CẬU BÉ CANH GÁC TẠI QUÁN PHỞ BÌNH
Bề ngoài, Phở Bình chỉ là một quán ăn đông khách giữa Sài Gòn. Nhưng từ năm 1963, nơi đây trở thành điểm liên lạc và nuôi giấu cán bộ Biệt động Thành F100. Trước Tết Mậu Thân 1968, hơn 100 cán bộ, chiến sĩ đã lần lượt tập kết tại căn nhà
Chủ quán Phở Bình là ông Ngô Toại. Vợ ông là bà Trần Thị My, con gái Ngô Thị Hiếu và con rể Ngô Kim Bạch đều tham gia hoạt động cách mạng. Việc cả gia đình cùng chung trách nhiệành một cơ sở tin cậy trong nội thành. citeturn164121view0
Quán có đông khách ra vào, chung quanh lại có nhiều người nước ngoài và nhân viên của chính quyền Sài Gòn sinh sống. Chính sự nhộn nhịp ấy giúp những người hoạt động bí mật có thể ra vào mà ít gây chú ý. Một số chiến sĩ Biệt động còn cải trang làm người giúp việc để tiiệu và hướng dẫn cán bộ lên tầng trên. citeturn164121view0
Ngô Văn Lập khi đó mới 12–13 tuổi nhưng đã được giao làm giao liên và cảnh giới. Cậu phải quan sát khách đến quán, ghi nhớ những dấu hiệu đưà báo ngay nếu thấy người lạ theo dõi.
Cuối tháng 1 năm 1968, gia đình đóng cửa quán với lý do chuẩn bị Tết. Trong thực tế, ông Toại và ông Bạch đang dự trữ thức ăn, thuốc men để đón các chiến sĩ Biệt động. Chỉ trong khoảng ba ngày, hơn 100 người đã lần lượt đến tập kết. Có thời điểm gần 100 chiến sĩ cùng gian phòng trên lầu để chờ nhận lệnh.
Sau khi cuộc tiến công bắt đầu, cơ sở bị phát hiện và nhiều người trong gia đình bị bắt. Ngô Văn Lập còn nhỏ nên không bị đưa đi, nhưng bị giữ lại trong nhà. Những người canh giữ buộc cậu phải mở cửa khi có người trở vềnhững cán bộ chưa biết cơ sở đã bị lộ.
Ngô Văn Lập tìm cách báo động cho những người bên ngoài. Cậu xin ra khu vực lan can để phơi quần áo, rồi cố ý để một bộ quần áo mắc ở vị trí dễ nhìn thấy. Đây là dấu hiệu bất thường mà những người hoạt động có thể nhận ra từ xa. Sau khi dấu hiệu xuất hiện, kếp tục bước vào quán và bị bắt tại đó.
Ông Ngô Toại sau đó bị đưa ra Côn Đảo và đến năm 1973 mới được trả tự do. Sau hòa bình, gia đình trở lại quán cũ, tiếp tục bán phở và lưu giữ những bàn ghế, hình ảnh, tài liệu gắn với lực lượng Biệt động. Quán Phở Bcấp quốc gia năm 1988.
Đến nay, khi khách tới tìm hiểu, ông Ngô Văn Lập vẫn trực tiếp kể lại những điều mình đã chứng kiến. Ông dành một phần căn nhà để trưng bày ảnh và kỷ vật, coi đó là cách ghi nhớ công lao của ch, chiến sĩ từng được gia đình che chở
