Cao Bá Quát một nhà thơ, nhà văn tài hoa kiệt xuất, đồng thời là một sĩ phu bất khuất dưới thời nhà Nguyễn
Cao Bá Quát (1809 – 1855) là một nhà thơ, nhà văn tài hoa kiệt xuất, đồng thời là một sĩ phu bất khuất dưới thời nhà Nguyễn (triều vua Minh Mạng, Thiệu Trị và Tự Đức). Ông nổi tiếng với tài văn thơ, nét chữ đẹp như rồng múa và tính cách ngông nghênh, phóng khoáng, không chịu khuất phục trước bất công.
Thân thế & Tài năng
Tên hiệu: Tự là Chu Cấp, hiệu là Mẫn Hiên, lại có hiệu là Cúc Tang.
Quê quán: Làng Phú Thị, huyện Gia Lâm, tỉnh Bắc Ninh (nay thuộc xã Phú Thị, huyện Gia Lâm, Hà Nội).
Tài năng kiệt xuất:
Ông đỗ Cử nhân năm 1831 (khi 22 tuổi), nổi tiếng là người văn hay chữ tốt.
Dân gian thời bấy giờ có câu: "Văn như Siêu, Quát vô Tiền Hán" (ngụ ý văn chương của Nguyễn Văn Siêu và Cao Bá Quát tài hoa vượt qua cả thời Tiền Hán bên Trung Quốc).
Vua Tự Đức — một người rất hay thơ — cũng phải thừa nhận: "Văn như Siêu, Quát vô Tự Đức" (Văn như Nguyễn Văn Siêu và Cao Bá Quát thì thời Tự Đức không ai bằng).
Đường quan lộ lận đận & Khí tiết ngông nghênh
Dù tài năng lừng lẫy, con đường quan lộ của Cao Bá Quát lại vô cùng gian truân do tính cách thẳng thắn, coi thường chốn quan trường gông cồng:
Sự cố chấm thi: Khi làm giám khảo kỳ thi Hương ở Thừa Thiên (1841), thấy bài thi của một số thí sinh giỏi bị phạm quy nhỏ, ông đã dùng nhựa phong xá sửa bài giúp họ. Việc bị phát giác, ông bị tống giục, kết án tử hình, sau được giảm xuống thành đi dịch thuật tại Singapore (Hạ Châu).
Chuyến đi Hạ Châu: Chuyến xuất dương này giúp ông mở rộng tầm mắt, nhận ra sự lạc hậu của xã hội phong kiến nhà Nguyễn và sự phát triển của phương Tây.
Khí tiết khác đời: Ông nổi tiếng với câu nói thể hiện sự ngông nghênh nhưng tràn đầy tự trọng: "Nhân sinh đê đầu bái Mai hoa" (Đời người chỉ cúi đầu trước hoa mai - không chịu khom lưng trước quyền uy, danh lợi).
