Cao Kỳ Vân - Tuổi hai lăm không khuất phục

Có những người bước vào lịch sử bằng một chiến công lớn. Cũng có những người chỉ cần một khoảnh khắc đứng trước kẻ thù mà không cúi đầu, đã đủ để tên tuổi mình sống lâu hơn một đời người. Cao Kỳ Vân là một người như thế.

Tên thật của chị là Nguyễn Thị Được, sinh năm 1925, quê ở Bình Lục, Hà Nam. Sau khi gia đình chuyển lên vùng Yên Thế, Bắc Giang. Năm 1947, người con gái trẻ đã tình nguyện tham gia hoạt động cách mạng. Đầu năm 1950, chị trở thành đội viên tổ Điệp báo Sao Chổi, thuộc Ty Công an Bắc Giang, mang bí danh Cao Kỳ Vân.

Công việc điệp báo đòi hỏi sự gan dạ nhưng trước hết là mưu trí và khả năng giữ mình giữa vòng vây của địch. Tháng 5/1950, tổ Sao Chổi nhận nhiệm vụ đánh đồn Mỏ Thổ. Cao Kỳ Vân nhận phần việc nguy hiểm nhất. Chị giấu hai quả lựu đạn trong giỏ cá, bình thản vượt qua sự kiểm soát của lính địch để lọt vào bên trong đồn. Khi thời cơ đến, chị bất ngờ ném lựu đạn vào phòng chỉ huy, tiêu diệt và làm bị thương nhiều tên địch.

Nhưng sau tiếng nổ ấy là một cuộc đối mặt khắc nghiệt hơn. Trên đường rút lui, chị bị địch bắt. Những trận đòn tra tấn, những lời dụ dỗ, mua chuộc lần lượt được sử dụng với hy vọng moi được thông tin về cơ sở cách mạng. Nhưng người nữ điệp báo mới 25 tuổi vẫn một mực im lặng. Chị giữ trọn bí mật, giữ trọn lòng trung thành với đồng đội và cách mạng. Cuối cùng, kẻ thù đã sát hại chị.

Một đời người chỉ hai mươi lăm năm – quá ngắn cho những ước mơ riêng, nhưng đủ để làm nên một tư thế sống. Cao Kỳ Vân được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân năm 1998 và được tưởng niệm tại khu di tích mang tên chị ở Bắc Giang – như một địa chỉ đỏ nhắc thế hệ sau về những con người đã đặt Tổ quốc lên trên sự sống của chính mình.

Chị là nữ anh hùng liệt sĩ đầu tiên của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam. Nhưng vượt lên trên một danh hiệu, câu chuyện Cao Kỳ Vân còn nhắc chúng ta về một điều giản dị: trong những năm tháng đất nước chìm trong khói lửa, có những người phụ nữ đã biến sự nhỏ bé của thân phận thành sức mạnh lớn lao của lòng yêu nước.

Hai mươi lăm tuổi, chị nằm lại. Nhưng tuổi hai lăm ấy không bao giờ khuất phục, cũng không bao giờ cũ trong ký ức dân tộc.