Cao Thắng - THIÊN TÀI QUÂN SỰ ÁO VẢI ĐÚC SÚNG CHỐNG TÂY
Trong lịch sử chống ngoại xâm cuối thế kỷ XIX, Cao Thắng được biết đến là một thiên tài quân sự xuất thân từ áo vải, người trợ thủ đắc lực và là "cánh tay phải" của thủ lĩnh Phan Đình Phùng trong khởi nghĩa Hương Khê. Dù tuổi đời còn rất trẻ và không qua bất kỳ trường lớp đào tạo quân sự chính quy nào, ông đã bộc lộ tư duy tổ chức kiệt xuất, biến một đội quân nông dân tự phát thành một lực lượng kháng chiến có kỷ luật và trang bị hiện đại.
Ký ức hoa lửa lẫy lừng nhất của Cao Thắng gắn liền với kỳ tích chế tạo vũ khí tự lực cánh sinh tại căn cứ Vũ Quang. Nhận thấy sự chênh lệch lớn về hỏa lực giữa nghĩa quân và quân Pháp, ông đã nảy ra ý định táo bạo: tự đúc súng trường theo mẫu súng 1874 của giặc. Ông cùng các hiệp thợ rèn thu thập mọi nguồn sắt thép, đồng thau từ mâm đồng, nồi hông của nhân dân đóng góp, ngày đêm nổi lửa lập xưởng đúc súng giữa đại ngàn. Sau nhiều lần thất bại, đến năm 1892, xưởng vũ khí của ông đã sao chép thành công và sản xuất hàng trăm khẩu súng trường có nòng xẻ rãnh xoắn, bắn được đạn vỏ đồng. Kỳ tích này khiến chính các sĩ quan Pháp khi tịch thu được vũ khí cũng phải kinh ngạc và thừa nhận sự khéo léo, tài hoa của người thợ Việt Nam.
Mùa thu năm 1893, nhằm mở rộng địa bàn hoạt động và phá thế bao vây của địch, Cao Thắng trực tiếp chỉ huy một lực lượng lớn nghĩa quân mở cuộc tấn công quy mô vào tỉnh lỵ Nghệ An. Nghĩa quân đánh chiếm liên tiếp nhiều đồn bốt, đẩy thực dân Pháp vào thế chống đỡ hoảng loạn. Ngày 21 tháng 11 năm 1893, trong trận tấn công đánh chiếm đồn Nu thuộc huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An, khi đang đi đầu đốc chiến để cổ vũ tinh thần binh sĩ tiến lên, Cao Thắng không may bị trúng đạn lạc của giặc. Ông anh dũng hy sinh khi mới vừa tròn 29 tuổi, độ tuổi rực rỡ nhất của tài năng và chí khí cách mạng. Sự ngã xuống của vị tướng trẻ là một tổn thất đau đớn không thể bù đắp, để lại niềm tiếc thương vô hạn cho thủ lĩnh Phan Đình Phùng và toàn thể nghĩa quân Cần Vương.
