Câu chuyện 10 cô gái ngã ba Đồng Lộc

Hôm ấy là ngày 24 tháng 7 năm 1968, tiểu đội bốn thanh niên xung phong 55 Hà Tĩnh được lệnh san lấp hố bom, kết hợp sửa chữa đường, đào hầm bí ẩn, khơi thông rãnh soát nước thông đường cho xe qua. Tiểu đội bốn hôm ấy gồm 10 cô gái trẻ. Chị Võ Thị Tân tập hợp tiểu đội của mình: “Các đồng chí đoạn đường B2 đã bị ném bom. Chúng ta hãy quyết tâm sửa cho xong để tối hôm nay đón đoàn xe chở vũ khí vào Nam chiến đấu.”. “ Rõ.”. Nhận nhiệm vụ xong các cô gấp rút đến ngày hiện trường triển khai công việc. Họ làm không ngơi tay vừa làm vừa gọi nhau í ới. Mồ hôi vã ra, bụi đất đỏ rơi trên đầu, trên lưng mọi người. Tần dừng tay cuốc, quẹt mồ hôi trán, nói vọng ra chiếc hầm kế bên: “Giải lao 10 phút nha”. Các chị vừa xuống khoang miệng hầm, bỗng bầu trời như bị tan ra. Bầy phản lực Mỹ xộc tới, tiếng đạn cao xạ nổ đất đen. Nhìn theo đốm khỏi trắng vụt nổ như bông trên màn trời xanh ngăn ngắt, mọi người sẽ thấy đường bay quỷ quyệt của lũ giặc trời. Các cô vội nhảy xuống những chiếc hầm đang làm dở chiều nay. Trong khoảng khắc chỉ còn nghe tiếng máy bay đang gầm thét trên đầu, tiếng đạn cao xạ. Chị Tần xuống hầm sau cùng nói to: “Giặc vẫn đang đến đó, bom nổ xong nhớ nhìn lên, thấy đất đá rơi thì bình tĩnh mà tránh.” Tiếng của chị Tần vang đi xa. Máy bay giặc lao tới, cắt bom rồi thả xuống. Một chùm bom lại một chùm bom. Một quả bom đen trùi trũi như mũi tên lao thẳng xuống miệng nơi Tần và các đồng đội đang trú ẩn. Cột khỏi bom đang bùng lên sạt con đường 15. Các chị đều không ngờ và không kịp nhìn lên đất đá đang rơi trên đầu. Bầu trời như tuổi sầm lại. Lúc ấy là 16.40 phút ngày 24 tháng 7 năm 1968. Cùng lúc ấy anh Nguyễn Thế Linh đại đội trưởng C552 đứng trên đài quan sát thấy bom rơi trúng nơi A4 làm. Anh lặng người, rồi bất chấp máy bay đang quanh quẩn trên đầu, anh chạy thật nhanh xuống đường 15. Khói bom nơi A4 làm đã loãng, nhưng chẳng thấy còn ai. Họ chỉ thấy anh Trần Triễn ngơ ngác nhìn bom vừa nổ. Anh không thấy một ai chỉ thấy một chiếc nón rách đang nằm chờ vơ giữa mặt đường 15. Nhưng anh vẫn tin là A4 còn ẩn ở đâu đó. Anh bắc loa tay gào thật to: “A4 mô rồi.” Chỉ có tiếng vang từ núi vòng về. Anh gọi thật to: “Tần ơi.” Vẫn chỉ có tiếng vang từ núi nhắc lại. Anh gọi thêm mấy câu nữa. Vẫn im lặng. Anh kêu lên: “Các đồng chí ơi, A4 bị bom vùi hết cả rồi. Nguyễn Thế Linh nói lạc cả giọng: ta đào bới nhanh lên! May ra còn ai sống chăng. Những nhát cuộc nhát xẻng hối hả bập xuống. Anh sốt ruột kêu lên: ta đào nhanh lên nhưng phải cẩn thận, lỡ cuốc vào các đồng chí mình đó. Đúng lúc này, nhát cuốc của anh Trần triển đã tìm thấy cửa hầm. Một mái tóc đen hiện ra, anh moi đất lên thì thấy Võ Thị Tần đang ngồi trong tư thế nhìn máy bay, chân tay vẫn còn mềm và ấm nhưng tim ngừng đập hẳn, mặt tím ngắt. Các đồng chí ở bên ngoài lần lượt ngã mũ: trời ơi thế là hết. Cô Tần ngồi ngay cửa hầm còn vậy. Các đồng chí ở bên trong thì sống làm sao. Cứ thế tất cả mọi người nghiến răng nín khóc. Lần lượt đưa các chị Nhỏ, Hạ, Rạng, Hường ra khỏi chiếc hầm thứ nhất. Họ kính cẩn nâng niu thi thể các đồng chí đã hy sinh nằm thẳng một hàng ngang bên bãi cỏ ven đường. Ngay sau đó, chiếc hầm thứ hai cũng được tìm thấy. Các chị Xuân, Hợi, Xanh người hãy còn mềm và ấm. Họ vội làm hô hấp nhân tạo, nhưng không thể cứu vãn được nữa. Đã muộn quá rồi. Chỉ còn chị Hồ Thị Cúc vẫn chưa được tìm thấy. Các anh vẫn tiếp tục tìm kiếm. Đến ngày thứ hai, vẫn không tìm được chị. Sang ngày thứ ba, đồng đội làm lễ gọi hồn chị.

