Câu chuyện 20: TRẦN HƯNG ĐẠO VÀ BÀI HỌC BIẾT MÌNH, BIẾT NGƯỜI
Trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên – Mông, Trần Hưng Đạo luôn dành nhiều thời gian tìm hiểu về đối phương.
Ông hiểu rằng muốn chiến thắng một đội quân mạnh, không thể chỉ biết sức mạnh của mình mà còn phải hiểu rõ đối thủ.
Một đội quân hùng mạnh
Quân Nguyên – Mông nổi tiếng là đội quân thiện chiến.
Họ đã chinh phục nhiều vùng đất rộng lớn.
Kỵ binh của họ rất mạnh.
Quân số đông.
Kinh nghiệm chiến đấu phong phú.
Nếu quân Đại Việt chỉ nhìn vào sức mạnh ấy mà sợ hãi, họ sẽ rất khó chiến đấu.
Nhưng Trần Hưng Đạo không làm như vậy.
Tìm hiểu điểm mạnh của đối phương
Ông nghiên cứu cách quân Nguyên – Mông tổ chức chiến đấu.
Ông biết quân địch mạnh ở những trận đánh trên địa hình rộng, nơi kỵ binh có thể phát huy sức mạnh.
Vì vậy, quân Trần không cố gắng đối đầu với quân địch theo cách có lợi cho chúng.
Tận dụng địa hình Đại Việt
Đại Việt có rất nhiều:
Sông ngòi.
Rừng núi.
Đầm lầy.
Đường nhỏ.
Địa hình phức tạp.
Đây lại là những nơi khiến quân địch khó phát huy tối đa sức mạnh.
Trần Hưng Đạo biết cách tận dụng những điều kiện đó.
Biết mình
Không chỉ hiểu quân địch, ông còn hiểu rất rõ quân đội của mình.
Ông biết quân Trần có những điểm mạnh:
Tinh thần yêu nước.
Sự đoàn kết.
Hiểu địa hình quê hương.
Sự ủng hộ của nhân dân.
Khả năng cơ động trên sông nước.
Những điểm mạnh ấy được kết hợp để tạo thành sức mạnh chung.
Không lấy điểm yếu đấu với điểm mạnh
Đây là một bài học rất quan trọng.
Nếu đối phương mạnh về một lĩnh vực, không nhất thiết phải đối đầu trực tiếp ở lĩnh vực đó.
Hãy tìm cách phát huy thế mạnh của mình.
Ví dụ, quân Nguyên – Mông mạnh về kỵ binh.
Quân Trần không nhất thiết phải dùng kỵ binh đối đầu với họ trên đồng bằng rộng.
Thay vào đó, quân Trần tận dụng sông nước và địa hình để hạn chế sức mạnh của đối phương.
Bạch Đằng là một ví dụ
Trận Bạch Đằng năm 1288 thể hiện rất rõ tư duy này.
Trần Hưng Đạo tận dụng:
Dòng sông + thủy triều + trận địa cọc + chiến thuật nghi binh.
Quân địch có thể rất mạnh.
Nhưng khi bị đặt vào một hoàn cảnh bất lợi, sức mạnh ấy bị hạn chế.
Không coi thường đối thủ
Biết mình, biết người không có nghĩa là coi thường đối phương.
Ngược lại, phải tôn trọng và đánh giá đúng sức mạnh của đối phương.
Nếu đánh giá thấp quân Nguyên – Mông, quân Trần có thể phải trả giá rất lớn.
Vì vậy, Trần Hưng Đạo luôn chuẩn bị nghiêm túc.
Bài học trong cuộc sống
Điều này rất hữu ích đối với học sinh.
Khi chuẩn bị cho một kỳ thi, em cần biết:
Mình mạnh môn nào?
Mình yếu phần nào?
Đề thi có những dạng bài gì?
Mình cần ôn nội dung nào trước?
Nếu biết rõ những điều đó, việc học sẽ hiệu quả hơn.
Đừng so sánh bản thân với người khác
Mỗi người có điểm mạnh khác nhau.
Bạn A học Toán giỏi.
Bạn B viết văn hay.
Bạn C vẽ đẹp.
Bạn D hát tốt.
Nếu chỉ nhìn vào điểm mạnh của người khác rồi nghĩ mình kém, chúng ta sẽ mất tự tin.
Thay vào đó, hãy hỏi:
“Điểm mạnh của mình là gì?”
Biến điểm yếu thành mục tiêu rèn luyện
Nếu em đọc chưa tốt, hãy luyện đọc.
Nếu em viết chậm, hãy luyện viết.
Nếu em ngại phát biểu, hãy tập nói trước nhóm nhỏ.
Nếu em chưa giỏi Toán, hãy luyện từng dạng bài.
Không cần trở thành người giỏi nhất ngay lập tức.
Chỉ cần tốt hơn chính mình của ngày hôm qua.
Một người thành công phải hiểu chính mình
Trần Hưng Đạo biết quân đội của mình có gì.
Biết đối phương có gì.
Biết địa hình có gì.
Sau đó ông kết hợp tất cả thành một chiến lược phù hợp.
Đó chính là trí tuệ của người chỉ huy.
Thông điệp
Muốn chiến thắng, trước hết phải hiểu rõ bản thân và hiểu rõ hoàn cảnh.
Câu chuyện về Trần Hưng Đạo nhắc chúng ta:
Biết mình để phát huy điểm mạnh, biết người để có cách ứng phó phù hợp, biết hoàn cảnh để lựa chọn hành động đúng đắn.
Trong học tập và cuộc sống, đừng chỉ cố gắng bằng sức lực; hãy biết suy nghĩ, phân tích và lựa chọn cách làm thông minh.
