Câu chuyện 155

Đất nước

Ta hát mãi bài ca đất nước

Cho tuổi thanh xuân sáng bừng lên như ngọc

Cho mắt ta nhìn tận cùng trời

Và cho chân ta đi cuối đất

Ôi Tổ quốc mà ta yêu quý nhất

Chúng con chiến đấu cho Người sống mãi, Việt Nam ơi!

“Chúng con chiến đấu cho Người sống mãi Việt Nam ơi!”

Nhà văn quân đội Nam Hà (Nguyễn Anh Công)

Bài thơ “Đất nước” của Nam Hà (Nguyễn Anh Công) vang lên như một khúc ca hào sảng về tình yêu Tổ quốc. Những câu thơ giàu cảm xúc đã khắc họa hình ảnh đất nước thiêng liêng, gần gũi mà cao cả. Đặc biệt, hình ảnh “tuổi thanh xuân sáng bừng lên như ngọc” gợi lên vẻ đẹp trong trẻo, rực rỡ của thế hệ trẻ khi được sống và cống hiến cho quê hương. Điệp khúc “Chúng con chiến đấu cho Người sống mãi, Việt Nam ơi!” không chỉ là lời khẳng định lý tưởng sống mà còn là lời thề sắt son, thể hiện tinh thần sẵn sàng hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc.

Từ cảm xúc ấy, ta liên hệ đến Khu di tích lịch sử Truông Bồn – một địa danh gắn liền với những năm tháng chiến tranh ác liệt.

-Địa chỉ cũ: Tuyến đường chiến lược 15A đi qua địa phận xã Mỹ Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An.

-Địa chỉ mới: di tích lịch sử Truông Bồn thuộc xã Bạch Hà, tỉnh Nghệ An.

-Ngày 23/9/2008, Nhà nước Việt Nam đã phong tặng danh hiệu "Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân" cho tập thể 14 chiến sĩ của Tiểu đội 2, Đại đội 317 tại Truông Truông Bồn được xếp hạng di tích lịch sử quốc gia vào năm 1996.

Truông Bồn Nghệ An không chỉ là một Khu di tích lịch sử quốc gia mà còn là biểu tượng của sự hy sinh anh hùng của quân và nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Truông Bồn hiện nay vẫn toát lên khí thế hào hùng và linh thiêng như một ngọn lửa đỏ bất diệt. Các thế hệ trẻ cũng thường xuyên đến đây để học hỏi và rèn luyện tinh thần yêu nước, bảo vệ Tổ quốc. Đây là một vị trí chiến lược quan trọng trong việc vận chuyển vũ khí và quân nhân. Di tích Truông Bồn Nghệ An được xây dựng lại từ năm 2010, trở thành một điểm đến hấp dẫn và mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc.

-Đoạn quốc lộ 15, đường Hồ Chí Minh cơ giới đi qua Truông Bồn khoảng 5km, nhưng chỉ tính từ tháng 6 đến tháng 10/1968, đã hứng chịu 2.692 quả bom các loại của giặc Mỹ. Tại đây, hơn 1.240 cán bộ, chiến sĩ bộ đội, dân quân tự vệ, thanh niên xung phong, công nhân ngành giao thông đã anh dũng hy sinh.

-Năm 1968, do chúng ta thắng lớn về quân sự trên chiến trường và trên bàn đàm phán ở Hội nghị Paris, Tổng thống Mỹ Johnson buộc phải ngừng ném bom ở miền bắc vào 0 giờ ngày 1/11/1968.

-Nhiều anh chị lẽ ra đã rời đơn vị vào ngày 30/10. Nhưng khi nghe cấp trên phổ biến sáng sớm mai sẽ có một đoàn xe đặc biệt vào chiến trường và bộ đội hành quân qua; tất cả các anh chị đã tình nguyện ở lại chiến đấu cùng đồng đội,. 4 giờ 30 phút sáng 31/10, sau tiếng kẻng của trực ban Trần Văn Hạp, toàn đơn vị đã có ở mặt đường.

