Cậu bé bên dòng suối
Câu chuyện về tuổi thơ của Nông Văn Dền, người sau này được biết đến với tên gọi Kim Đồng, trong một bản làng vùng Cao Bằng.
Nông Văn Dền sinh ra trong một gia đình người Nùng ở vùng Cao Bằng. Tuổi thơ của cậu gắn với núi rừng, những con đường nhỏ quanh bản và cuộc sống giản dị của đồng bào miền núi.
Dền là một cậu bé nhanh nhẹn, thông minh và có khả năng quan sát tốt. Cậu quen với từng con đường, khe suối, sườn núi quanh nơi mình sống. Những điều tưởng như bình thường ấy sau này lại trở thành những kỹ năng rất quan trọng.
Trong bản, Dền thường chơi cùng các bạn. Các em cùng nhau đi lấy củi, chăn trâu, bắt cá hoặc chạy dọc những con đường quanh núi. Dền thường là người đi trước, bởi cậu thích khám phá những nơi mới.
Một buổi chiều, khi cả nhóm ngồi nghỉ bên dòng suối, một người bạn hỏi:
“Dền, sao cậu biết đường nào cũng vậy?”
Dền cười:
“Ở đây lâu thì sẽ nhớ thôi.”
Cậu chỉ vào một lối nhỏ:
“Nhìn cây kia này. Đi qua cây đó rồi rẽ trái là đến bản.”
Đối với Dền, núi rừng như một cuốn sách mở. Cậu biết nơi nào có thể đi nhanh, nơi nào có nhiều đá, nơi nào có thể tránh mưa và những con đường nào dẫn đến các bản lân cận.
Nhưng tuổi thơ của những đứa trẻ vùng Cao Bằng thời ấy không hoàn toàn bình yên. Đất nước đang trải qua những năm tháng khó khăn. Người dân phải chịu nhiều áp bức và thiếu thốn.
Dền dần hiểu rằng cuộc sống của gia đình và bà con trong bản không chỉ phụ thuộc vào mùa màng. Có những vấn đề lớn hơn đang ảnh hưởng đến tất cả mọi người.
Cậu bắt đầu quan tâm đến những câu chuyện người lớn kể. Cậu lắng nghe các anh chị tham gia hoạt động cách mạng và dần hiểu rằng quê hương mình cần những người biết bảo vệ và giúp đỡ cộng đồng.
Từ một cậu bé ham chơi, Dền dần trưởng thành hơn tuổi.
Những con đường núi mà cậu từng đi qua để chơi đùa sau này trở thành những tuyến đường liên lạc quan trọng.
Những kỹ năng tưởng như rất bình thường của một đứa trẻ miền núi — nhớ đường, quan sát nhanh, biết nghe tiếng động và hiểu địa hình — đã giúp Dền trở thành một thiếu niên liên lạc đặc biệt.
Câu chuyện về Kim Đồng vì vậy bắt đầu từ những điều rất giản dị: một cậu bé, một bản làng, một dòng suối và tình yêu sâu sắc với quê hương.
