"CÁNH TAY PHẢI" CỦA ĐẠI TƯỚNG VÕ NGUYÊN GIÁP, 30 TUỔI ĐƯỢC BÁC HỒ GIAO TRỌNG TRÁCH - ĐẠI TƯỚNG HOÀNG VĂN THÁI (1915 – 1986) – Xây dựng Bộ Tổng Tham mưu

Làng An Khang, tổng Đại Hoàng, vùng đất Tiền Hải của Thái Bình là quê hương Đại tướng Hoàng Văn Thái. Ông tên thật là Hoàng Văn Xiêm, sinh ngày 1-5-1915. Từ làng quê ấy, cuộc đời ông đi qua những địa danh gắn với sự trưởng thành của quân đội: Cao Bằng, Tân Trào, Hà Nội, Đông Khê, Điện Biên Phủ rồi chiến trường miền Nam. Nối những chặng đường đó là công việc bền bỉ của một người tổ chức, tham mưu và trực tiếp chỉ huy chiến đấu. [1][2]

Từ Tiền Hải đến hàng ngũ giải phóng quân

Tuổi trẻ của ông sớm gắn với lao động. Năm 13 tuổi, ông phải bỏ học đi làm thuê; đến năm 18 tuổi, ông rời quê làm công nhân ở mỏ than Hòn Gai, sau đó là mỏ thiếc Tĩnh Túc, Cao Bằng. Năm 1936, trở về Tiền Hải, ông tham gia phong trào Mặt trận bình dân, tổ chức các hội Tương tế, Ái hữu, vận động chống thuế, chống bắt phu, bắt lính và xây dựng cơ sở cách mạng. Tháng 3-1938, ông trở thành đảng viên Đảng Cộng sản Đông Dương. Những hoạt động ấy đưa người thanh niên từ đời sống lao động đến công việc tập hợp, tổ chức quần chúng. [1][3]

Năm 1941, Hoàng Văn Thái được cử đi học quân sự tại Liễu Châu, Trung Quốc; tháng 10-1944, ông về nước. Ngày 22-12-1944, tại khu rừng Trần Hưng Đạo, huyện Nguyên Bình, Cao Bằng, ông đứng trong hàng ngũ 34 đội viên đầu tiên của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân và được phân công cầm cờ trong lễ thành lập. Ông cũng là người cắm cờ chiến thắng trong trận Nà Ngần. Từ học tập quân sự đến chiến đấu thực tế, ông tích lũy những kinh nghiệm ban đầu cho một nhiệm vụ lớn hơn đang đến gần. [1][3]

Hà Nội và cơ quan tham mưu những ngày đầu

Tháng 9-1945, Hà Nội trở thành bước ngoặt trong đời Hoàng Văn Thái. Ngày 7-9, khi mới 30 tuổi, ông được giao làm Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên. Nhiệm vụ không chỉ là nhận một chức vụ: ông phải cùng đồng đội xây dựng cơ quan giúp chỉ huy, điều hành lực lượng vũ trang toàn quốc. Theo hồi ức của người thư ký Trần Trọng Trung được Báo Quân đội nhân dân dẫn lại, cuộc họp đầu tiên sau khi nhận nhiệm vụ diễn ra với Hoàng Văn Thái và sáu cán bộ ngồi trên chiếc chiếu trong căn phòng không bàn ghế. Chỉ một tuần sau, bộ máy dần hình thành, quân số khoảng 20 người, đảm nhiệm tác chiến, tình báo, thông tin liên lạc, mật mã và công việc văn phòng. [1]

