*Cao Thắng – Tướng lĩnh tài năng, cộng sự của Phan Đình Phùng

Cao Thắng xuất thân bình dân nhưng nổi bật bởi tài tổ chức và khả năng quân sự. Trong khởi nghĩa Hương Khê, ông phụ trách xây dựng lực lượng, bố trí căn cứ và nổi tiếng với nỗ lực chế tạo súng theo mẫu thu được của Pháp. Ông hy sinh trong một trận đánh năm 1893; sự kết hợp giữa kinh nghiệm thực địa và sáng kiến kỹ thuật khiến Cao Thắng trở thành nhân vật đặc biệt trong lịch sử kháng Pháp cuối thế kỷ XIX.

Điểm đặc biệt của Cao Thắng là khả năng kết hợp tổ chức thực địa với sáng kiến kỹ thuật trong điều kiện thiếu thốn. Nghĩa quân Hương Khê không có nguồn cung vũ khí ổn định, nên việc sửa chữa, chế tạo và tận dụng vũ khí có ý nghĩa sống còn. Những ghi chép về việc ông cho chế tạo súng theo mẫu của Pháp thường được nhắc đến như một minh chứng cho tinh thần tìm tòi trong chiến tranh. Tuy vậy, cần tránh phóng đại khả năng sản xuất hoặc mức độ tương đồng với vũ khí công nghiệp. Câu chuyện của Cao Thắng làm nổi bật vai trò của kỹ năng, kinh nghiệm và sáng kiến trong một phong trào kháng chiến thiếu nguồn lực.

Việc chế tạo súng theo mẫu vũ khí Pháp khiến Cao Thắng trở thành nhân vật đặc biệt trong phong trào Hương Khê. Trong điều kiện thiếu máy móc và vật liệu công nghiệp, công việc ấy đòi hỏi quan sát cấu tạo, thử nghiệm và tổ chức sản xuất trong bí mật. Súng tự chế không thể hoàn toàn tương đương vũ khí công nghiệp, nhưng nỗ lực này phản ánh tư duy thực tiễn: muốn chiến đấu lâu dài phải cải thiện trang bị chứ không chỉ dựa vào lòng dũng cảm. Cao Thắng phối hợp với Phan Đình Phùng trong xây dựng lực lượng và căn cứ. Ông hy sinh năm 1893. Câu chuyện cho thấy sáng kiến kỹ thuật có thể xuất hiện từ hoàn cảnh thiếu thốn, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào quy mô sản xuất, nguyên liệu và tương quan lực lượng.