Cậu bé thông minh và chuyến sang Quảng Châu

Anh hùng Lý Tự Trọng (1914–1931) — người đoàn viên thanh niên cộng sản đầu tiên với câu nói bất hủ đã trở thành lý tưởng sống cho nhiều thế hệ trẻ Việt Nam.

​Lý Tự Trọng tên thật là Lê Hữu Trọng, quê gốc tại xã Việt Xuyên, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh, nhưng sinh ra tại Thái Lan trong một gia đình Việt kiều yêu nước.

​Năm 1926, khi mới 12 tuổi, anh là một trong những thiếu niên thông minh, tuấn tú được chọn sang Quảng Châu (Trung Quốc) học tập và tham gia Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. ​Được Nguyễn Ái Quốc đào tạo: Tại đây, anh được Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trực tiếp dìu dắt, nuôi dưỡng và đổi tên thành Lý Tự Trọng (mang họ Lý cùng với các đồng chí trong nhóm hoạt động bí mật). Anh học rất giỏi, thạo cả tiếng Trung và tiếng Pháp.

​Năm 1929, Lý Tự Trọng được cử về Sài Gòn – Gia Định hoạt động với nhiệm vụ làm liên lạc cho Xứ ủy Nam Kỳ và Trung ương Đảng:

​Mưu trí giữa lòng địch: Anh đóng vai người nhặt than ở bến cảng Nhà Bè, khi làm người bồi bàn, lúc làm xe kéo để chuyển nhận thư từ, tài liệu bí mật và tổ chức đường dây liên lạc cho các đồng chí lãnh đạo. ​Tạo dựng phong trào: Dù tuổi đời còn rất trẻ, anh tỏ ra vô cùng bản lĩnh, khéo léo vượt qua mọi sự kiểm soát gắt gao của mật thám Pháp.

​Hành động quả cảm và câu nói đi vào lịch sử :

​Ngày 9 tháng 2 năm 1931, trong một buổi diễn thuyết tuyên truyền cách mạng nhân kỷ niệm một năm Cuộc khởi nghĩa Yên Bái tại sân bóng Lơ-xe (Sài Gòn):

​Bắn gục tên mật thám: Khi đồng chí Phan Bỏ Đăng đang diễn thuyết, tên mật thám Pháp Le Grand ập đến định bắt giữ. Để bảo vệ đồng chí và gạt vây cho cán bộ rút lui, Lý Tự Trọng đã rút súng bắn gục tên mật thám. ​Sa vào tay giặc: Sau khi nổ súng, anh bị lực lượng cảnh sát Pháp xông vào khống chế và bắt giữ. ​Khí tiết kiên trung: Giặc Pháp đưa anh về khám Chí Hòa, dùng nhiều đòn tra tấn dã man nhưng không thể khai thác được bất kỳ thông tin nào về tổ chức.

​Tại phiên tòa xét xử, chính quyền Pháp tuyên phạt anh án tử hình. Trước tòa án thực dân, người thanh niên 17 tuổi đã dõng dạc tuyên bố câu nói bất hủ:

​"Con đường của thanh niên chỉ là con đường cách mạng, không thể có con đường nào khác!"

​Rạng sáng ngày 21 tháng 11 năm 1931, chính quyền thực dân Pháp đưa Lý Tự Trọng ra máy chém tại khám Chí Hòa. Khi bước lên pháp trường, anh vẫn giữ vững tinh thần hiên ngang, cất cao tiếng hát bài Quốc tế ca cho đến giây phút cuối cùng.

​Sự hy sinh anh dũng của Lý Tự Trọng khi mới 17 tuổi đã trở thành biểu tượng bất tử cho chí khí kiên cường và tinh thần cách mạng của tuổi trẻ Việt Nam.