CÂU CHUYỆN 3 — NGƯỜI ĐỘI TRƯỞNG TỰ VỆ NGÕ CHỢ ĐỦA

CÂU CHUYỆN 3 — NGƯỜI ĐỘI TRƯỞNG TỰ VỆ NGÕ CHỢ ĐỦA

Ở Hà Nội, bên cạnh những con phố lớn rực rỡ ngày khởi nghĩa, có những góc nhỏ mà lịch sử ít nhắc đến. Ngõ Chợ Đuổi là một nơi như thế—hẹp, tối, đầy hàng rong và đời sống lao động. Nhưng tháng Tám năm ấy, nơi đây có một đội tự vệ nhỏ đóng vai trò quan trọng: đội của anh Phong.

Phong là thợ thợ gò hàn, thân hình đậm chắc, tiếng nói sang sảng. Anh lập đội tự vệ từ những người xe kéo, người bán hàng, thợ thủ công. Vũ khí của họ chỉ là gậy tầm vông, dao rựa, vài khẩu súng kíp cũ. Nhưng lòng quyết tâm của họ thì không gì sánh được. Ngày 17/8, khi quần chúng chuẩn bị chiếm Bắc Bộ Phủ, một toán lính Nhật bất ngờ tiến vào khu ngõ để lục soát. Chúng nghi có tổ chức của Việt Minh hoạt động. Nếu bị phát hiện, cả mẻ súng và tài liệu của Đội Phong cất trong gian bếp nhà dân sẽ bị thu giữ.

Phong lập tức phân người tản ra mỗi ngõ, bày kế đánh lạc hướng. Anh dẫn một nhóm chạy ngang qua mặt lính Nhật, giả vờ đánh nhau. Đám lính tưởng là dân thường gây rối liền đuổi theo. Trong khi đó, nhóm còn lại nhanh chóng chuyển vũ khí sang nhà khác.

Một tên lính Nhật đuổi kịp, dí súng vào lưng Phong. Trong khoảnh khắc sinh tử ấy, Phong quay lại, chấp nhận nguy hiểm, dùng thân mình đẩy mạnh làm tên lính mất thăng bằng và rơi xuống vũng nước. Anh không giết hắn, chỉ chạy đi, vì điều quan trọng nhất là giữ lực lượng an toàn cho ngày khởi nghĩa.

Sáng 19/8, đội tự vệ của Phong hòa vào đoàn người ra Nhà hát Lớn. Họ giữ trật tự, bảo vệ loa phát thanh, chặn những tên mật thám trà trộn. Khi lá cờ đỏ sao vàng tung bay, Phong đứng lặng, đôi tay chai sạm nắm chặt. Bao nhiêu ngày nấp dưới mái nhà nghèo khó, bao lần đối mặt họng súng—tất cả dồn thành một khoảnh khắc vỡ òa.

Sau này, người ta chỉ nhắc đến những cuộc biểu tình lớn, những vị lãnh đạo. Còn đội của Phong, những người lao động vô danh, chỉ còn lại trong ký ức của những mái nhà ngõ Chợ Đủa.

Nhưng lịch sử không bao giờ quên họ.