câu chuyện 13

CÂU CHUYỆN 13

Năm nào cũng vậy, đúng vào sáng ngày 2 tháng 9, trong căn nhà nhỏ nằm cuối con đường làng ở xã Hải Châu, có một chiếc ghế gỗ được lau chùi cẩn thận rồi đặt ngay ngắn giữa sân.

Chiếc ghế ấy không bao giờ có người ngồi.

Thế nhưng, không ai trong gia đình được phép cất nó đi.

Con cháu đều biết, đó là chiếc ghế dành cho một người đã không còn trở về.

Sáng nay cũng vậy.

Nắng tháng Tám trải vàng trên khoảng sân còn thơm mùi rơm mới. Người con trai cả nhẹ nhàng bưng ấm trà nóng đặt lên chiếc bàn gỗ cũ. Người cháu gái mang bó hoa cúc vàng cắm vào chiếc bình sứ đã sứt một góc. Mọi thứ đều được chuẩn bị như thể sắp đón một vị khách đặc biệt.

Đứa cháu út khoảng mười tuổi ngơ ngác hỏi:

– Ông nội ơi, sao năm nào nhà mình cũng để một chiếc ghế trống?

Ông cụ nhìn thật lâu về phía chiếc ghế.

Đôi mắt đã mờ vì tuổi tác bỗng sáng lên bởi những ký ức rất xa.

Ông chậm rãi nói:

– Chiếc ghế ấy dành cho người bạn thân nhất của ông.

...

Đó là mùa Thu của hơn nửa thế kỷ trước.

Ông và người bạn ấy cùng lớn lên trên mảnh đất Hải Châu.

Hai đứa cùng đi học dưới mái trường tranh tre, cùng lội ruộng bắt cá sau mỗi buổi tan trường, cùng trèo lên cây gạo đầu làng ngắm cánh đồng lúa chín.

Họ từng hẹn với nhau rằng sau này sẽ cùng dựng một ngôi nhà cạnh nhau, để con cái lại tiếp tục làm bạn như cha chúng.

Nhưng chiến tranh đến.

Ước mơ của hai chàng trai mười chín tuổi phải gác lại.

Ngày nhận lệnh nhập ngũ, cả hai đứng trước cổng làng.

Không ai khóc.

Họ chỉ siết chặt tay nhau.

Người bạn cười rất tươi:

– Bao giờ hòa bình, tao với mày sẽ ngồi uống một ấm trà thật ngon ngay giữa sân nhà.

Ông cũng cười.

– Nhất định.

Lời hẹn ấy theo họ suốt những năm tháng chiến tranh.

Ở chiến trường, họ cùng đào hầm, cùng hành quân, cùng chia nhau từng ngụm nước, từng miếng lương khô.

Có những đêm nằm dưới mưa rừng, cả hai lại nhắc đến quê nhà.

Nhắc đến cánh đồng.

Nhắc đến dòng sông.

Nhắc đến chiếc ấm trà mà họ hẹn sẽ cùng uống sau ngày đất nước thống nhất.

Một buổi sáng cuối năm.

Đơn vị nhận nhiệm vụ vượt qua một cánh rừng để tiếp tế cho tiền tuyến.

Con đường rất hẹp.

Hai bên là vực sâu.

Máy bay bất ngờ xuất hiện.

Tiếng bom nổ liên tiếp.

Đất đá tung mù trời.

Trong lúc cả đơn vị tìm nơi ẩn nấp, một đồng đội bị thương nằm giữa lối đi.

Người bạn của ông lao tới.

Ông cũng lao theo.

Nhưng chưa kịp đến nơi...

Một tiếng nổ lớn xé toạc cả khu rừng.

Khói tan.

Người đồng đội được cứu.

Còn người bạn của ông...

Mãi mãi nằm lại.

Trước khi nhắm mắt.

Anh chỉ kịp nắm lấy tay ông.

Thều thào:

– Nếu... mày... còn sống... nhớ... uống giúp tao... chén trà... ngày... hòa bình...

Đó là những lời cuối cùng.

...

Ngày đất nước thống nhất.

Ông trở về Hải Châu.

Quê hương không còn tiếng bom.

Lũ trẻ lại cắp sách đến trường.

