Câu chuyện 28: NGỌN LỬA TỪ MÙA HÈ NĂM 1931

Có những con người ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, không để lại những trang hồi ký, không kịp nhìn thấy ngày đất nước nở hoa độc lập. Nhưng sự hy sinh của họ lại trở thành ngọn lửa âm ỉ cháy trong lòng bao thế hệ. Tôi biết đến liệt sĩ Nguyễn Linh, người con quê hương xã Nghĩa Đồng, hy sinh ngày 13 tháng 7 năm 1931, không phải qua những cuốn sách dày hay những bài giảng trên lớp, mà từ những câu chuyện mộc mạc của ông nội và bác hàng xóm – những người luôn nhắc đến các bậc tiền nhân bằng tất cả sự kính trọng và biết ơn.

Một buổi chiều cuối hạ, khi tôi cùng bác hàng xóm dọn cỏ quanh nghĩa trang liệt sĩ của xã, bác chậm rãi nói: "Ngày xưa, quê mình nghèo lắm. Người dân quanh năm bán mặt cho đất, bán lưng cho trời, vậy mà vẫn chịu đủ mọi nỗi cơ cực. Có những người thanh niên đã chọn đứng lên vì mong dân mình có cuộc sống tốt hơn. Nguyễn Linh là một trong những người như thế."

Câu nói của bác khiến tôi lặng đi. Tôi nhìn những hàng cây rì rào trong gió, lòng tự hỏi: Điều gì đã khiến một người thanh niên sẵn sàng đánh đổi cả tuổi xuân của mình?

Tối hôm đó, tôi lại ngồi bên ông nội. Ông kể rằng những năm 1930–1931 là khoảng thời gian vô cùng gian khó. Khắp nhiều vùng quê, tinh thần yêu nước và khát vọng giành lại cuộc sống tự do đã lan tỏa mạnh mẽ. Biết bao người con ưu tú của dân tộc đã dấn thân vào con đường cách mạng, chấp nhận mọi hiểm nguy. Ông nói: "Ngày ấy, ai đi theo cách mạng đều hiểu rằng có thể sẽ không bao giờ trở về. Nhưng nếu ai cũng sợ thì đất nước biết bao giờ mới có ngày độc lập?"

Lời ông khiến tôi suy nghĩ rất nhiều.

Tôi hình dung về người thanh niên Nguyễn Linh của mùa hè năm 1931. Có lẽ bác cũng từng có những ước mơ rất đỗi bình dị: được phụng dưỡng cha mẹ, được lập gia đình, được sống yên vui trên chính mảnh đất quê hương. Nhưng khi Tổ quốc còn chìm trong bóng tối của áp bức, những ước mơ riêng ấy đã nhường chỗ cho một khát vọng lớn hơn – khát vọng về một đất nước tự do.

Rồi ngày 13 tháng 7 năm 1931, bác đã ngã xuống.

Bác ra đi khi mùa độc lập vẫn còn ở phía trước.

Bác không được chứng kiến ngày Quốc kỳ tung bay trên bầu trời hòa bình, không được nghe tiếng cười của những đứa trẻ lớn lên trong một đất nước không còn xiềng xích. Nhưng chính sự hy sinh của những người như bác đã góp phần thắp lên ngọn lửa cách mạng, để từ những đốm lửa nhỏ ấy bùng cháy thành sức mạnh đưa dân tộc đi đến thắng lợi.

Có lần, bác hàng xóm nhìn tôi rồi nói một câu mà đến bây giờ tôi vẫn luôn ghi nhớ:

"Người ta chỉ thật sự mất đi khi không còn ai nhớ đến."

Đúng vậy.

Nếu thế hệ trẻ hôm nay còn biết cúi đầu trước những tấm bia liệt sĩ, còn biết kể lại câu chuyện về những người đã ngã xuống, thì các bác vẫn luôn sống trong trái tim của quê hương.

Là một thanh niên lớn lên trong hòa bình, tôi chưa từng trải qua tiếng bom rơi hay những ngày tháng đói nghèo vì chiến tranh. Tôi được học tập, được vui chơi, được theo đuổi ước mơ của mình. Những điều tưởng chừng rất bình thường ấy lại được đánh đổi bằng máu, nước mắt và cả tuổi thanh xuân của biết bao người đi trước.

Bởi vậy, tôi hiểu rằng lòng yêu nước hôm nay không chỉ là những lời nói hào hùng. Lòng yêu nước bắt đầu từ những việc làm giản dị nhất: học tập thật tốt, sống tử tế, có trách nhiệm với gia đình, với cộng đồng, sẵn sàng cống hiến sức trẻ để xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp.

Mỗi dịp tháng Bảy, khi những nén hương thơm được thắp lên trong niềm thành kính, tôi lại nhớ đến cái tên Nguyễn Linh. Dẫu thời gian đã trôi qua gần một thế kỷ, sự hy sinh của bác vẫn lặng lẽ soi sáng con đường của những người trẻ như tôi.

Tôi tin rằng, ngọn lửa được thắp lên từ mùa hè năm 1931 chưa bao giờ tắt. Ngọn lửa ấy đang được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác bằng lòng biết ơn, bằng trách nhiệm và bằng khát vọng dựng xây đất nước.

Để mỗi người trẻ hôm nay, khi nhắc đến tên liệt sĩ Nguyễn Linh – người con của quê hương Nghĩa Đồng đã hy sinh ngày 13 tháng 7 năm 1931 – đều có thể tự nhủ với lòng mình rằng: sống xứng đáng với những người đã ngã xuống chính là cách tri ân đẹp nhất.