-Lúc đó khoảng 6 giờ 10 phút. Một tốp máy bay địch như bầy chó đói điên cuồng ào đến trút những trận mưa bom xuống Truông Bồn. Đợt trước chưa dứt, đợt sau đã tới. và 13 thanh niên ấy đã nằm lại nơi đây cho đến bay giờ

-Nhiều anh chị lẽ ra đã rời đơn vị vào ngày 30/10. Nhưng khi nghe cấp trên phổ biến sáng sớm mai sẽ có một đoàn xe đặc biệt vào chiến trường và bộ đội hành quân qua; tất cả các anh chị đã tình nguyện ở lại chiến đấu cùng đồng đội,. 4 giờ 30 phút sáng 31/10, sau tiếng kẻng của trực ban Trần Văn Hạp, toàn đơn vị đã có ở mặt đường.

-Lúc đó khoảng 6 giờ 10 phút. Một tốp máy bay địch như bầy chó đói điên cuồng ào đến trút những trận mưa bom xuống Truông Bồn. Đợt trước chưa dứt, đợt sau đã tới. và 13 thanh niên ấy đã nằm lại nơi đây cho đến bay giờ

Họ đã hy sinh khi chỉ ít giờ nữa, anh Cao Ngọc Hòa và chị Nguyễn Thị Tâm, đã yêu nhau suốt 3 năm, sẽ đưa nhau về ra mắt nhà gái trong lễ đính hôn; chị Đàm Thị Bốn sẽ được xuất ngũ về với mẹ do anh trai vừa hy sinh ở chiến trường; các chị Trần Thị Doãn, Hà Thị Đang, Phan Thị Dung, Vũ Thị Hiên và Nguyễn Thị Phúc sẽ về nhà chuẩn bị đi học ở Trường trung cấp Y tế Nghệ An do đã đủ thời gian công tác ba năm ở Tổng đội. Họ đã hiến dâng tuổi trẻ, tình yêu, ước vọng tương lai của mình để làm nên một Truông Bồn bất tử.

Trong tiếng Nghệ “Truông” là danh từ để chỉ một đoạn đèo dốc chạy giữa hai vách núi hiểm trở. Truông Bồn là một đoạn đèo dốc như thế có chiều dài 5km, độ cao gần 70m trên dãy núi Thung Nưa có đỉnh cao nhất là 450m so với mực nước biển, nằm trên tuyến đường chiến lược 15A hay còn gọi là đường 30- đi qua địa phận xã Mỹ Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An. Trên tuyến đường chiến lược này – Cung đường độc đạo Truông Bồn có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng, bởi là nơi kết nối các huyết mạch giao thông của ta từ hậu phương lớn miền Bắc chi viện sức người, sức của cho chiến trường miền Nam

Và với điều kiện địa lý, Nghệ An là “Hậu phương trực tiếp của tiền tuyến, là cửa ngõ vào Quân Khu IV, là địa bàn triển khai lực lượng khi bước vào chiến đấu”.Đây là huyết mạch giao thông quan trọng để vận chuyển nhân tài, vật lực chi viện cho chiến trường miền Nam khi máy bay Mỹ ném bom đánh phá, phong tỏa tuyến đường sắt, đường sông, đường biển và quốc lộ 1A đi qua địa bàn Nghệ An. Trên tuyến đường chiến lược này, Truông Bồn là điểm nút giao thông đặc biệt quan trọng.

Truông Bồn chiếm diện tích 217m2 gồm nhiều công trình. Trong số đó, khu mộ của 13 anh hùng liệt sĩ thanh niên xung phong là nơi đặc biệt nhất. Khu mộ được bao quanh bởi rừng thông già tạo nên một không gian yên bình, lãng mạn, thích hợp để tưởng nhớ các chiến sĩ đã hy sinh.

