Cao Lỗ: Vị danh tướng chế tạo Nỏ liên châu, kiến trúc sư thành Cổ Loa và tấm gương kiên trung thời Âu Lạc
Câu chuyện về Tướng quân Cao Lỗ (Cao Thông) – vị danh tướng, nhà kiến trúc quân sự kiệt xuất thời Âu Lạc, người đã sáng chế ra "Nỏ liên châu" huyền thoại và chỉ đạo đắp thành Cổ Loa bảo vệ độc lập dân tộc trước họa xâm lược phương Bắc.
Cao Lỗ (sinh và mất khoảng thế kỷ 3 trước Công nguyên), còn gọi là Cao Thông, quê tại vùng đất Vũ Ninh (nay thuộc xã Cao Đức, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh). Ông là vị đại tướng quân trụ cột và là cố vấn quân sự đắc lực nhất bên cạnh An Dương Vương Thục Phán trong thời kỳ gầy dựng nhà nước Âu Lạc. Sở hữu trí tuệ tài ba và tư duy quân sự vượt thời đại, ông đã có những đóng góp có tính quyết định vào việc xây dựng nền quốc phòng sơ khai cho dân tộc.
Công lao vĩ đại đầu tiên của Cao Lỗ là việc trực tiếp thiết kế và chỉ đạo quân dân Âu Lạc đắp nên thành Cổ Loa (Đông Anh, Hà Nội). Ông đã khéo léo tận dụng địa hình đầm lầy, sông ngòi tự nhiên để xây dựng nên một công trình quân sự xoáy ốc 9 vòng kiên cố, kết hợp giữa thành cao, hào sâu và hệ thống thủy bộ liên hoàn. Đặc biệt, Cao Lỗ chính là người đã sáng chế ra "Nỏ liên châu" (nỏ thần) – một kiệt tác vũ khí cổ đại có thể bắn ra hàng loạt mũi tên đồng cùng lúc với lực xuyên cực mạnh, làm cho quân xâm lược phương Bắc phải hoảng sợ.
Nhờ có thành Cổ Loa kiên cố và nỏ liên châu do Cao Lỗ sáng chế, quân dân Âu Lạc đã nhiều lần đánh tan các đợt tiến công xâm lược tàn bạo của quân Triệu Đà. Khi Triệu Đà dùng mưu gian cầu hòa và cho Trọng Thủy sang làm rể, Cao Lỗ đã mẫn cảm nhận ra dã tâm của kẻ thù và quyết liệt can gián An Dương Vương. Mặc dù bị nhà vua lơ là và đẩy ra khỏi triều đình, khi Triệu Đà bất ngờ cất quân đánh úp Cổ Loa, Cao Lỗ vẫn gạt bỏ oan khuất, dũng cảm trở lại sát cánh cùng quân sĩ chiến đấu chống giặc cho đến khi anh dũng hy sinh trên chiến trường. Tên tuổi của ông mãi mãi là biểu tượng cho tài năng quân sự và lòng trung trinh.
