Câu chuyện 159

Cháu biết không, người ta thường nhắc đến chiến tranh bằng tiếng súng đạn, nhưng với bà, cuộc chiến những năm ấy nằm gọn trong những tờ bản đồ tác chiến và những tiếng rè rè của máy điện thoại quân sự.

Năm đó, đơn vị tham mưu của bà sơ tán về vùng Vườn Hồng, Nam Đàn. Gọi là Vườn Hồng cho đẹp, chứ thực chất đó là một 'thế giới ngầm'. Dưới những tán cây rậm rạp là hệ thống hầm chữ A nối nhau. Bà khi ấy là một cô gái trẻ, nhưng đã mang trên vai trọng trách của một cán bộ tham mưu.

Bà nhớ nhất là một đêm mùa hè đỏ lửa năm 1972.

Gió Lào thổi rát mặt, tiếng máy bay gầm rú phía thành phố Vinh vọng về nghe nhức óc. Trong hầm chỉ có một ngọn đèn dầu hỏa được che chắn kỹ bằng giấy xanh để không lộ sáng. Bà đang trực điện thoại thì nhận lệnh khẩn: 'Địch sắp rải thảm vào tọa độ X, phải thông báo cho các đoàn xe chi viện đang dừng nghỉ tại đó di chuyển ngay lập tức!'.

Tọa độ đó chính là nơi anh em chiến sĩ đang tạm nghỉ sau một chặng đường dài. Tim bà đập thình thịch, đôi tay run run cầm chiếc bút chì đỏ vạch nhanh lên bản đồ để xác định vị trí chính xác nhất. Cháu bảo, lúc ấy chỉ cần bà đọc sai một con số, hay chậm một phút thôi, là bao nhiêu xương máu của đồng đội sẽ nằm lại.

Bà áp ống nghe vào tai, giọng đanh lại, gạt đi mọi nỗi sợ hãi:

– 'Hồng Hà gọi Cửu Long! Nghe rõ trả lời! Chuyển trạng thái hành quân cấp tốc! Nhắc lại: Cấp tốc!'

Suốt đêm đó, bà không ngủ. Cứ mỗi lần nghe tiếng bom dội từ xa, lòng bà lại thắt lại. Cho đến khi đầu dây bên kia báo về: 'Đoàn xe đã vượt tuyến an toàn', bà mới dám thở phào, đôi vai trùng xuống, mồ hôi vã ra như tắm dù trong hầm rất lạnh.

Rồi ngày hòa bình đến...

Đoàn quân tham mưu từ biệt Vườn Hồng, từ biệt những người dân Nam Đàn đã che giấu mình để tiến xuống thành phố Vinh. Cháu không tưởng tượng nổi đâu, Vinh lúc đó chỉ còn là một đống gạch vụn màu xám ngoét. Không còn một ngôi nhà nào nguyên vẹn, không còn một bóng cây xanh.

Cuộc chiến thứ hai bắt đầu: Cuộc chiến tái thiết.

Bà lại cùng đồng đội, tay vẫn cầm bút tham mưu nhưng tay kia đã cầm cuốc, cầm xẻng. Bà đứng giữa đống đổ nát của thành phố, nhìn những viên gạch đầu tiên được đặt xuống để xây lại trụ sở Quân khu. Bà hiểu rằng, giữ được mảnh đất này đã khó, nhưng vực nó dậy từ tro tàn còn cần nhiều nghị lực hơn thế.

Mỗi lần cháu về Nam Đàn hay đi qua những con phố sầm uất ở Vinh bây giờ, hãy nhớ rằng dưới lớp đất ấy, đã có một thời bà và đồng đội đã sống bằng tất cả niềm tin như thế. Cuộc chiến của bà không có huy chương lấp lánh ngay trên trận địa, nhưng nó nằm trong sự bình an của những đoàn xe vào Nam và sự hồi sinh của thành phố đỏ hôm nay."