Cao Bá Quát – Từ quan trường đến cuộc khởi nghĩa Mỹ Lương

Sau một thời gian bị thải về, năm 1847, Cao Bá Quát được triệu vào Huế làm việc tại Viện Hàn lâm, phụ trách sưu tầm và sắp xếp văn thơ. Sau hơn một tháng, ông được cử đi công cán ở Đà Nẵng rồi trở lại công việc cũ. Trong thời gian ở kinh đô, ông giao du với nhiều văn nhân như Nguyễn Hàm Ninh, Đinh Nhật Thận, Nguyễn Phúc Miên Thẩm, Nguyễn Phúc Miên Trinh và tham gia Mạc Vân thi xã do hai vị hoàng thân này sáng lập.

Khoảng năm 1850–1851, Cao Bá Quát rời kinh đô và được bổ làm Giáo thụ phủ Quốc Oai, thuộc tỉnh Sơn Tây. Đến giữa năm 1853, ông lấy lý do về nuôi mẹ già để xin thôi chức. Trong thời gian này, vùng Sơn Tây xảy ra hạn hán, châu chấu phá hoại mùa màng, đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn.

Cuối năm 1854, Cao Bá Quát tham gia lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Mỹ Lương. Lê Duy Cự giữ vai trò Minh chủ, còn Cao Bá Quát giữ chức Quốc sư. Cuộc khởi nghĩa diễn ra trong bối cảnh đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn. Cuối tháng 11 năm 1854, nghĩa quân làm lễ tế cờ tại Rừng Ngang rồi tiến đánh một số địa phương.