Khói bếp lại bay lên mỗi buổi chiều.

Mọi điều đều đúng như lời họ từng mong.

Chỉ có người cùng uống chén trà thì không còn.

Ngày đầu tiên trở về nhà.

Ông đặt thêm một chiếc ghế bên cạnh mình.

Rót hai chén trà.

Một chén ông uống.

Một chén để nguyên.

Mẹ ông hỏi:

– Con làm gì vậy?

Ông chỉ mỉm cười.

– Con đang thực hiện lời hứa với bạn.

Từ ngày ấy.

Suốt hơn năm mươi năm.

Mỗi dịp Quốc khánh.

Chiếc ghế ấy lại được đặt giữa sân.

Một chén trà nóng lại được rót đầy.

Không ai ngồi.

Nhưng chưa năm nào vắng mặt.

Có người từng bảo:

– Ông giữ mãi làm gì cho buồn?

Ông chỉ nhẹ nhàng đáp:

– Không phải để buồn.

– Là để nhớ rằng mình đang được sống thay cả phần đời của bạn mình.

...

Năm nay, xã Hải Châu tổ chức lễ kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2 tháng 9.

Sau buổi lễ, nhiều đoàn viên thanh niên đến thăm nhà.

Nhìn chiếc ghế trống giữa sân.

Một bạn trẻ hỏi:

– Ông ơi, nếu người bạn ấy còn sống, điều đầu tiên ông sẽ nói là gì?

Ông già nhìn lên bầu trời xanh.

Mỉm cười.

– Tao đã giữ lời hứa rồi. Đất nước mình hòa bình thật rồi. Hải Châu mình cũng đổi thay nhiều lắm. Đường làng rộng hơn, trường học đẹp hơn, trẻ con không còn phải chạy xuống hầm tránh bom nữa. Điều mà mày và bao người đã hy sinh để mong ước, hôm nay đã thành hiện thực.

Ông dừng lại.

Giọng nghẹn đi.

– Chỉ tiếc là... mày không kịp nhìn thấy.

Cả khoảng sân lặng im.

Chỉ còn tiếng gió khẽ lay những lá cờ đỏ sao vàng treo trước hiên nhà.

Một nữ đoàn viên bước đến, lặng lẽ rót thêm nước vào chén trà trên chiếc ghế trống.

Không ai bảo ai.

Tất cả đều đứng nghiêm.

Như thể người chủ nhân của chiếc ghế ấy đang thật sự trở về.

Ông già nhìn những gương mặt trẻ trước mặt, chậm rãi nói:

– Các cháu à, chiến tranh đã lùi xa, nhưng ký ức thì không bao giờ được phép phai mờ. Thế hệ chúng tôi đã hoàn thành nhiệm vụ giành lại độc lập. Thế hệ các cháu có nhiệm vụ giữ gìn độc lập ấy bằng tri thức, bằng lao động, bằng lòng trung thực và tinh thần cống hiến. Đừng bao giờ nghĩ lòng yêu nước chỉ có trong chiến tranh. Yêu nước bắt đầu từ việc sống tử tế, học tập nghiêm túc, biết yêu thương con người và góp phần làm cho quê hương Hải Châu ngày càng giàu đẹp. Đó mới là chén trà ý nghĩa nhất dâng lên những người đã không trở về.

Chiều xuống.

Ánh nắng tháng Chín phủ lên chiếc ghế gỗ một màu vàng ấm.

Chén trà vẫn còn nghi ngút khói.

Chiếc ghế vẫn không có người ngồi.

Nhưng chưa bao giờ nó là chiếc ghế của sự cô đơn.

Đó là chiếc ghế của lòng biết ơn, của lời hứa được gìn giữ suốt cả cuộc đời và của một thế hệ đã gửi trọn tuổi xuân cho Tổ quốc.

Và chừng nào trên mảnh đất Hải Châu vẫn còn những người trẻ biết cúi đầu trước lịch sử, biết ngẩng cao đầu để dựng xây tương lai, thì chiếc ghế trống ấy sẽ mãi nhắc nhở rằng: hòa bình không phải điều tự nhiên có được, mà là món quà vô giá được đánh đổi bằng biết bao tuổi trẻ đã hóa thành bất tử.