câu chuyện 15

CÂU CHUYỆN 15

Mỗi năm, cứ đến dịp cuối tháng Tám, tôi lại ra ngồi ở bến xe cũ của xã Hải Châu từ rất sớm. Nhiều người nghĩ tôi chờ ai đó. Thực ra, tôi đang chờ một chuyến xe sẽ không bao giờ quay lại. Bến xe bây giờ đã khác xưa rất nhiều. Con đường đất lầy lội ngày nào đã được trải nhựa phẳng lì, những chiếc xe khách nối nhau đưa người đi khắp mọi miền đất nước. Thế nhưng, trong ký ức của tôi vẫn còn nguyên hình ảnh một chiếc xe tải quân sự phủ bạt xanh, chở đầy những chàng trai tuổi mười tám, đôi mươi rời quê hương để lên đường làm nhiệm vụ. Đó là chuyến xe mà tôi đã tiễn em trai mình. Và cũng là chuyến xe không bao giờ có chiều về.

Sáng hôm ấy, cả làng thức dậy từ rất sớm. Những người mẹ gói vội nắm cơm, quả trứng luộc, chiếc khăn tay hay đôi tất đan bằng len để nhét vào ba lô cho con. Không ai nói nhiều. Họ sợ nếu nói thêm một câu nữa thì nước mắt sẽ rơi. Em trai tôi lúc ấy mới mười chín tuổi. Nó cao gầy, nước da rám nắng vì quanh năm làm đồng. Trước khi bước lên xe, nó cười rất tươi rồi quay sang bảo tôi: "Anh ở nhà chăm bố mẹ nhé. Hòa bình rồi em sẽ về, hai anh em mình lại đi cấy như trước." Tôi cười gật đầu, nhưng trong lòng cứ nặng trĩu như có linh cảm điều gì.

Chiếc xe nổ máy. Bánh xe từ từ lăn qua cổng làng. Những cánh tay giơ cao vẫy chào. Có người chạy theo một đoạn thật dài. Có người chỉ đứng lặng nhìn cho đến khi chiếc xe khuất hẳn sau hàng tre. Từ giây phút ấy, cuộc đời của biết bao gia đình đã rẽ sang một hướng khác.

Những lá thư đầu tiên gửi về luôn đầy ắp niềm tin. Em tôi kể về những người đồng đội đến từ khắp mọi miền đất nước, kể về những buổi hành quân xuyên rừng, kể rằng tuy gian khổ nhưng ai cũng quyết tâm vì chỉ mong đất nước sớm có ngày hòa bình. Cuối mỗi lá thư, nó đều không quên dặn: "Đừng lo cho em. Em vẫn khỏe."

Rồi những lá thư thưa dần.

Chiến trường ngày một ác liệt hơn.

Có những tháng cả nhà mong mỏi mà không nhận được một dòng tin tức.

Mẹ tôi chiều nào cũng đứng trước cổng nhìn về phía con đường lớn. Hễ nghe tiếng xe chạy ngang là bà lại ngẩng đầu hy vọng. Nhưng chiếc xe nào cũng chỉ chở những người xa lạ.

Một buổi chiều mưa, cán bộ xã cùng đơn vị đến nhà.

Không ai cần nói gì.

Chỉ nhìn ánh mắt họ, cha tôi đã hiểu.

Mẹ tôi ngồi sụp xuống hiên nhà, đôi bàn tay ôm chặt chiếc khăn tay em tôi để lại. Cha tôi quay mặt ra sân, lặng lẽ châm một điếu thuốc. Đó là lần đầu tiên tôi thấy vai ông run lên.

Đơn vị kể rằng trong một trận chiến ác liệt, em tôi đã cùng đồng đội giữ vững trận địa để bảo vệ tuyến đường tiếp tế. Khi một chiến sĩ bị thương nằm giữa làn đạn, em tôi đã lao ra đưa đồng đội vào nơi an toàn. Người đồng đội ấy sống. Còn em tôi thì mãi mãi nằm lại nơi chiến trường.

