Cậu bé Kim Đồng giữa núi rừng Nà Mạ

Giữa núi rừng Cao Bằng, vào những năm đất nước còn chìm trong khói lửa, có một cậu bé người Nùng mang tên Nông Văn Dền, bí danh là Kim Đồng. Cậu sinh năm 1929 tại Nà Mạ, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng. Tuổi thơ của Dền gắn với núi rừng, những con đường quanh bản và cuộc sống còn nhiều thiếu thốn. Nhưng chiến tranh đã khiến tuổi thơ ấy sớm mang một trách nhiệm khác. Khi nhiều đứa trẻ cùng tuổi còn vô tư chơi đùa, Kim Đồng đã tham gia làm liên lạc, đưa đón cán bộ, chuyển thư và cảnh giới cho những cuộc họp bí mật.

Năm 1941, Đội Nhi đồng Cứu quốc được thành lập tại Nà Mạ. Kim Đồng là một trong những đội viên đầu tiên và được bầu làm đội trưởng. Công việc của những thiếu niên khi ấy tưởng nhỏ bé nhưng lại vô cùng nguy hiểm: làm nhiệm vụ giao liên, đưa đón cán bộ, nắm tình hình và cảnh giới. Lợi thế của họ chính là sự nhanh nhẹn và vẻ ngoài của những đứa trẻ bình thường. Một cậu bé đi qua con đường làng ít khi khiến người khác chú ý, nhưng phía sau dáng vẻ hồn nhiên ấy có thể là một nhiệm vụ liên quan đến sự an toàn của cả một cuộc họp bí mật.

Kim Đồng lớn lên trong hoàn cảnh như thế. Cậu thuộc từng con đường, từng lối mòn, từng dòng suối quanh quê hương. Cậu biết quan sát và biết nhận ra những dấu hiệu bất thường. Những kỹ năng ấy không được học trong sách vở mà được hình thành từ thực tế của một vùng quê đang hoạt động cách mạng. Có lẽ chính vì vậy, dù tuổi đời còn rất nhỏ, Kim Đồng đã sớm có sự bình tĩnh và nhanh trí của một người làm công việc đặc biệt.

Ngày 15/2/1943, trong lúc đang làm nhiệm vụ cảnh giới cho một cuộc họp của cán bộ cách mạng, Kim Đồng phát hiện quân địch đang tiến đến. Cậu hiểu rằng nếu để chúng tiếp cận, những người bên trong sẽ gặp nguy hiểm. Trong khoảnh khắc ấy, cậu tìm cách báo động và đánh lạc hướng địch, tạo điều kiện để cán bộ rút lui. Nhưng Kim Đồng không thể trở về. Cậu bị địch bắn và hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ.

Cậu ra đi khi chưa kịp bước qua tuổi thiếu niên, chưa có cơ hội lớn lên, học tập và xây dựng một cuộc đời bình thường. Nhưng chính sự hy sinh ấy đã khiến cái tên Kim Đồng vượt khỏi một bản làng nhỏ ở Cao Bằng, trở thành biểu tượng của lòng dũng cảm và tinh thần trách nhiệm của thiếu nhi Việt Nam. Năm 1997, Nhà nước truy tặng cậu danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Hơn tám thập kỷ trôi qua, Nà Mạ hôm nay đã bình yên. Những đứa trẻ nơi đây được đến trường, được vui chơi và lớn lên trong hòa bình – điều mà Kim Đồng và thế hệ của cậu không có được. Cậu bé năm xưa đã nằm lại giữa núi rừng, nhưng câu chuyện về cậu vẫn tiếp tục đi qua những mái trường và tuổi thơ của nhiều thế hệ.

Kim Đồng không kịp lớn lên nhưng sự hy sinh của cậu đã góp phần để những thế hệ sau được lớn lên trong hòa bình.