.Cắt yêu để đi “B”

“Dốc bà Hứa”

Ở tuổi 80, bà Phạm Thị Hứa vẫn nhanh nhẹn và minh mẫn, đặc biệt có chất giọng thật khỏe, dù rời Quảng Ngãi đã lâu nhưng âm điệu quê hương vẫn không lẫn vào đâu được.

Quê xã Đức Thắng, huyện Mộ Đức, (Quảng Ngãi) cô bé Hứa mới lên 10 thì mẹ mất. Cha đi biền biệt theo cách mạng, bà nội cũng đã qua đời, cô cùng anh và cậu em trai 2 tuổi sống với ông nội. Năm 1954, 12 tuổi, Hứa theo các chú tập kết ra Bắc. Cha cô ở lại quê hương hoạt động một thời gian rồi cũng ra Bắc sau đó. Từ trường học sinh miền Nam ở Hải Phòng, cô gái có vóc dáng gầy gò, nhỏ nhắn ấy đã thi đỗ Trường Đại học Dược khoa Hà Nội (nay là Trường Đại học Dược Hà Nội). Năm 1965, cha cô-chiến sĩ tàu Không số bị bắt và hy sinh ở nhà tù Mộ Đức. Nguyện trả thù cho cha, một năm sau, vừa tốt nghiệp, cô xung phong đi B.

Là lớp dược sĩ đầu tiên chi viện cho chiến trường miền Nam, ngày Phạm Thị Hứa và 10 bạn lên đường, đích thân hiệu trưởng, hiệu phó của trường đưa tiễn. Vào chiến trường, họ chia đi các hướng, về đến Quảng Đà chỉ còn một mình cô. Đây cũng là lúc cô biết tin em trai hy sinh khi làm nhiệm vụ trinh sát. Nén nỗi đau mất mát, cô lăn xả vào công tác, cùng các cô chú xây dựng xưởng dược của Ban Y tế Quảng Đà và được kết nạp Đảng một năm sau đó. Được giao làm xưởng trưởng cùng với hai nòng cốt là dược sĩ trung cấp, Phạm Thị Hứa đã làm những việc mà trước đây trên ghế nhà trường cô chưa hề nghĩ tới.

Cô lên lớp, đào tạo nhân viên dược tá sơ cấp cho các đơn vị và cho xưởng. Có thời điểm quân số của lớp lên đến hơn 20 người. Thuốc men, dụng cụ y tế thiếu thốn đủ thứ do nguồn cung không đủ, xưởng tìm kiếm, sưu tầm nguồn dược liệu, sản xuất thuốc tại chỗ; tận dụng khuôn đạn in thuốc viên, chế biến nước cất, huyết thanh phục vụ thương binh. Không có ống tiêm thì lấy nilon từ chiến lợi phẩm thu được của Mỹ giặt sạch rồi “kít” lại, kẹp tre bên ngoài cho chắc chắn làm dụng cụ thay thế. Nhiều bệnh nhân đã được cứu sống từ những loại thuốc, dụng cụ tự chế của xưởng. Ngôi nhà tranh, nứa đóng trên dốc cao luôn thoang thoảng mùi thơm của thuốc Nam hay các loại cao từ động vật như một điểm tựa trong y tế. Mọi người lấy luôn tên cô xưởng trưởng làm địa danh ở khu B Đại Lộc (Quảng Nam) mỗi khi qua đây, gọi là “dốc bà Hứa”.

Mãi một tình yêu

Ở chiến trường Quảng Đà 9 năm, ít ai biết rằng cô xưởng trưởng xưởng dược lại có một tình yêu bền chặt. Người đàn ông ấy là kỹ sư địa chất Vũ Quang Tuấn, hơn cô 7 tuổi, cao lớn, đẹp trai, người Hà Nội chính gốc. Họ biết nhau từ khi cô còn là thiếu nữ tuổi 16 đang học phổ thông ở Hải Phòng về Hà Nội thăm các chú đồng hương mỗi dịp nghỉ hè. Cô vào đại học, mối tình càng sâu đậm hơn khi họ được ở gần nhau.

Tốt nghiệp, tổ chức không muốn cho cô đi B bởi là con liệt sĩ. Nhưng cô rất quyết tâm. Cô báo cáo với tổ chức sẽ “cắt” chuyện yêu đương để toàn tâm toàn ý phục vụ cách mạng. Ở miền Nam, cô không liên lạc gì để “người ấy” có thể dần quên đi. Chỉ một lần duy nhất cô nhờ đồng đội gửi ra Bắc tặng anh một cái màn bộ đội để biết là cô còn sống (kỷ vật ấy đến nay gia đình vẫn còn gìn giữ). Anh không biết liên lạc với cô bằng cách nào. Đến khi chiến sự đã tạm yên, cô mới nhận được lá thư duy nhất của anh cùng lời hứa sẽ chờ đợi. Cứ thế, thời gian trôi trong bao ác liệt và lo toan của cuộc sống thời chiến. Năm 1972, cô về Ban Dân y Khu 5 với cương vị Phó trưởng phòng Quản lý dược. Cuối năm 1974, cô ra Bắc để tiếp tục đi học. Họ gặp lại nhau và đám cưới được tổ chức ngay sau đó để cô kịp theo đoàn công tác sang nước bạn Hungary đến mấy tháng.

Sau này, bà Hứa công tác ở Bộ Y tế, chồng bà làm ở Bộ Công nghiệp (nay là Bộ Công Thương), có hai con đủ nếp tẻ, cuộc sống của họ hạnh phúc trong bình dị.

Bà kể rằng, ông mất cách đây hai năm, để lại cho bà sự hụt hẫng không gì có thể bù đắp được. Một năm trước, bà đã cùng anh trai làm thủ tục để bà nội và mẹ được truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng. Bản thân bà mỗi khi gặp lại đồng đội trong những lần họp mặt, mọi người lại gọi tên và nhớ tới “dốc bà Hứa” hay “xưởng bà Hứa” là thấy một thời thanh xuân đã trôi qua không uổng phí.