Cao Xuân Thọ: "Vua Phá Bom" Trên Ngã Ba Cò Nòi Huyền Thoại
Cao Xuân Thọ: "Vua Phá Bom" Trên Ngã Ba Cò Nòi Huyền Thoại
Trong chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử, nếu như Ngã ba Đồng Lộc là "tọa độ chết" trong kháng chiến chống Mỹ, thì Ngã ba Cò Nòi (Sơn La) chính là "túi bom" khốc liệt nhất trong kháng chiến chống Pháp. Giữa làn mưa bom bão đạn ấy, cái tên Cao Xuân Thọ đã trở thành huyền thoại với lòng dũng cảm vô song trong nhiệm vụ phá bom nổ chậm, mở đường cho quân ta tiến về Mường Thanh.
1. Người con đất học và lý tưởng thanh niên xung phong
Cao Xuân Thọ sinh năm 1926 tại xã Hoằng Giang, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa. Tham gia cách mạng từ rất sớm, năm 1950, ông gia nhập lực lượng Thanh niên xung phong (TNXP) và được biên chế vào Đội 34 – đơn vị chủ lực phục vụ chiến dịch biên giới và sau này là chiến dịch Điện Biên Phủ.
2. Cuộc đấu trí với "tử thần" tại Ngã ba Cò Nòi
Ngã ba Cò Nòi là nơi giao nhau giữa đường 13 và đường 41, điểm nút giao thông huyết mạch chi viện cho mặt trận Điện Biên Phủ. Thực dân Pháp đã tập trung hỏa lực trút xuống đây hàng vạn tấn bom nhằm cắt đứt con đường tiếp tế của ta.
Với cương vị là Đội trưởng đội phá bom, Cao Xuân Thọ đã trực tiếp đối mặt với những loại vũ khí tối tân nhất của địch thời bấy giờ:
Sáng tạo cách phá bom: Khi chưa có các thiết bị kỹ thuật hiện đại, ông đã cùng đồng đội dùng những phương pháp thủ công nhưng cực kỳ mưu trí để vô hiệu hóa bom nổ chậm, bom bướm, bom từ trường.
Quyết định sinh tử: Đã có lần ông tự mình bò sát vào quả bom đang xì khói để tháo ngòi nổ, sẵn sàng chấp nhận hy sinh để tìm ra quy luật nổ của bom địch, giúp đồng đội rút kinh nghiệm cho những lần sau.
Kỷ lục phi thường: Chỉ tính riêng tại Ngã ba Cò Nòi và đoạn đường 12, Cao Xuân Thọ đã trực tiếp phá hủy và vô hiệu hóa hơn 100 quả bom các loại, góp phần giữ cho mạch máu giao thông luôn thông suốt để đại quân ta tiến vào Điện Biên.
3. Người Anh hùng được Bác Hồ khen ngợi
Sự gan dạ của Cao Xuân Thọ không chỉ khiến đồng đội nể phục mà còn được lãnh đạo Đảng và Nhà nước ghi nhận.
Tại Đại hội chiến sĩ thi đua toàn quốc năm 1952, ông vinh dự được gặp Bác Hồ và được Bác trực tiếp khen ngợi về tinh thần dũng cảm, mưu trí của lực lượng TNXP.
Năm 1955, ông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.
4. Di sản và lòng tri ân
Sau khi đất nước hòa bình, ông trở về với đời thường nhưng vẫn luôn giữ vững phẩm chất "anh bộ đội cụ Hồ" và tinh thần xung kích của người đoàn viên năm xưa. Ông là nhân chứng sống kể lại những giờ phút hào hùng tại Cò Nòi cho thế hệ trẻ.
Ông qua đời năm 2024 tại quê nhà Thanh Hóa, để lại niềm tiếc thương vô hạn nhưng hình ảnh người chiến sĩ TNXP nhỏ nhắn, nhanh nhẹn, tay cầm búa, tay cầm đục đối đầu với những quả bom khổng lồ vẫn mãi là biểu tượng bất diệt trên cung đường Tây Bắc.
