Niết đã phải nếm trải kiếp đi ở đợ cho điền chủ. Năm 1967, giữa mùa khô nắng cháy da, mùa mưa nước ngập chiến hào, cậu thiếu niên 16 tuổi trốn nhà ra bìa trảng theo du kích xã Thái Mỹ. Ban đầu, thấy cậu nhỏ thó, các chú chỉ giao việc nấu cơm, làm liên lạc. Cậu buồn lắm nhưng không dám nói, bởi trong lòng chỉ canh cánh một ý nguyện: được cầm súng giết giặc trả thù nhà, giải phóng quê hương.

Năm 1968, tròn 17 tuổi, Kiều Văn Niết chính thức gia nhập đơn vị bộ đội địa phương huyện Củ Chi, nhận nhiệm vụ làm liên lạc đại đội. Hoàn cảnh lúc bấy giờ ngặt nghèo vô cùng. Giặc bủa vây trùng trùng đồn bốt, mìn giăng khắp nẻo kênh, bom pháo dập dồn ngày đêm. Để chuyển được một tấm công văn, người lính liên lạc phải có một linh cảm thiên bẩm và sự mưu trí tột bực. Không quản nguy hiểm, anh len lỏi qua từng ấp chiến lược, vừa đưa thư vừa nắm chắc tình hình địch, đồng thời kiêm nhiệm cảnh vệ bảo vệ an toàn tuyệt đối cho các thủ trưởng vào sát dân tuyên truyền cách mạng.

Trận bão lửa ở Vườn Trầu và một băng AK quét sạch 7 lính Mỹ

Đầu năm 1969, sau khi thông thạo địa bàn, Kiều Văn Niết chính thức được phân công trực tiếp cầm súng chiến đấu. Trận đánh thử lửa kinh điển diễn ra ngày 17-8-1969 tại khu Vườn Trầu, xã Phước Thanh. Hôm ấy, địch huy động một trung đoàn bộ binh Mỹ cùng 22 xe tăng tổ chức cuộc càn quét khốc liệt vào xã. Tổ chiến đấu 3 người của anh phải tạm rút xuống hầm bí mật.

Từ rạng sáng đến quá trưa, địch cho xe tăng M.118 phun xăng đốt sạch cây cối, rồi gọi máy bay trút bom rải thảm. Đến 13 giờ 30 phút, một chiếc xe tăng Mỹ càn qua làm sập một góc nắp hầm của tổ. Bảy tên lính Mỹ theo sau phát hiện ra dấu vết, chúng la hét điên cuồng và bắn xối xả xuống cửa hầm. Trong khoảnh khắc sinh tử, một đồng chí của ta bật lên định bắn trả bằng B40 nhưng đạn không nổ.

Nhanh như một tia chớp, Kiều Văn Niết nhoài người lên, bình tĩnh siết cò quét trọn một băng AK, tiêu diệt tại chỗ toàn bộ 7 tên lính Mỹ. Không một giây chần chừ, anh giật phắt quả B40 thứ hai của đồng đội, lắp vào nòng, ngắm thẳng chiếc xe tăng đang lù lù lao tới và bóp cò. Một tiếng nổ xé toạc không gian, chiếc xe tăng bốc cháy ngùn ngụt.

Ngay khi anh vừa buông súng B40 để cầm lại khẩu AK của mình thì một viên đạn của địch bắn trúng, làm gãy nát khẩu súng trên tay. Lúc này trong tay chỉ còn duy nhất một quả lựu đạn, anh phát lệnh mở đường máu. Vừa vọt khỏi miệng hầm liền chạm trán toán giặc cản đường, Niết tung nốt quả lựu đạn cuối cùng, quật ngã toán địch rồi guồng chân đưa cả tổ rút lui an toàn. Trận đánh kết thúc, riêng tổ 3 người đã tiêu diệt gọn 20 lính Mỹ và phá hủy 3 xe tăng địch.

Khúc tráng ca bẻ tay bên bờ ruộng và huyền thoại một cánh tay

Nhưng câu chuyện khiến người dân Củ Chi nhắc đến anh với sự kính cẩn và khâm phục nhất lại diễn ra vào đêm tháng 9-1970 tại ấp chiến lược Bàu Tre. Tổ công tác của anh bất ngờ đụng độ một toán biệt kích ngụy, người tổ trưởng Hai Dân bị ép vào thế bất lợi, một đồng chí khác hy sinh. Kiều Văn Niết lập tức nổ súng đánh lạc hướng giặc, ném liên tiếp hai quả lựu đạn và xả sạch hai băng đạn AK để kìm chân địch cho đồng đội rút.

Giữa lúc trận đấu súng đang ở thế nghẹt thở, pháo sáng địch bắn vút lên trời, một quả cối 81 ly từ đồn Bàu Tre nã ra, nổ hất tung vị trí phục kích của anh. Khẩu AK văng xa. Kiều Văn Niết lịm đi trong giây lát, khi tỉnh dậy, anh thấy ngực mình ấm nóng máu tươi. Nhìn xuống, cánh tay phải của anh đã bị mảnh cối chém nát, gần như đứt lìa, chỉ còn dính lại một chút da thịt ngùng ngoằng.