Ngày đất nước thống nhất, tiếng chuông nhà thờ, tiếng trống, tiếng reo mừng vang lên khắp nơi. Mọi người ôm nhau trong niềm vui vỡ òa. Riêng mẹ tôi vẫn lặng lẽ đặt thêm một bát cơm và một đôi đũa trên mâm cơm gia đình. Bà bảo: "Nhà mình hòa bình rồi, chắc nó cũng đang trên đường về."

Nhưng bà biết.

Và chúng tôi cũng biết.

Chuyến xe năm ấy sẽ không bao giờ đưa em trở lại.

Năm tháng qua đi, quê hương Hải Châu đổi thay từng ngày. Những cánh đồng xanh hơn, những con đường rộng hơn, trường học, trạm y tế mọc lên khang trang. Trẻ em lớn lên trong tiếng cười thay vì tiếng bom. Mỗi lần nhìn thấy cuộc sống bình yên ấy, tôi lại nhớ đến lời em trai từng nói trước lúc lên đường: "Hòa bình rồi em sẽ về."

Em đã không trở về bằng bước chân.

Nhưng em trở về trong từng mùa lúa chín.

Trong những con đường mới mở.

Trong màu cờ đỏ tung bay mỗi dịp Quốc khánh.

Trong nụ cười của những đứa trẻ được lớn lên dưới bầu trời không còn khói lửa.

Năm nay, nhân dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2 tháng 9, tôi được mời giao lưu với đoàn viên, thanh niên xã Hải Châu. Sau buổi gặp mặt, một bạn trẻ hỏi tôi:

"Bác có còn chờ chuyến xe ấy nữa không?"

Tôi mỉm cười.

"Từ lâu bác không còn chờ chiếc xe đưa em mình trở về nữa. Bác chỉ mong mỗi chuyến xe hôm nay chở theo những ước mơ, tri thức và khát vọng của tuổi trẻ Hải Châu đi khắp mọi miền đất nước rồi lại trở về để xây dựng quê hương."

Tôi chỉ về phía con đường lớn trước mặt.

"Ngày xưa, những chuyến xe đưa thanh niên ra chiến trường để giữ gìn độc lập. Hôm nay, những chuyến xe đưa các cháu đến giảng đường, nhà máy, công trường, doanh nghiệp. Con đường đã khác, nhiệm vụ cũng khác, nhưng điểm đến cuối cùng vẫn giống nhau: cống hiến cho Tổ quốc."

Các bạn trẻ lặng im.

Tôi tin các em đã hiểu.

Lòng yêu nước không chỉ được viết bằng những năm tháng cầm súng.

Lòng yêu nước hôm nay còn được viết bằng từng giờ học nghiêm túc, từng công trình nghiên cứu, từng mùa tình nguyện, từng việc làm tử tế và từng đóng góp nhỏ bé cho cộng đồng.

Chiều buông xuống trên bến xe cũ.

Những chiếc xe hiện đại vẫn nối nhau rời bến rồi lại trở về.

Tôi đứng lặng nhìn theo.

Trong tiếng động cơ rộn ràng của hôm nay, dường như vẫn thấp thoáng tiếng bánh xe năm nào chở những chàng trai tuổi đôi mươi đi về phía Tổ quốc.

Họ đã không có một chuyến xe trở về.

Nhưng chính sự hy sinh của họ đã mở ra hành trình trở về của hòa bình, của độc lập và của hạnh phúc cho hàng triệu người dân Việt Nam.

Vì thế, mỗi lần nhìn những chuyến xe lăn bánh trên quê hương Hải Châu, tôi luôn tin rằng, hành trình đẹp nhất của một con người không phải là đi thật xa, mà là biết mang trái tim mình cống hiến cho đất nước. Đó cũng là cách thế hệ trẻ hôm nay viết tiếp câu chuyện thời hoa lửa bằng khát vọng, trách nhiệm và niềm tự hào được sống trong một Việt Nam độc lập, tự do và hòa bình.