Từ cơ quan non trẻ ở Hà Nội, Hoàng Văn Thái bước vào cuộc kháng chiến chống Pháp. Ông cùng Tổng chỉ huy Võ Nguyên Giáp hoàn thiện, phê duyệt kế hoạch tác chiến của Mặt trận Hà Nội; sau đó tiếp tục công việc tại Việt Bắc. Ngày 20-1-1948, ông được phong Thiếu tướng. Năm 1950, trên cương vị Tham mưu trưởng Chiến dịch Biên giới, ông được giao làm Chỉ huy trưởng trận Đông Khê, trận mở màn chiến dịch. Ngày 26-11-1953, ông dẫn đoàn cán bộ tiền trạm lên Tây Bắc và được giao làm Tham mưu trưởng Chiến dịch Điện Biên Phủ. Cơ quan tham mưu và chiến trường vì thế luôn gắn liền trong hành trình của ông: chuẩn bị, nghiên cứu thực địa rồi tham gia tổ chức chiến đấu. [1]

Qua hai cuộc kháng chiến, tiếp tục trọng trách quốc phòng

Trong kháng chiến chống Mỹ, Hoàng Văn Thái đảm nhiệm cương vị Tư lệnh Quân giải phóng miền Nam, rồi Thứ trưởng Bộ Quốc phòng. Mùa xuân năm 1975, ông làm Phó Chủ tịch thứ nhất Hội đồng chi viện, Phó Tổng Tham mưu trưởng thứ nhất, có mặt tại Tổng hành dinh ở Hà Nội để tham gia chỉ đạo tác chiến. Khi Văn Tiến Dũng vào chiến trường, ông đảm đương công việc tham mưu ở hậu phương chiến lược. Từ người đặt những viên gạch đầu tiên cho cơ quan Tổng Tham mưu năm 1945, ông tiếp tục góp sức vào bộ máy chỉ huy trong cuộc tiến công đi đến thống nhất đất nước. [1]

Sau ngày đất nước hoàn toàn giải phóng, Hoàng Văn Thái tiếp tục giữ chức Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Ủy viên Thường vụ Đảng ủy Quân sự Trung ương. Ông là Ủy viên Trung ương Đảng các khóa III, IV, V và đại biểu Quốc hội khóa VII. Năm 1980, ông được phong quân hàm Đại tướng. Ngày 2-7-1986, ông qua đời. Cuộc đời khép lại sau nhiều thập niên gắn với việc xây dựng quân đội và đảm đương những trọng trách quân sự của đất nước. [1][3]

Dấu ấn trở về quê nhà

Dấu ấn Hoàng Văn Thái được lưu giữ bằng những hình thức cụ thể: Huân chương Sao Vàng được truy tặng năm 2007; bộ tem kỷ niệm 100 năm ngày sinh được phát hành năm 2015. Tại Tây An, Tiền Hải, chính quyền địa phương cùng gia đình đã tổ chức khởi công khu tưởng niệm, với các hạng mục lưu giữ hình ảnh về ông, gia đình và quê hương. Từ làng An Khang đến cơ quan tham mưu chiến lược, rồi trở lại trong không gian tưởng niệm của quê nhà, tên tuổi ông gắn với một đóng góp rõ ràng: góp phần xây dựng và vận hành bộ máy chỉ huy của quân đội qua những chặng đường quyết định. [2][3]

Nguồn tư liệu

[1] Báo Quân đội nhân dân: Đại tướng Hoàng Văn Thái – Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên của quân đội ta

https://media.qdnd.vn/long-form/dai-tuong-hoang-van-thai-tong-tham-muu-truong-dau-tien-cua-quan-doi-ta-51356

[2] TTXVN/VietnamPlus: Phát hành tem kỷ niệm 100 năm ngày sinh Đại tướng Hoàng Văn Thái

https://www.vietnamplus.vn/phat-hanh-tem-ky-niem-100-nam-ngay-sinh-dai-tuong-hoang-van-thai-post321287.vnp

[3] TTXVN/VietnamPlus: Xây khu tưởng niệm cố Đại tướng Hoàng Văn Thái

https://www.vietnamplus.vn/xay-khu-tuong-niem-co-dai-tuong-hoang-van-thai-post74728.vnp