Cậu bé bán bánh mì đặc biệt

Mạc Thành To - cái tên gắn liền với những trận đánh mưu trí, táo bạo, làm khiếp vía kẻ thù sau này - đã bắt đầu cuộc đời cách mạng từ những ngày như thế.

Sinh năm 1943, tại ấp Phấn Thạnh, xã Thạnh Phú, huyện Cái Nước, Mạc Thành To (Tư Hùng) lớn lên giữa vùng đất giàu truyền thống đấu tranh cách mạng. Học xong tiểu học ở quê, cậu bé được cha mẹ cho ra chợ học cấp 2 tại Trường Trung học bán công Nguyễn Hiền Năng (Trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi ngày nay) và bắt đầu tham gia nhiều nhiệm vụ bí mật. Năm 1958 (15 tuổi), cậu được kết nạp vào Ðoàn Thanh niên Lao động Việt Nam và càng hăng hái hoạt động. Năm 1959, tổ chức bị lộ, Mạc Thành To và một số học sinh phải rời trường lớp, về vùng giải phóng hoạt động.

Vốn là một học sinh nhiều năm ở thị xã Cà Mau, Mạc Thành To khá thông thạo đường sá, vị trí đóng quân của địch nên thường được cấp trên phân công cải trang cùng lực lượng quân báo trực tiếp đột nhập vào nội ô thị xã, phối hợp với du kích mật của thị xã tiêu diệt bọn ác ôn có nhiều nợ máu với Nhân dân và đã lập nhiều thành tích xuất sắc. Nhận thấy tố chất đặc biệt của Mạc Thành To, tháng 7/1960, tổ chức điều động Mạc Thành To về Thị đội Cà Mau, phụ trách công tác quân báo.

Theo bản báo cáo thành tích đề nghị tuyên dương anh hùng cho đồng chí Mạc Thành To, Ban Chỉ huy Quân sự TP Cà Mau đã thống kê, chỉ trong thời gian chưa đầy 7 năm, từ khi được điều động đến lúc hy sinh (tháng 3/1967), Mạc Thành To đã cùng tập thể xây dựng được 100 cơ sở cách mạng ở nội ô thị xã Cà Mau và nhiều cơ sở nổi tiếng trong hàng ngũ địch. Riêng bản thân ông đã cùng với đồng đội hoặc độc lập tác chiến 131 trận lớn nhỏ. Tên tuổi ông trở thành nỗi ám ảnh của bọn địch ở thị xã Cà Mau, trung tâm đầu não tỉnh An Xuyên. Từ binh lính tới sĩ quan khét tiếng gian ác bấy giờ, không ai dám thề “ăn đạn của Mạc Thành To”. Tên tỉnh trưởng An xuyên đã treo giải thưởng 100 cây vàng nếu ai chỉ điểm, tiêu diệt hoặc bắt sống được Mạc Thành To.