Câu chuyện 186

PHẠM NGỌC HÒA: NGƯỜI GIỮ “LỬA” ĐIỆN BIÊN VÀ KHÚC CA TRƯỜNG TỒN BÊN DÒNG LAM

Tại xã Đà Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An, có một ngôi nhà nhỏ mà mỗi độ tháng Năm về lại rộn ràng lời thăm hỏi. Đó là nơi trú ngụ của bác Phạm Ngọc Hòa – một người cựu Thanh niên xung phong (TNXP) tuổi đã 88, nhưng tâm hồn vẫn vẹn nguyên khí thế của những ngày "xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước". Bác chính là một trong những "báu vật sống" cuối cùng còn sót lại từ chiến trường Điện Biên Phủ năm xưa.

1. Tuổi trẻ dấn thân dưới bóng cờ độc lập

Lật lại những trang đời của bác Hòa, chúng ta thấy hiện lên hình ảnh một chàng thiếu niên 17 tuổi của những năm 1953. Ngày ấy, mảnh đất Nghệ An nghèo khó nhưng sục sôi tinh thần cách mạng. Nghe theo tiếng gọi của Tổ quốc, chàng trai trẻ Phạm Ngọc Hòa cùng những người bạn đồng trang lứa ở xóm Đà Thị đã tạm biệt mẹ già, gác lại những ước mơ cá nhân để lên đường tham gia lực lượng TNXP.

Hành trình từ Đô Lương lên Điện Biên không chỉ là khoảng cách địa lý nghìn trùng, mà còn là thử thách của lòng người trước mưa bom bão đạn. Nhiệm vụ của bác và đơn vị khi ấy là đảm bảo "mạch máu" giao thông – một cuộc chiến thầm lặng nhưng đầy hy sinh. Những bàn tay vốn chỉ quen cày cuốc, giờ đây phải cầm cuốc chim phá đá, tay không rà phá bom mìn, san lấp hố bom để từng đoàn xe thồ, từng khẩu pháo có thể tiến vào trận địa.

2. Ký ức về "Hoa Lư" và biểu tượng của sự quật khởi

Trong những câu chuyện bác Hòa kể, địa danh Hoa Lư thường hiện lên như một niềm tự hào về cội nguồn. Với một người con xứ Nghệ am tường lịch sử, "Hoa Lư" không chỉ là cố đô của hai triều đại Đinh – Lê, mà còn là biểu tượng của tinh thần tự chủ, tự cường. Bác tâm niệm rằng, sức mạnh giúp quân dân ta thắng được thực dân Pháp chính là sự nối tiếp khí phách từ thời Hoa Lư nghìn năm trước đến thời đại Hồ Chí Minh.

Có lẽ vì thế mà trong thơ bác, hình ảnh những đóa hoa thường xuất hiện. Đó là "hoa thép" – biểu tượng của người TNXP kiên cường giữa lửa đạn; là hoa ban trắng rừng Tây Bắc chứng kiến ngày chiến thắng; và là đóa hoa lòng thành kính dâng lên tiên tổ. Bác thường ví von: "Cuộc đời mỗi con người như một đóa hoa, dẫu nở trong nghịch cảnh bom rơi đạn lạc, vẫn phải giữ cho mình hương sắc của lòng trung kiên."

3. Tình quân dân: Điểm tựa nơi rừng thẳm

Đời TNXP của bác Hòa không chỉ có gian khổ. Một trong những mảnh ký ức lung linh nhất là những ngày đóng quân tại huyện Mường La, tỉnh Sơn La. Tại đây, tình cảm quân dân cá nước đã hóa thành những kỷ niệm không thể xóa nhòa.

Bác vẫn thường bồi hồi nhắc về người mẹ nuôi dân tộc Thái – người đã chăm sóc bác như con đẻ trong những ngày sốt rét rừng hành hạ. Hình ảnh mẹ ngồi bên bếp lửa hồng, cặm cụi vá lại chiếc áo trấn thủ rách vai cho "anh lính Nghệ" đã đi vào những vần thơ đầy nước mắt của bác:

"Mẹ ngồi bên bếp lửa hồng
Vá vai áo rách cho con mẹ hiền
Quê con ở tận Nghệ An
Lên đây gặp mẹ, nồng nàn tình thương..."

Những vần thơ mộc mạc ấy không chỉ là sự tri ân, mà còn là minh chứng cho sức mạnh đại đoàn kết dân tộc – chìa khóa vàng mở ra cánh cửa chiến thắng Điện Biên lừng lẫy.

4. Sứ mệnh của "Pho sử sống" giữa đời thường

Trở về quê hương Đà Sơn khi hòa bình lập lại, bác Hòa mang theo trên mình những vết thương của chiến tranh nhưng chưa bao giờ ngừng cống hiến. Ở tuổi 88, bác vẫn là linh hồn của các buổi sinh hoạt truyền thống tại địa phương.

Người dân Đô Lương thường thấy bác trong bộ quân phục TNXP phẳng phiu, ngực lấp lánh huân chương, say sưa kể chuyện cho các cháu học sinh. Bác kể về đồi A1, về hầm De Castries, về những đồng đội đã mãi mãi nằm lại nơi rừng già để "hoa độc lập" được nở rộ trên môi cười trẻ nhỏ hôm nay. Với bác, việc kể lại lịch sử không chỉ là thói quen, mà là trách nhiệm của một người may mắn trở về đối với những người đã ngã xuống.

Lời kết

Bác Phạm Ngọc Hòa chính là một nhân chứng cho thấy rằng: Lịch sử không phải là những con số khô khan trên trang giấy, mà là những hơi thở, những nhịp đập trái tim đầy nhiệt huyết như chính cuộc đời bác. Hình ảnh người lính già Đà Sơn vẫn miệt mài viết thơ, kể chuyện là một biểu tượng đẹp đẽ về sức sống mãnh liệt của dân tộc Việt Nam.

Bác chính là "đóa hoa" đẹp nhất, tỏa hương thơm của lòng yêu nước và ý chí bất khuất, nhắc nhở chúng ta về một thời đại anh hùng mà cả thế giới phải nghiêng mình kính cẩn.