Câu chuyện 140
Tôi còn sống là nhờ sự che đỡ của đồng đội
Tôi vẫn còn nhớ rất rõ buổi phỏng vấn hôm ấy. Không gian không ồn ào, chỉ có giọng nói trầm lắng của Phùng Huy Thịnh vang lên, chậm rãi nhưng nặng trĩu. Đó không chỉ là một buổi trò chuyện, mà giống như cánh cửa mở ra một quá khứ đầy khói lửa – nơi mà mỗi câu chuyện đều thấm đẫm mồ hôi, nước mắt và cả máu của một thế hệ.
Ông không bắt đầu bằng những trận đánh lớn hay những con số khô khan. Ông kể về con người. Những con người rất đỗi bình thường nhưng đã sống và chiến đấu trong hoàn cảnh không bình thường. Và trong dòng hồi ức ấy, ông nhắc đến một cái tên khiến giọng ông chùng xuống: Trần Thị Thành – nữ thanh niên xung phong trên tuyến lửa.
Ông kể rằng, vào những năm tháng ác liệt nhất của chiến tranh, tuyến đường Trường Sơn – Đường Trường Sơn – gần như không có một ngày nào yên tiếng bom. Máy bay địch quần thảo liên tục, thả bom xuống từng cung đường, từng sườn đồi nhằm cắt đứt sự chi viện cho miền Nam. Nhưng chính tại nơi tưởng như không thể sống nổi ấy, những đoàn thanh niên xung phong vẫn ngày đêm bám trụ, giữ cho con đường không bao giờ tắc.
Khi kể đến đây, ông dừng lại một chút, như để sắp xếp lại ký ức. Rồi ông kể về một đêm năm 1966 – đêm mà ông nói rằng “không bao giờ quên được”.
Đó là đêm ở Khe Ve. Bom nổ chậm bị thả xuống dày đặc. Mặt đất bị cày xới, cây cối gãy đổ, con đường gần như bị xóa sổ. Trong hoàn cảnh ấy, nếu không kịp thông đường, cả tuyến vận chuyển sẽ bị tê liệt. Ông nói, ai cũng hiểu điều đó, nhưng nỗi sợ thì vẫn hiện hữu – bởi chỉ cần một sơ suất nhỏ, cái chết có thể đến bất cứ lúc nào.
Giọng ông lúc này trầm hẳn xuống.
Ông kể rằng bà Thành, khi ấy là một chỉ huy trẻ, đã phát hiện một quả bom nổ chậm nằm ngay giữa tuyến đường. Đó là vị trí nguy hiểm nhất – nơi mà bất kỳ chuyển động nào cũng có thể kích nổ. Trong khi mọi người còn đang lúng túng tìm cách xử lý, bà đã đưa ra một quyết định khiến tất cả sững lại.
“Để tôi đứng trên đó.”
Ông nhắc lại câu nói ấy rất chậm, như muốn người nghe cảm nhận hết sự táo bạo và nguy hiểm trong từng lời.
Rồi bà bước lên. Không phải bước vội vàng, mà là bước rất dứt khoát. Bà đứng thẳng trên quả bom, giữa khói bụi và tiếng máy bay gầm rú. Và rồi… bà cất tiếng hát.
Ông nói, đó không phải là một giọng hát hay theo nghĩa thông thường. Nhưng trong hoàn cảnh ấy, nó trở thành điều đặc biệt nhất. Tiếng hát vang lên giữa rừng núi, run run nhưng mạnh mẽ, như xé tan bầu không khí căng thẳng. Nó không chỉ là âm thanh – mà là sự trấn an, là lời khẳng định rằng: “Chúng ta không được sợ.”
Nghe đến đây, tôi có thể cảm nhận rõ sự xúc động trong ánh mắt ông.
Ông kể rằng chính tiếng hát ấy đã giúp những người xung quanh lấy lại bình tĩnh. Họ tiếp tục san lấp, tiếp tục mở đường, làm việc ngay dưới chân cái chết. Thời gian lúc ấy như kéo dài vô tận. Mỗi giây trôi qua đều căng thẳng đến nghẹt thở.
Rồi cuối cùng, con đường cũng tạm thông. Đoàn xe bắt đầu lăn bánh, từng chiếc một đi qua. Khi chiếc xe cuối cùng vừa khuất, một tiếng nổ lớn vang lên. Quả bom phát nổ, đất đá tung lên dữ dội, cả ngọn đồi phía sau bị phá tung.
Ông im lặng vài giây.
“Tất cả… chỉ cách nhau một khoảnh khắc.”
Câu nói ấy khiến tôi lạnh người.
Nhưng câu chuyện không dừng lại ở đó. Ông tiếp tục kể về những mất mát mà ít ai hình dung được. Có những người đã ngã xuống mà không kịp gọi tên ai. Có những thi thể không thể đưa đi vì bom vẫn rơi. Có những lúc, đồng đội buộc phải tiếp tục nhiệm vụ ngay trên chính nơi người khác vừa hi sinh.
Ông không nói nhiều, nhưng từng câu đều khiến người nghe nặng lòng.
Khi buổi phỏng vấn gần kết thúc, ông nói một câu mà tôi nhớ mãi:
“Chiến tranh không chỉ là chiến thắng… mà là những gì con người phải đánh đổi để có được chiến thắng đó.”
Rời khỏi buổi trò chuyện, tôi không còn cảm giác như vừa nghe một câu chuyện lịch sử nữa. Đó là một trải nghiệm. Một ký ức được truyền lại. Và hơn hết, là một lời nhắc nhở.
Nhắc rằng hòa bình hôm nay không tự nhiên mà có.
Nhắc rằng có những con người như Trần Thị Thành – những con người bình dị nhưng đã sống một cách phi thường.
Và nhắc rằng, những câu chuyện ấy… cần được nhớ mãi.