Khu di tích còn tái hiện lại cuộc sống và công việc của các chiến sĩ, cán bộ, thanh niên xung phong qua những bức phù điêu chạm trổ tinh tế, sống động.

Bên cạnh khu tượng đài, khu di tích còn có 2 nhóm tượng, 6 trụ huyền thoại thể hiện tinh thần anh hùng, kiên cường của lực lượng thanh niên xung phong.

từ đó, Truông Bồn là địa điểm tham quan lịch sử được các bạn trẻ tìm hiểu và yêu thích.Theo ước tính, mỗi năm, Khu Di tích lịch sử Quốc gia Truông Bồn đón khoảng 400.000 lượt khách về thăm, dâng hương, tưởng nhớ các anh hùng liệt sĩ

“Chúng tôi đã đi không tiếc đời mình

Những tuổi hai mươi làm sao không tiếc

Nhưng ai cũng tiếc tuổi hai mươi thì còn chi Tổ quốc.”

Câu thơ ấy của nhà thơ Thanh Thảo đã nói đúng tâm thế của những thế hệ tuổi trẻ trong chiến tranh.

Dĩ nhiên, các liệt sĩ đã không tiếc thân mình vì Tổ quốc.

Nhưng sẽ rất tiếc nếu hiện tại và tương lai không còn nhớ về quá khứ, không còn nhớ những tuổi hai mươi đã vùi tan xương thịt như ở Truông Bồn.

Vậy chúng ta cần làm gì để giữ gìn và bảo vệ di tích cũng như tinh thần bất khuất ấy

1.Tăng cường tuyên truyền, giáo dục cho học sinh, người dân về ý nghĩa lịch sử và giá trị tinh thần của Truông Bồn.

2. Tổ chức thường xuyên các hoạt động tri ân, dâng hương tưởng niệm, giúp thế hệ trẻ hiểu và tự hào về truyền thống dân tộc.

3. Bảo tồn, trùng tu di tích đúng quy định, tránh làm thay đổi kiến trúc và không gian linh thiêng vốn có

4 .Bảo đảm vệ sinh môi trường, không xả rác, không làm hư hại cảnh quan trong khu di tích

5.Phát triển du lịch gắn với giáo dục truyền thống, vừa thu hút khách tham quan

Ông nội e tên là Nguyễn Bá Lượng – một cựu chiến binh từng đi qua những năm tháng kháng chiến chống Mỹ – nay đã ngoài bảy mươi tuổi. Mái tóc bạc trắng, đôi tay chai sần, nhưng giọng nói của ông vẫn ấm và rõ mỗi khi kể lại chuyện xưa. Với ông, chiến tranh không chỉ là ký ức, mà là một phần cuộc đời không thể tách rời.

Ông nhập ngũ vào những năm cuối thập niên 60, khi vừa rời ghế nhà trường. “Ngày đó, tụi tôi đi không nghĩ nhiều đâu,” ông cười hiền, “chỉ biết đất nước gọi thì mình đi.” Hành trang của ông là chiếc ba lô nhỏ, vài bộ quần áo và niềm tin mãnh liệt rằng cuộc chiến rồi sẽ kết thúc, đất nước sẽ hòa bình.

Những ngày đầu vào chiến trường, ông Lượng được phân công làm nhiệm vụ vận chuyển hàng hóa và tiếp tế cho tiền tuyến. Công việc tưởng chừng đơn giản nhưng lại vô cùng nguy hiểm. Đường hành quân xuyên rừng, vượt núi, ban ngày tránh máy bay địch, ban đêm mới dám đi. Có những hôm mưa rừng xối xả, đất trơn như mỡ, cả đơn vị phải bám vào nhau mà đi. “Ngã thì đứng dậy, mệt thì nghỉ một chút rồi đi tiếp, không ai cho phép mình bỏ cuộc,” ông kể.