Nén cơn đau xé ruột, anh trườn tới nhặt khẩu súng quàng vào vai, tay trái ôm lấy cánh tay phải lủng lẳng đầy máu, lết qua làn đạn chạy về hướng cơ sở mật của chị Tư Lẽo. Thấy anh đầy máu, chị Tư kinh hoàng kêu trời. Niết thều thào: “Chị lấy dao cắt cánh tay này giùm em cho khỏi vướng”. Nhưng người phụ nữ ấy không đành lòng, chị chỉ biết khóc, lấy khăn quấn chặt vết thương rồi chỉ đường cho anh băng đồng về căn cứ ở ấp Trung Viết, xã Phước Hiệp.

Trên đường một mình lê bước giữa đêm tối, Kiều Văn Niết phán đoán địch sẽ tung quân bao vây lùng sục. Nghĩ rằng cánh tay lủng lẳng này nếu đụng trận sẽ làm vướng víu, không thể nổ súng chiến đấu được, anh quyết định đưa ra một hành động phi thường: Anh đặt cánh tay bị thương xuống bờ ruộng, dùng bàn chân dẫm thật mạnh lên rồi lấy hết sức bình sinh giật mạnh thân người về phía sau nhằm dứt bỏ nó đi. Cơn đau thấu xương khiến anh ngất xỉu ngay trên bờ ruộng.

Khi tỉnh dậy, cánh tay vẫn chưa đứt, anh lại nghiến răng giậm chân giật mạnh lần thứ hai, rồi lại lịm đi trong bờ bụi. Tờ mờ sáng, đồng đội tìm thấy anh nằm bất tỉnh vắt ngang bờ ruộng. Trận đánh ấy, dù chịu vết thương chí tử, người chiến sĩ một tay ấy vẫn xuất sắc diệt 3 tên giặc và làm bị thương 2 tên. Anh Hai Dân, người tổ trưởng năm xưa, xúc động nhớ lại:

“Anh em cứ nghĩ Niết đã hy sinh rồi, ai dè cậu chàng cao số quá. Tính đến cuối năm 1970, Niết đã cùng đơn vị tham gia 18 trận đánh lớn nhỏ, bắn cháy 25 xe quân sự, 10 xe tăng, bắn rơi 1 máy bay trực thăng. Riêng bản thân Niết đã diệt 8 tên Mỹ, 18 tên ngụy, bắn cháy 1 xe tăng và thu 4 súng AR15”.

Người đội trưởng thông tin và mùa xuân đại thắng

Biết anh là một thương binh nặng, cấp trên có ý định đưa Kiều Văn Niết ra miền Bắc an dưỡng. Nhưng người con trai đất thép kiên quyết từ chối: “Xin cho tôi ở lại chiến trường, quê hương chưa giải phóng, tôi không đi đâu hết!”.

Suốt 3 tháng nằm viện, anh bắt đầu một cuộc chiến mới: học viết bằng tay trái, tập cuốc đất, gánh nước, tăng gia sản xuất chỉ với một bàn tay còn lại. Sức mạnh ý chí của anh làm đảo lộn mọi định kiến về y học. Trở lại đơn vị với công việc liên lạc huyện đội, từ tháng 2-1971 đến cuối năm 1974, người thương binh một tay ấy đã băng qua muôn vàn cuộc càn quét, chuyển giao an toàn tuyệt đối hơn 700 bức thư hỏa tốc và gần 1.000 bức thư thường đến 22 xã và 14 cơ quan trong toàn huyện.

Cuối năm 1974, Trung đoàn Gia Định được thành lập để chuẩn bị cho trận quyết chiến chiến lược. Kiều Văn Niết được bổ nhiệm làm Đội trưởng Đội thông tin hỏa tốc, phục vụ trực tiếp cho Chiến dịch Hồ Chí Minh. Trong điều kiện thiếu thốn máy móc, dây cáp thông tin, bằng kinh nghiệm và đôi chân vạn dặm của mình, ông đã chỉ huy đội bảo đảm thông tin thông suốt, mạch máu lệnh truyền đi chính xác đến từng mũi tiến công, góp phần làm nên Đại thắng mùa Xuân năm 1975, rước độc lập về cho non sông.

Sống khiêm nhường giữa lòng đất mẹ

Sau ngày non sông thống nhất, Trung đoàn Gia Định chuyển phiên hiệu thành Trung đoàn 2 An ninh vũ trang rồi hòa vào lực lượng Bộ đội Biên phòng. Người anh hùng Kiều Văn Niết tiếp tục cống hiến tại Cục Chính trị Bộ đội Biên phòng, trước khi chuyển về công tác tại Ban Tổ chức Tỉnh ủy Kiên Giang và nghỉ hưu tại đây vào năm 1983.

Lịch sử không chỉ là những con số khô khốc hay những mốc ngày tháng vô tri. Lịch sử được viết bằng máu, bằng xương và bằng những số phận phi thường như Kiều Văn Niết. Gặp ông, người anh hùng dũng mãnh bước ra từ khói lửa Củ Chi, chúng tôi càng thấm thía câu thơ vĩ đại của nhà thơ Nguyễn Đình Thi:

"Đất nghèo nuôi những anh hùng Từ trong khói lửa lại vùng đứng lên..."

Cánh tay của anh đã gửi lại trong lòng đất mẹ Củ Chi, nhưng ý chí sắt đá của người lính thông tin năm ấy sẽ còn mãi sừng sững như tượng đài, thắp sáng niềm tự hào cho các thế hệ mai sau.