Cao Bá Nhạ - Tác giả kiệt tác "Tự tình khúc" và bi kịch gia tộc sau cuộc khởi nghĩa Mỹ Đức

Cao Bá Nhạ (thế kỷ XIX) sống và sáng tác dưới triều vua Tự Đức (nhà Nguyễn) – giai đoạn xã hội phong kiến Việt Nam khủng hoảng sâu sắc và đối mặt với họa xâm lược của thực dân Pháp.

Cao Bá Nhạ quê ở Gia Lâm (Hà Nội), là cháu ruột của danh sĩ Cao Bá Quát. Sau khi cuộc khởi nghĩa Mỹ Đức do Cao Bá Quát lãnh đạo bị dập tắt, toàn bộ gia tộc họ Cao bị truy nã và triệt hạ khốc liệt. Cao Bá Nhạ phải thay tên đổi họ, phiêu bạt nhiều nơi để trốn tránh sự lùng bắt của triều đình. Sau nhiều năm lẩn trốn, ông bị bắt và giam trong ngục thất. Trong thời gian bị giam cầm trước khi qua đời, ông đã sáng tác kiệt tác Tự tình khúc – một tác phẩm ngâm khúc bằng chữ Nôm dài 628 câu lục bát biến thể, giãi bày nỗi đau đớn, xót xa cho số phận gia tộc và khẳng định tấm lòng kiên trung của mình.