Một trong những ký ức sâu sắc nhất của ông là lần đơn vị đi qua Truông Bồn – nơi được mệnh danh là “tọa độ lửa”. Khi ấy, con đường này là tuyến huyết mạch nối hậu phương với tiền tuyến, nên bị máy bay Mỹ đánh phá ngày đêm. Mặt đất chi chít hố bom, khói bụi chưa kịp tan thì loạt bom khác lại dội xuống.

Ông Lượng kể, có những lúc cả đơn vị vừa đi qua một đoạn đường thì phía sau đã bị đánh sập. Nếu chậm vài phút thôi, có lẽ họ đã không còn sống để kể lại câu chuyện này. Nhưng giữa khung cảnh khốc liệt ấy, ông lại thấy những hình ảnh khiến mình không bao giờ quên: những thanh niên xung phong, phần lớn chỉ mới mười tám đôi mươi, vẫn kiên cường bám trụ. Họ san lấp hố bom, sửa đường, dẫn xe qua điểm nguy hiểm – làm việc không ngừng nghỉ dù bom đạn có thể ập xuống bất cứ lúc nào.

“Các em ấy cười nhiều lắm,” ông Lượng nhớ lại, ánh mắt xa xăm. “Có đứa còn hát giữa tiếng bom, như để át đi nỗi sợ.” Chính sự lạc quan và dũng cảm ấy đã tiếp thêm sức mạnh cho những người lính như ông.

Rồi một buổi sáng, tin dữ đến. 13 thanh niên xung phong đã hy sinh trong một trận bom dữ dội khi đang làm nhiệm vụ. Ông Lượng lặng người khi nghe tin. “Tối hôm trước còn gặp, còn nói chuyện… vậy mà sáng ra…” – ông bỏ lửng câu nói, giọng nghẹn lại. Sự mất mát ấy khiến cả đơn vị chìm trong im lặng, nhưng cũng thắp lên một quyết tâm mãnh liệt hơn bao giờ hết: phải tiếp tục chiến đấu, phải giữ cho con đường ấy không bao giờ bị tê liệt.

Sau sự kiện đó, mỗi lần đi qua Truông Bồn, ông Lượng đều bước chậm lại. Không ai bảo ai, tất cả đều im lặng như một cách tưởng nhớ những người đã ngã xuống. “Chúng tôi hiểu rằng mình đang sống thay cho phần của họ,” ông nói.

Chiến tranh kết thúc, ông Lượng may mắn trở về. Cuộc sống thời bình không còn tiếng bom rơi, nhưng cũng đầy những khó khăn khác. Ông lập gia đình, làm ruộng, rồi nuôi con khôn lớn. Những vết thương cũ đôi khi vẫn đau nhức khi trái gió trở trời, nhưng ông chưa bao giờ than phiền. “So với những người nằm lại, mình còn sống đã là may mắn lắm rồi,” ông nói.

Giờ đây, mỗi khi có dịp trở lại Khu di tích lịch sử Truông Bồn, ông Lượng thường đứng rất lâu trước khu tưởng niệm. Khói hương nghi ngút, không gian yên tĩnh đến lạ, khác hẳn với ký ức bom đạn năm xưa. Ông khẽ thắp nén nhang, như một lời chào gửi đến những đồng đội trẻ mãi không về.

Ông kể lại câu chuyện của mình cho con cháu, cho những người trẻ mà ông gặp, không phải để nhắc lại nỗi đau, mà để họ hiểu giá trị của hòa bình hôm nay. “Các cháu không cần phải sống như chúng tôi ngày trước,” ông nói, “nhưng phải biết trân trọng đất nước này, vì nó được đánh đổi bằng rất nhiều máu và nước mắt.”

Câu chuyện của ông Lượng không chỉ là ký ức cá nhân, mà còn là hình ảnh thu nhỏ của cả một thế hệ đã sống, chiến đấu và hy sinh vì Tổ quốc. Và mỗi lần nhắc đến Truông Bồn, giọng ông lại chậm lại – như thể nơi ấy không chỉ là một địa danh, mà là một phần trái tim ông đã gửi