Cánh tay thép dưới chân căn cứ điểm
Mùa thu năm 1950, cao nguyên đá Trùng Khánh (Cao Bằng) chìm trong sương mù dịu nhẹ. Giữa tiếng lá rừng reo rắt trên núi đồi, cậu thanh niên người Tày tên La Văn Cầu (sinh năm 1932) bước đi với đôi chân trần rắn rỏi. Trong ký ức của anh, tuổi thơ là những ngày nhai củ mỳ khô, sống dưới bốt đồn kiểm soát khắc nghiệt của thực dân Pháp. Chứng kiến cảnh dân làng bị áp bức, lòng căm thù giặc đã sớm nhen nhóm trong lồng ngực người thiếu niên vùng biên cương.
Năm 1948, khi mới 16 tuổi, vì chưa đủ tuổi nhập ngũ, La Văn Cầu đã khai tăng thêm 2 tuổi để được đứng vào hàng ngũ Quân đội Nhân dân Việt Nam. Ngày lên đường, hành trang của anh chỉ có bộ quần áo nâu sần sùi và niềm tin mãnh liệt vào lời Bác Hồ gọi toàn quốc kháng chiến.
Anh được phân công về Trung đoàn 174 (Đoàn Cao - Bắc - Lạng). Từ một cậu bé dân tộc chưa thuộc hết mặt chữ, qua các đợt huấn luyện gian khổ nơi đại ngàn, La Văn Cầu đã trở thành một tổ trưởng bộc phá quả cảm, luôn xung phong nhận những công việc nguy hiểm nhất.
Tháng 9 năm 1950, Trung ương Đảng và Bác Hồ quyết định mở Chiến dịch Biên giới Thu Đông 1950 nhằm khai thông con đường liên lạc quốc tế và phá tan tuyến phòng thủ Đường số 4 của địch. Trận then chốt mở màn chính là cuộc tiến công cứ điểm Đông Khê – một pháo đài kiên cố bậc nhất được Pháp phòng thủ cẩn mật với hệ thống lô lô ngầm, dây thép gai dày đặc và hỏa lực đạn dược tân tiến.
Đêm ngày 16, rạng sáng ngày 17 tháng 9 năm 1950, tiếng súng gầm vang xé tan màn đêm Đông Khê. Quân ta mở đợt tấn công thứ hai. Đại đội của La Văn Cầu được giao nhiệm vụ đánh chiếm lô lô số 12 – cứ điểm then chốt chắn giữ lối vào trung tâm chỉ huy của địch.
"Lô lô địch khạc lửa liên hồi. Đạn đốm quét thành từng dải đỏ rực trên mặt đất. Các đồng đội lần lượt ngã xuống trước hàng rào dây thép gai, nhưng hỏa lực địch vẫn không chịu ngừng."
Tổ bộc phá của La Văn Cầu nhận lệnh ôm quả nổ 12kg phá cửa mở. Đòn hỏa lực từ trên cao của địch bắn phá dữ dội khiến tình thế rơi vào ngàn cân treo sợi tóc.
Khi nhận lệnh ôm quả bộc phá xông lên, La Văn Cầu bị một mảnh đạn pháo địch bắn trúng. Cú nổ hất văng anh xuống hố đạn. Khi tỉnh lại giữa khói đạn mù mịt, anh thấy ngực đau nhói, còn cánh tay phải đã gãy nát, đuôi thịt dính đung đung đung đưa bên vai. Cơn đau thấu xương khiến anh ngất đi rồi lại tỉnh lại.
Nhưng trong tâm trí của chàng trai 18 tuổi lúc ấy chỉ tràn ngập một ý nghĩ: Quả bộc phá vẫn còn nguyên, nhiệm vụ chưa hoàn thành, lô lô địch vẫn đang xả đạn vào đồng đội.
Anh gồng mình lê từng đoạn trên mặt đất đẫm máu. Cánh tay gãy lủng lẳng vướng vào cành cây và dây thép gai khiến anh không thể di chuyển nhanh. Không một chút đắn đo, La Văn Cầu lết về phía đồng đội Nông Quốc Xứng đang gác gần đó và nói một câu đã đi vào lịch sử:
"Đồng chí hãy dùng dao chặt đứt cánh tay này cho tôi, để tôi đỡ vướng và kịp ôm bộc phá lên đánh!"
Người đồng đội sững người, nước mắt giàn giụa vì thương xót và thán phục. Trước sự kiên quyết của La Văn Cầu, anh Xứng đã dùng chiếc dao găm chặt đứt phần thịt còn dính lại của cánh tay phải, rồi nhanh chóng băng bó vết thương đang chảy máu xối xã.
Nén đau đớn tột cùng, La Văn Cầu ôm quả bộc phá nặng 12kg bằng cánh tay trái duy nhất, áp sát vào chân lô lô địch. Anh giật nổ ngòi nổ rồi nhoài người gieo mình xuống hố hầm che chắn. Một tiếng nổ rung chuyển trời đất vang lên! Lô lô số 12 bị đập tan, mở ra con đường máu cho quân ta xông lên chiếm lĩnh toàn bộ căn cứ Đông Khê, làm nên chiến thắng lẫy lừng trên Đường số 4.
Trận đánh kết thúc, La Văn Cầu được đưa về tuyến sau cấp cứu. Hành động anh hùng của anh nhanh chóng lan truyền khắp các mặt trận, trở thành ngọn đuốc thần kỳ cổ vũ tinh thần chiến đấu cho hàng ngàn chiến sĩ trong Chiến dịch Biên giới và suốt chiến dịch Điện Biên Phủ sau này.
Năm 1952, tại Đại hội Thi đua Toàn quốc lần thứ nhất, La Văn Cầu là một trong những người đầu tiên vinh dự được Bác Hồ và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.
Sau chiến tranh, Đại tá La Văn Cầu tiếp tục cống hiến cho Quân đội, sống một cuộc đời vô cùng giản dị, khiêm nhường giữa lòng Hà Nội. Câu chuyện "chặt tay đánh đồn" của ông đã được đưa vào sách giáo khoa, trở thành bài học bất tử về lòng yêu nước và ý chí kiên cường của dân tộc Việt Nam.
