Cậu bé lấy thân mình che chở em nhỏ

ăm 1965, cuộc chiến tranh ở Việt Nam ngày càng trở nên ác liệt. Miền Bắc vừa sản xuất, vừa chiến đấu, vừa làm hậu phương chi viện cho chiến trường miền Nam. Máy bay Mỹ thường xuyên đánh phá nhiều địa phương nhằm phá hủy các tuyến giao thông, kho tàng, nhà máy và những cơ sở phục vụ kháng chiến. Những vùng nông thôn vốn yên bình cũng không nằm ngoài tiếng bom.

Ở Thanh Hóa, người dân đã quen với việc phải sống trong cảnh báo động. Mỗi khi tiếng còi vang lên, mọi người nhanh chóng tìm nơi trú ẩn. Người lớn đưa trẻ em xuống hầm. Những gia đình sống gần đường giao thông thường phải đào hầm ngay bên nhà để có thể trú ẩn khi máy bay xuất hiện.

Nhưng chiến tranh không phải lúc nào cũng cho con người đủ thời gian để chuẩn bị.

Trong một gia đình ở Quảng Trung, Quảng Xương, có một cậu bé mới 13 tuổi tên là Nguyễn Bá Ngọc. Em sinh năm 1952, khi đất nước còn đang trong những năm tháng chiến tranh. Tuổi thơ của em cũng giống như bao đứa trẻ nông thôn khác: đi học, giúp đỡ gia đình, chơi đùa cùng các bạn và chăm sóc những em nhỏ trong nhà.

Nhưng tuổi thơ ấy diễn ra giữa tiếng bom.

Nguyễn Bá Ngọc lớn lên trong một hoàn cảnh mà những đứa trẻ phải sớm biết đến những điều mà đáng lẽ chúng không nên biết: tiếng máy bay, tiếng còi báo động, tiếng bom nổ và những cuộc sơ tán. Những trò chơi của trẻ em có thể diễn ra bên cạnh hầm trú ẩn. Những buổi học có thể bị gián đoạn bởi tiếng máy bay.

Thế nhưng chiến tranh không thể lấy đi sự trong sáng của tuổi thơ.

Ngày 4 tháng 4 năm 1965, máy bay Mỹ đánh phá khu vực Quảng Trung. Bom đạn khiến cuộc sống của người dân trở nên hỗn loạn. Trong lúc mọi người tìm nơi trú ẩn, Nguyễn Bá Ngọc nhìn thấy những em nhỏ đang gặp nguy hiểm.

Đó là thời khắc làm nên câu chuyện về người thiếu niên ấy.

Không có nhiều thời gian để suy nghĩ. Một đứa trẻ 13 tuổi đứng trước lựa chọn mà có lẽ chính em cũng không kịp nhận thức đầy đủ. Nhưng bản năng của một người anh, tình thương dành cho những đứa trẻ nhỏ hơn đã khiến Nguyễn Bá Ngọc hành động.

Em lao đến che chở cho các em.

Trong khoảnh khắc bom đạn trút xuống, thân hình nhỏ bé của một cậu bé đã trở thành tấm lá chắn cho những đứa trẻ phía sau. Nguyễn Bá Ngọc bị thương nặng. Những em nhỏ được em che chở cũng bị thương nhưng may mắn còn sống.

Nguyễn Bá Ngọc được mọi người đưa đi cấp cứu. Nhưng vết thương quá nặng. Sau những giờ phút chống chọi, em đã hy sinh.

Nguyễn Bá Ngọc ra đi khi mới 13 tuổi.

Tuổi 13 đáng lẽ là tuổi của sách vở, trường học và những trò chơi trẻ con. Đáng lẽ em phải có nhiều năm tháng phía trước để lớn lên, học tập và xây dựng cuộc sống của mình. Nhưng chiến tranh đã cướp đi tất cả.

Điều khiến câu chuyện về Nguyễn Bá Ngọc trở nên đặc biệt là em không phải một người lính. Em không mang súng, không được huấn luyện chiến đấu và cũng không có nhiệm vụ phải đối mặt với bom đạn. Em chỉ là một cậu bé.

Nhưng chính cậu bé ấy đã làm một việc mà ngay cả người trưởng thành cũng có thể phải do dự trước hiểm nguy.

Em đã dùng thân mình để che chở cho những người nhỏ bé hơn.

Hành động ấy diễn ra rất nhanh nhưng ý nghĩa của nó thì còn lại rất lâu. Nó cho thấy một phẩm chất vô cùng đẹp của con người Việt Nam trong chiến tranh: tình yêu thương và sự sẵn sàng hy sinh vì người khác.

Nguyễn Bá Ngọc không nghĩ đến phần thưởng. Em cũng không biết rằng sau này tên tuổi mình sẽ được nhắc đến trong sách giáo khoa, trường học hay những câu chuyện kể cho thiếu nhi. Em chỉ nhìn thấy những em nhỏ đang gặp nguy hiểm và hành động.

Chính sự tự nhiên ấy làm cho câu chuyện càng cảm động.

