CAO THẮNG – NGƯỜI THỦ LĨNH TRẺ VÀ NHỮNG KHẨU SÚNG GIỮA NÚI RỪNG VŨ QUANG

Có những người bước vào lịch sử bằng một chức vị lớn.

Nhưng cũng có những người bước vào lịch sử từ một hoàn cảnh rất bình thường.

Cao Thắng là một người như vậy.

Ông sinh năm 1864 tại vùng Sơn Lễ, Hương Sơn, Hà Tĩnh, trong một gia đình nông dân.

Không phải một vị quan.

Không phải một ông nghè.

Không có con đường học hành theo kiểu của những sĩ phu đương thời.

Nhưng Cao Thắng có một thứ mà chiến tranh và thời cuộc đòi hỏi rất nhiều:

khả năng quan sát, óc tổ chức và tinh thần dám làm.

Khi còn rất trẻ, ông đã tham gia hoạt động cùng các nghĩa quân ở quê hương. Đến khi phong trào Cần Vương bùng nổ năm 1885, Cao Thắng đã trở thành một thủ lĩnh trẻ ở địa phương.

Năm 1886, ông cùng em trai là Cao Nữu đưa lực lượng của mình gia nhập nghĩa quân Phan Đình Phùng.

Cuộc gặp ấy đã mở ra một chương mới trong cuộc đời Cao Thắng.

Phan Đình Phùng nhận thấy ở người thanh niên này sự thông minh, quyết đoán và khả năng cầm quân nên giao cho ông chức Quản cơ, phụ trách xây dựng và phát triển lực lượng.

Cao Thắng khi ấy mới chỉ ngoài 20 tuổi.

🌿 Người thủ lĩnh trẻ bắt đầu từ việc xây dựng một đội quân

Cao Thắng hiểu một điều rất thực tế:

Muốn chiến đấu lâu dài thì không thể chỉ dựa vào lòng dũng cảm.

Nghĩa quân cần có tổ chức, kỷ luật, căn cứ và lực lượng.

Ông đưa quân về vùng Bạch Sơn, phối hợp với lực lượng của Lê Ninh để xây dựng căn cứ và huấn luyện nghĩa quân.

Từ những nhóm nghĩa binh phân tán, Cao Thắng từng bước xây dựng thành một lực lượng có tổ chức và kỷ luật hơn.

Khi Phan Đình Phùng ra Bắc tìm kiếm sự phối hợp với các sĩ phu yêu nước, Cao Thắng được giao quyền lãnh đạo cuộc khởi nghĩa ở Hà Tĩnh.

Đó là một trọng trách rất lớn đối với một người mới ngoài 20 tuổi.

Ông chuyển căn cứ từ Cồn Chùa lên khu vực Thượng Bồng – Hạ Bồng, nơi có vị trí thuận lợi để liên kết với nhiều vùng.

Từ đó, hệ thống căn cứ tiếp tục được xây dựng và mở rộng về phía Vụ Quang – Ngàn Trươi.

Nhưng Cao Thắng không dừng lại ở việc xây dựng căn cứ.

Ông bắt đầu nghĩ đến một vấn đề khó hơn:

Vũ khí.

🌿 Khi những người thợ rèn bắt đầu làm việc giữa núi rừng

Nghĩa quân lúc ấy phần lớn sử dụng những loại vũ khí truyền thống.

Trong khi đó, quân Pháp có súng trường và trang bị hiện đại hơn rất nhiều.

Cao Thắng hiểu rằng nếu không cải thiện vũ khí, nghĩa quân sẽ gặp rất nhiều bất lợi.

Và ông đưa ra một ý tưởng mà nếu đặt trong hoàn cảnh cuối thế kỷ XIX, quả thực rất táo bạo:

Tự chế tạo súng trường.

Nhưng làm thế nào?

Không có nhà máy.

Không có máy móc công nghiệp hiện đại.

Không có bản thiết kế hoàn chỉnh.

Không có những kỹ sư được đào tạo bài bản.

Chỉ có những người thợ rèn quen với việc làm cày, cuốc, dao, liềm...

Vậy mà họ bắt đầu thử.

Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, Cao Thắng đã tập hợp những người thợ rèn giỏi ở Hà Tĩnh, tổ chức các cơ sở chế tạo vũ khí trong vùng căn cứ.

Một khẩu súng trường của Pháp được nghĩa quân thu được trở thành mẫu để nghiên cứu.

Họ tháo từng bộ phận.

Quan sát.

Đo đạc.

Thử nghiệm.

Rồi lại thất bại.

Lại làm lại.

Những người thợ vốn quen rèn nông cụ nay phải học cách tạo ra những chi tiết phức tạp hơn rất nhiều.

Những bộ phận như khóa nòng, kim hỏa và các chi tiết của súng được nghiên cứu, chế tạo trong điều kiện hết sức thủ công.

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia cho biết nghĩa quân đã chế tạo được khoảng 350 khẩu súng theo mẫu súng trường 1874 của Pháp, cùng một lượng lớn đạn.

Dĩ nhiên, những khẩu súng ấy không thể hoàn toàn đạt chất lượng như súng sản xuất trong các công xưởng công nghiệp của Pháp.

Nhưng điều đáng chú ý nằm ở chỗ khác.

