Cao Bá Quát
Họ và tên: Cao Bá Quát. Năm sinh: 1809 - Năm mất: 1855. Quê quán: Gia Lâm, Hà Nội. Danh hiệu: Thánh Quát (Văn như Siêu, Quát vô tiền Hán). Sự kiện: Khởi nghĩa Mỹ Lương.
Cao Bá Quát
I. THÔNG TIN NHÂN VẬT
Họ và tên: Cao Bá Quát.
Năm sinh: 1809 - Năm mất: 1855.
Quê quán: Gia Lâm, Hà Nội.
Danh hiệu: Thánh Quát (Văn như Siêu, Quát vô tiền Hán).
Sự kiện: Khởi nghĩa Mỹ Lương.
II. CÂU CHUYỆN LỊCH SỬ
NGƯỜI CÚI ĐẦU TRƯỚC HOA MAI
Cao Bá Quát nổi tiếng là người văn hay chữ tốt, tính tình ngang tàng, khảng khái, không chịu khuất phục cường quyền. Ông từng nói: "Nhất sinh đê thủ bái mai hoa" (Cả đời chỉ cúi đầu trước hoa mai - tượng trưng cho sự thanh cao), chứ không cúi đầu trước vua quan hay danh lợi.
Làm quan dưới triều Nguyễn, chứng kiến cảnh vua quan thối nát, dân chúng lầm than, Cao Bá Quát vô cùng phẫn uất. Ông thường làm thơ châm biếm triều đình. Năm 1854, ông bị đày đi làm Giáo thụ ở phủ Quốc Oai. Tại đây, không thể chịu đựng được cảnh áp bức bóc lột nữa, ông đã rũ áo từ quan, lãnh đạo nông dân nổi dậy khởi nghĩa ở Mỹ Lương (Hà Tây cũ).
Ông cắt tóc ngắn, để râu dài, cầm cờ thêu hai chữ "Bình Dương" (lấy lại thái bình), tự xưng là Quốc sư. Nghĩa quân của ông gồm nông dân, người Mường, người Thái... đã chiến đấu dũng cảm chống lại quân triều đình nhà Nguyễn.
Dù cuộc khởi nghĩa sau đó thất bại và Cao Bá Quát bị hành quyết, nhưng khí phách của ông vẫn sáng ngời. Ông là điển hình của người trí thức phong kiến dám bước qua rào cản "trung quân" mù quáng để đứng về phía nhân dân ("thương dân"). Ông đã dùng cả ngòi bút và thanh gươm để đấu tranh cho công lý.
Cao Bá Quát là một nhân cách lớn, một tâm hồn nghệ sĩ tự do và một chiến sĩ cách mạng (theo nghĩa rộng). Chữ của ông đẹp như rồng bay phượng múa, và cuộc đời ông cũng đẹp như một bài thơ bi tráng.
Ông dạy chúng ta bài học về sự cương trực: Hãy sống thẳng thắn, dám nói lên tiếng nói của lương tâm, dám đấu tranh chống lại cái xấu dù nó mạnh đến đâu. "Cúi đầu trước hoa mai" là một triết lý sống thanh cao mà tôi luôn muốn truyền tải cho các em học sinh.
