CÂU CHUYỆN 2: QUYẾT ĐỊNH KHÓ KHĂN NHẤT TRONG CUỘC ĐỜI BINH NGHIỆP
Những ngày đầu năm 1954, không khí tại thung lũng Điện Biên Phủ căng thẳng đến tột độ. Tập đoàn cứ điểm của quân Pháp do tướng De Castries chỉ huy được mệnh danh là "pháo đài bất khả xâm phạm" với hệ thống hỏa lực dày đặc và công sự kiên cố. Trọng trách đè nặng lên vai Đại tướng Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp khi ông được Chủ tịch Hồ Chí Minh giao toàn quyền chỉ huy chiến dịch lịch sử này với lời dặn dò: "Trận này rất quan trọng, phải đánh cho thắng. Chắc thắng mới đánh, không chắc thắng không đánh."
Theo kế hoạch ban đầu được thống nhất giữa Ban chỉ huy chiến dịch và các cố vấn, quân ta sẽ áp dụng chiến thuật "Đánh nhanh, giải quyết nhanh". Dự kiến trận đánh sẽ diễn ra trong vòng 3 ngày 3 đêm, dùng sức mạnh tập trung để tiêu diệt gọn tập đoàn cứ điểm trước khi quân Pháp kịp tăng viện. Các đơn vị bộ đội, pháo binh đã kéo những khẩu pháo nặng hàng tấn qua những vách núi dựng đứng, vượt qua muôn vàn gian khổ để vào vị trí sẵn sàng nổ súng. Toàn quân đang sục sôi khí thế, chỉ chờ lệnh phát động tấn công.
Tuy nhiên, trong căn lán nhỏ bằng tre nứa tại chiến khu Mường Phăng, Đại tướng Võ Nguyên Giáp lại trải qua những đêm dài không ngủ. Ông thức trắng đêm bên tấm bản đồ quân sự, vầng trán nhíu lại, đôi mắt thâm quầng vì lo lắng. Càng theo dõi sát tình hình, ông càng nhận ra quân Pháp không còn ở thế bị động như trước. Chúng liên tục tăng cường binh lực, xây dựng thêm nhiều công sự kiên cố bằng bê tông cốt thép, hỏa lực pháo binh và không quân vô cùng mạnh mẽ. Trong khi đó, bộ đội ta chủ yếu là bộ binh, chưa có kinh nghiệm đánh hiệp đồng binh chủng quy mô lớn ở địa hình đồng bằng thung lũng, lại gặp khó khăn lớn về hậu cần nếu trận đấu kéo dài.
Nếu giữ nguyên phương án "Đánh nhanh, giải quyết nhanh", khả năng thất bại là rất lớn, và xương máu của hàng vạn cán bộ, chiến sĩ sẽ phải đổ xuống một cách vô ích. Đêm 25 tháng 1 năm 1954, Đại tướng ôm đầu suy nghĩ, vắt khăn ướt lên trán để hạ hỏa. Một bên là kế hoạch đã được phê duyệt, tinh thần bộ đội đang lên cao; một bên là thực tế chiến trường vô cùng nghiệt ngã. Ông hiểu rằng, một quyết định sai lầm của người chỉ huy lúc này sẽ là tội ác đối với lịch sử và với xương máu của nhân dân.
Sáng ngày 26 tháng 1, cuộc họp Bộ chỉ huy chiến dịch diễn ra trong không khí căng thẳng chưa từng có. Đại tướng Võ Nguyên Giáp đứng lên, nhìn thẳng vào các đồng chí của mình và chậm rãi nhưng kiên quyết tuyên bố thay đổi phương châm tác chiến: Chuyển từ "Đánh nhanh, giải quyết nhanh" sang "Đánh chắc, tiến chắc". Ông ra lệnh hoãn cuộc tấn công, yêu cầu các đơn vị kéo pháo ra khỏi trận địa, lùi về vị trí tập kết an toàn để chuẩn bị lại từ đầu.
Quyết định này như một gáo nước lạnh dội vào bầu không khí đang sục sôi của các đơn vị. Nhiều cán bộ ngỡ ngàng, thậm chí có người không giấu nổi sự thất vọng và thắc mắc. Kéo pháo vào đã là một kỳ tích đẫm mồ hôi và máu, nay lại phải kéo pháo ra dưới làn bom đạn dữ dội của kẻ thù, đó là một thử thách cực hạn. Nhưng với uy tín tuyệt đối và lập luận khoa học, sắc bén của mình, Đại tướng đã thuyết phục được toàn bộ Ban chỉ huy.
Lịch sử sau này đã chứng minh, quyết định thay đổi phương châm tác chiến của Đại tướng Võ Nguyên Giáp chính là chìa khóa vàng mở ra cánh cửa chiến thắng Điện Biên Phủ. Việc chuyển sang "Đánh chắc, tiến chắc", vây lấn từng bước, tiêu diệt từng cứ điểm ngoại vi đã làm tê liệt hoàn toàn bộ máy chiến tranh của Pháp. Quyết định ấy được các nhà sử học thế giới đánh giá là một thiên tài quân sự, một biểu tượng của lòng dũng cảm và tinh thần trách nhiệm tối cao của một vị tướng vì sinh mệnh của chiến sĩ.