Sau khi Nguyễn Bá Ngọc hy sinh, câu chuyện về em nhanh chóng được lan truyền. Hình ảnh người thiếu niên lấy thân mình che chở cho các em nhỏ trở thành một biểu tượng của thiếu nhi Việt Nam trong những năm chiến tranh.

Nhiều thế hệ học sinh sau này đã biết đến tên Nguyễn Bá Ngọc. Em trở thành một tấm gương về lòng dũng cảm, tình yêu thương và tinh thần trách nhiệm.

Nhưng khi kể về Nguyễn Bá Ngọc, điều quan trọng không nên chỉ dừng ở hai chữ “anh hùng”. Bởi phía sau danh hiệu ấy là một cậu bé rất đỗi bình thường. Em có gia đình, có bạn bè, có những ước mơ của tuổi thơ. Em có thể cũng từng mong một ngày được lớn lên, được học tập và có một cuộc sống bình yên.

Chính vì em bình thường nên sự hy sinh của em càng khiến người ta xúc động.

Một người bình thường, trong một khoảnh khắc đặc biệt, đã làm nên một hành động phi thường.

Chiến tranh đã tạo ra rất nhiều câu chuyện đau thương. Có những người lính hy sinh ngoài chiến trường, những người mẹ mất con, những gia đình phải chia lìa. Nhưng trong những năm tháng khốc liệt ấy cũng xuất hiện những câu chuyện đẹp về tình đồng đội, tình làng nghĩa xóm, tình yêu thương giữa những người xa lạ và lòng dũng cảm của những người rất trẻ.

Nguyễn Bá Ngọc là một trong những câu chuyện như thế.

Em nhắc chúng ta rằng lòng dũng cảm không phụ thuộc vào tuổi tác. Một người 13 tuổi vẫn có thể làm một điều lớn lao nếu trong trái tim có tình yêu thương và trách nhiệm với người khác.

Sau chiến tranh, tên Nguyễn Bá Ngọc được đặt cho nhiều trường học, đường phố và các công trình dành cho thiếu nhi. Ở quê hương Thanh Hóa, hình ảnh và câu chuyện về em được gìn giữ như một phần của truyền thống cách mạng địa phương.

Nhưng điều quan trọng hơn cả những tấm biển mang tên em là câu chuyện ấy vẫn được kể cho các thế hệ trẻ.

Bởi lịch sử không chỉ được tạo nên bởi những trận đánh lớn hay những chiến thắng vang dội. Lịch sử còn được tạo nên bởi những khoảnh khắc rất nhỏ: một người mẹ ôm con, một người dân đưa thương binh vào nơi trú ẩn, một người công nhân tiếp tục làm việc dưới bom đạn, hay một cậu bé lấy thân mình che chở cho những đứa trẻ khác.

Những hành động ấy làm cho lịch sử trở nên gần gũi và giàu tình người.

Ngày nay, các em nhỏ được học tập trong trường học, vui chơi trên những sân trường và lớn lên trong một đất nước hòa bình. Các em không phải nghe tiếng bom, không phải chạy xuống hầm trú ẩn và không phải chứng kiến cảnh quê hương bị tàn phá như thế hệ Nguyễn Bá Ngọc.

Chính vì vậy, câu chuyện của em càng có ý nghĩa.

Nó nhắc chúng ta phải biết trân trọng hòa bình. Những điều tưởng như rất bình thường hôm nay – một buổi học, một bữa cơm gia đình, tiếng cười của trẻ nhỏ – đã từng là những điều mà nhiều thế hệ phải hy sinh mới có được.

Với thế hệ trẻ, bài học từ Nguyễn Bá Ngọc không phải là tìm kiếm nguy hiểm hay sự hy sinh. Bài học lớn nhất là biết yêu thương, biết bảo vệ người yếu hơn, biết sống có trách nhiệm và sẵn sàng giúp đỡ người khác khi họ cần mình.

Đó chính là cách đẹp nhất để tiếp nối tinh thần của những người đã hy sinh.

Nguyễn Bá Ngọc đã ra đi khi tuổi đời còn rất nhỏ. Nhưng hình ảnh cậu bé đứng giữa bom đạn, lấy thân mình che chở cho các em nhỏ đã vượt qua giới hạn của một câu chuyện chiến tranh. Nó trở thành câu chuyện về tình người.

“Cậu bé lấy thân mình che chở em nhỏ” – một tiêu đề giản dị nhưng chứa đựng cả một thời đại. Một cậu bé 13 tuổi đã dùng chính thân mình để bảo vệ những người nhỏ hơn. Em không kịp lớn lên, nhưng lòng dũng cảm của em đã lớn lên cùng nhiều thế hệ.

Và mỗi khi câu chuyện ấy được kể lại, người ta không chỉ nhớ đến một thiếu niên đã hy sinh trong chiến tranh, mà còn nhớ đến một điều rất đẹp: trong những năm tháng đạn bom khốc liệt nhất, tình yêu thương giữa con người với con người vẫn có thể tỏa sáng.