Cao Thắng: Người thợ rèn thiên tài và khát vọng tự chủ vũ khí cho nghĩa quân
Cao Thắng: Người thợ rèn thiên tài và khát vọng tự chủ vũ khí cho nghĩa quân
Dưới đây là câu chuyện tiêu biểu và đầy khâm phục về Cao Thắng (1864–1893) – vị tướng tài hoa, "cánh tay phải" đắc lực của chủ soái Phan Đình Phùng trong phong trào khởi nghĩa Hương Khê:
Cao Thắng: Người thợ rèn thiên tài và khát vọng tự chủ vũ khí cho nghĩa quân
Trong phong trào Cần Vương cuối thế kỷ XIX, khó khăn lớn nhất của các nghĩa sĩ Việt Nam không chỉ là lương thực hay địa hình, mà chính là vũ khí. Quân Pháp trang bị súng ống hiện đại, hỏa lực mạnh mẽ, trong khi nghĩa quân chủ yếu dùng gươm giáo thô sơ hoặc súng kíp cổ xưa. Giữa thế trận ngặt nghèo đó, lịch sử đã ghi nhận một nhân vật xuất chúng – người đã xoay chuyển tình thế bằng trí thông minh tuyệt vời và đôi bàn tay khéo léo: tướng quân Cao Thắng.
Từ chàng trai nghèo khổ đến vị tướng tài ba
Thân thế: Cao Thắng sinh năm 1864 tại làng Sơn Trĩ, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh. Sinh ra trong một gia đình nghèo, từ nhỏ ông đã sớm lăn lộn lao động, có tính tình cương trực, dũng cảm và rất giỏi võ nghệ.
Theo gót Phan Đình Phùng: Khi Phan Đình Phùng dựng cờ khởi nghĩa, Cao Thắng là một trong những người đầu tiên hăng hái quy tụ lực lượng, đem theo anh em gia tộc tham gia và nhanh chóng trở thành một vị tướng chủ chốt, lập vô số chiến công vang dội trong các trận đánh tập kích quân Pháp tại vùng rừng núi Nghệ - Tĩnh.
Kỳ tích "mổ súng" và xưởng rèn vũ khí giữa đại ngàn
Hiểu rằng muốn đánh thắng kẻ thù có vũ khí tối tân thì nghĩa quân phải tự chủ được vũ khí, Cao Thắng đã thực hiện một nhiệm vụ tưởng chừng bất khả thi vào thời điểm đó: chế tạo súng trường.
Tháo rời mẫu súng Pháp: Ông cho người tìm kiếm, thu mua hoặc tịch thu những khẩu súng trường kiểu năm 1874 (Gras) của Pháp. Sau đó, ông cùng các thợ rèn trong căn cứ tỉ mỉ tháo rời từng bộ phận của súng ra để nghiên cứu cấu trúc bên trong.
Tự tay chế tạo: Từ nòng súng, kim hỏa, búa đập đến vỏ đạn, thuốc súng, tất cả đều được nhóm thợ của Cao Thắng mày mò chế tác thủ công nhưng đạt độ chính xác đến kinh ngạc. Xưởng vũ khí giữa núi rừng Hương Khê dưới sự chỉ đạo của ông ngày đêm đỏ lửa, cho ra lò hàng loạt khẩu súng trường có tính năng tương đương với súng do chính nước Pháp sản xuất.
Tổ chức và huấn luyện đội quân tinh nhuệ
Không chỉ giỏi về kỹ thuật quân sự và chế tạo vũ khí, Cao Thắng còn trực tiếp huấn luyện cho nghĩa quân cách sử dụng thành thạo loại súng mới này. Nhờ có những khẩu súng trường tự chế, sức chiến đấu của nghĩa quân Hương Khê tăng lên gấp bội, khiến quân Pháp nhiều lần phải khiếp vía trước hỏa lực bất ngờ từ phía nghĩa quân.
Sự ra đi oanh liệt ở tuổi thanh xuân
Năm 1893, khi đang chuẩn bị kế hoạch mở rộng quy mô chiến đấu, tiến công ra các vùng đồng bằng để uy hiếp địch, Cao Thắng trực tiếp chỉ huy một trận đánh lớn vào đồn Trầm Lâm. Do lực lượng bất cân sức và sa vào ổ phục kích, ông đã anh dũng hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ (29 tuổi).
Sự ra đi của Cao Thắng là một tổn thất vô cùng lớn cho nghĩa quân Hương Khê và thủ lĩnh Phan Đình Phùng. Tuy nhiên, hình ảnh vị tướng tài ba, người đã biến trí tuệ Việt Nam thành thứ vũ khí quật cường để chống lại kẻ thù tối tân, sẽ mãi mãi là một trang sử vàng chói lọi trong phong trào chống Pháp của dân tộc.
