CAO BÁ QUÁT
Cao Bá Quát sinh năm 1808 tại xã Cao Thượng, huyện Nghi Lộc, Nghệ An, trong gia đình có truyền thống học vấn. Ông từ nhỏ thông minh, học giỏi, nhưng nhiều lần đi thi không đỗ. Năm 1841, ông vào Huế, được triều đình mời dạy học cho hoàng tử, sau đó làm quan tại Văn Miếu Quốc Tử Giám. Thấy triều đình nhà Nguyễn ngày càng suy đồi, nhân dân khổ cực, ông âm thầm chuẩn bị lực lượng. Năm 1854, ông cùng người anh em họ là Cao Bá Thúc khởi nghĩa tại Mỹ Đường (Nghi Lộc, Nghệ An), lập ra "Quân Nghĩa", với khẩu hiệu "lấy chính nghĩa đánh bạo tàn". Ban đầu nghĩa quân thắng nhiều trận, chiếm được nhiều vùng rộng lớn ở Nghệ An, Hà Tĩnh. Tuy nhiên, do lực lượng chênh lệch và thiếu kinh nghiệm chiến đấu, sau một tháng kháng chiến, nghĩa quân bị đàn áp. Cao Bá Quát bị bắt và hy sinh anh dũng năm 1855, lúc 47 tuổi. Dù cuộc khởi nghĩa thất bại, tấm lòng yêu nước và khí phách của ông luôn được nhân dân kính trọng và ngưỡng mộ.