Tiểu đội đã xếp một hàng ngang.

Cúc ơi em ở đâu không về tập hợp.

9 bạn đã quây quần đủ hết.

Nhỏ Xuân Hà Hường Hợi Rạng Xuân Xanh.

A trưởng Võ Thị Tần điểm danh

Chỉ thiếu mình em. Chín bỏ làm 10 răng được.

Bọn anh đã bởi tìm vẹt cuốc

Đất sâu bao nhiêu bọn anh không cần biết

Chỉ sợ em đau nên nhát cuốc chùng

Cúc ơi em ở đâu, đất nâu lạnh lắm!

Da em thì xanh áo em thì mỏng.

Cúc ơi em ở đâu về với bọn anh.

Tắm nước sông Ngàn phố, ăn quýt đỏ sơn bằng.

Chăn trâu, cắt cỏ Bài toán lớp năm em còn chưa nhớ.

Gối còn thêu giở, cơm chiều chưa ăn.

Em ở đâu hỡi Cúc.

Đồng đội tìm em, gọi em, gào em.

Khản giọng rồi.

Cúc ơi.

Bài thơ gọi hồn vừa kết thúc. Thì đồng đội cũng tìm thấy chị ở trên đồi Trọ Voi. Cách hố bom khoảng chừng 20 m. Trong tư thế ngồi, đầu đội nón, 10 đầu ngón tay ứa máu vì đang bởi đất tìm đường ra. Bên cạnh là cái cuốc. Cả 10 cô gái trẻ đã hy sinh, đã từ biệt đồng đội, người thân mà chưa thấy được ngày đất nước hoà bình. Các cô ra đi khi tuổi mới 18 đôi mươi, họ đã vĩnh viễn nằm lại ngã ba huyết mạch bắc nam này như họ đã chung một chiến hào lúc còn sống. Tên tuổi của 10 cô gái Thanh niên xung phong đã trở thành bất tử.

Ghi nhận chiến công vẻ vang này, ngày 7/6/1972, chủ tịch nước đã truy tặng danh hiệu Anh hùng cho tiểu đội. Khu mộ 10 cô gái đã được xây dựng trang trọng trong quần thể khu di tích Ngã ba Đồng Lộc. Nơi đây đã trở thành 1 địa chỉ đỏ vô cùng quan trọng góp phần giáo dục tinh thần yêu nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc cho lớp lớp tuổi trẻ hôm nay và mai sau.