Những người thợ Việt Nam cuối thế kỷ XIX đã cố gắng làm một việc mà điều kiện vật chất của họ tưởng như không cho phép.

Đó là sức sáng tạo của Cao Thắng và những người đồng hành.

🌿 Không chỉ là những khẩu súng

Ngày nay, khi nhìn một khẩu súng được trưng bày trong bảo tàng, chúng ta có thể chỉ nhìn thấy một hiện vật cũ.

Nhưng phía sau nó là cả một câu chuyện.

Là những lò rèn đỏ lửa giữa núi rừng.

Là những người thợ làm việc trong điều kiện thiếu thốn.

Là những lần thử nghiệm không thành công.

Là những người trẻ phải học cách giải quyết một vấn đề mà trước đó họ chưa từng gặp.

Và trên hết là một suy nghĩ:

Nếu thiếu thứ gì thì phải tìm cách tạo ra thứ đó.

Bởi vậy, câu chuyện về Cao Thắng không chỉ là câu chuyện quân sự.

Nó còn là câu chuyện về sức sáng tạo của con người khi bị đặt vào hoàn cảnh khó khăn.

🌿 29 tuổi và trận đánh cuối cùng

Cuối năm 1893, Cao Thắng quyết định đưa khoảng 1.000 nghĩa quân tinh nhuệ tiến xuống Nghệ An.

Đây là một trong những chiến dịch lớn của nghĩa quân dưới sự chỉ huy của ông.

Đoàn quân tiến xuống, liên tiếp giao chiến với quân Pháp và lực lượng đối phương trên đường.

Nhưng trong một trận đánh tại đồn Nu, Thanh Chương, Nghệ An, Cao Thắng bị trúng đạn.

Ông được nghĩa quân đưa về Vụ Quang để chữa trị.

Nhưng vết thương quá nặng.

Ngày 21 tháng 11 năm 1893, Cao Thắng qua đời.

Ông mới 29 tuổi.

Một người thanh niên chưa kịp bước sang tuổi 30 đã kết thúc cuộc đời mình giữa cuộc chiến.

Nhưng những gì ông để lại thì không kết thúc cùng ông.

Những căn cứ được xây dựng.

Những đội quân được tổ chức.

Những khẩu súng được chế tạo.

Và một tinh thần rất đặc biệt:

Không chấp nhận để hoàn cảnh quyết định giới hạn của mình.

🌱 Điều đặc biệt ở Cao Thắng

Nếu Phan Đình Phùng là người lãnh đạo lớn của cuộc khởi nghĩa Hương Khê, thì Cao Thắng là một trong những người trực tiếp biến nhiều ý tưởng thành công việc cụ thể.

Ông tổ chức lực lượng.

Xây dựng căn cứ.

Huấn luyện nghĩa quân.

Tìm cách cải thiện vũ khí.

Và trực tiếp cầm quân.

Báo Quân đội nhân dân đánh giá Cao Thắng nổi bật trên các lĩnh vực xây dựng căn cứ, tổ chức lực lượng, cầm quân và chế tạo vũ khí.

Có lẽ vì thế mà câu chuyện về Cao Thắng đặc biệt phù hợp với tuổi trẻ.

Bởi ông không phải một người bắt đầu với tất cả điều kiện thuận lợi.

Ông bắt đầu với những gì mình có.

Rồi tìm cách làm cho nó tốt hơn.

🌱 THÔNG ĐIỆP DÀNH CHO TUỔI TRẺ HÔM NAY

Có những lúc chúng ta thường nói:

“Em không có điều kiện.”

Không có kinh phí.

Không có nhân lực.

Không có thiết bị.

Không có kinh nghiệm.

Không có ai hướng dẫn.

Nhưng câu chuyện Cao Thắng gợi ra một cách nghĩ khác:

Không có điều kiện không có nghĩa là không thể bắt đầu.

Điều quan trọng là mình có chịu tìm cách hay không.

🌱 Thiếu kinh nghiệm thì học.

🌱 Thiếu kỹ năng thì rèn.

🌱 Thiếu nguồn lực thì biết kết nối người khác.

🌱 Gặp việc khó thì chia nhỏ vấn đề để giải quyết.

🌱 Thất bại ở lần đầu thì điều chỉnh và thử lại.

Cao Thắng không có một nhà máy để chế tạo súng.

Nhưng ông có những người thợ.

Ông không có máy móc hiện đại.

Nhưng ông có sự sáng tạo.

Ông không có một lực lượng lớn ngay từ đầu.

Nhưng ông biết tổ chức và tập hợp con người.

Và có lẽ đó chính là điều người trẻ hôm nay có thể học được từ ông:

Đừng chờ đến khi có đủ mọi điều kiện mới bắt đầu. Hãy bắt đầu bằng những gì mình đang có, rồi từng bước tạo ra những điều mình còn thiếu.

Cao Thắng ra đi ở tuổi 29.
Nhưng ở tuổi 29 ấy, ông đã để lại một câu chuyện về một người trẻ dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình.

Đôi khi, tuổi trẻ không cần phải làm những điều thật lớn lao ngay từ đầu.

Chỉ cần mỗi ngày dám làm một việc khó hơn hôm qua một chút, thì mình đã bắt đầu viết câu chuyện của chính mình rồi.