Cậu bé Phạm Quang Lễ và khát vọng học tập
Trước khi trở thành Giáo sư, Viện sĩ Trần Đại Nghĩa, ông có tên khai sinh là Phạm Quang Lễ, sinh ngày 13/9/1913 tại xã Chánh Hiệp (nay thuộc huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long). Gia đình không khá giả nhưng luôn coi trọng việc học. Ngay từ nhỏ, cậu bé Lễ đã nổi tiếng ham đọc sách, đặc biệt yêu thích môn Toán và Vật lý. Những cuốn sách cũ được mượn từ thầy giáo hay bạn bè đều được cậu nâng niu, đọc đi đọc lại nhiều lần.
Có những buổi tối, ngọn đèn dầu leo lét gần tắt nhưng cậu vẫn miệt mài giải những bài toán khó. Mỗi khi gặp điều chưa hiểu, cậu đều tìm hỏi thầy giáo cho đến khi hiểu mới thôi. Thầy cô nhận xét rằng Phạm Quang Lễ không chỉ học giỏi mà còn có tinh thần tự học rất cao.
Khi học ở trường trung học tại Sài Gòn, điều kiện sinh hoạt còn nhiều thiếu thốn. Để tiết kiệm tiền mua sách, cậu thường chép lại tài liệu từ thư viện hoặc trao đổi sách với bạn bè. Chính tinh thần vượt khó ấy đã giúp Phạm Quang Lễ luôn đứng trong nhóm học sinh xuất sắc nhất.
Sau khi tốt nghiệp với thành tích cao, ông nhận được nhiều cơ hội tiếp tục học tập ở nước ngoài. Nhưng trong lòng chàng thanh niên trẻ không chỉ có ước mơ trở thành nhà khoa học giỏi mà còn mang khát vọng dùng tri thức để giúp đất nước thoát khỏi cảnh nghèo nàn và phụ thuộc.
Nhiều năm sau, khi đã trở thành nhà khoa học nổi tiếng, Trần Đại Nghĩa vẫn thường nhắc các học sinh rằng: "Muốn xây dựng đất nước giàu mạnh thì trước hết phải học tập thật tốt." Cuộc đời ông là minh chứng sinh động cho sức mạnh của tri thức và ý chí vượt khó.
