CÂU CHUYỆN 4— NGUYỄN LÂM - NGƯỜI ANH HÙNG THÁNG TÁM

CÂU CHUYỆN 4— NGUYỄN LÂM - NGƯỜI ANH HÙNG THÁNG TÁM

Gió từ bãi ngô đầu làng thổi về, mang theo mùi đất nồng quen thuộc. Trong bóng hoàng hôn rực đỏ, dáng người thanh niên gầy nhưng đôi mắt sáng như than hồng vẫn miệt mài bước trên con đường đất gồ ghề. Anh tên là Nguyễn Lâm, một cán bộ Việt Minh bí mật được phân công hoạt động tại quê nhà Đông Phong.

Lâm mới hai mươi tuổi, tuổi đẹp nhất đời người, nhưng phần lớn thời gian anh dành cho những chuyến đi trong đêm, những tờ truyền đơn, những buổi học chữ quốc ngữ cho bà con để khơi dậy tinh thần yêu nước. Chẳng ai nghĩ cậu thanh niên hiền lành chuyên sửa mái nhà giúp bà cụ đầu xóm lại là hạt nhân của phong trào cách mạng trong vùng.

Một tối tháng Sáu năm 1945, bầu trời đen kịt, tiếng sấm dội rền dường như cũng chung nhịp với hơi thở gấp gáp của dân làng đang tập trung trong căn nhà tranh cuối xóm. Lâm đứng trước họ, đôi mắt ánh lên ngọn lửa không bao giờ tắt.

— Giờ khởi nghĩa sắp đến rồi! — Lâm nói khẽ nhưng dứt khoát. — Chúng ta sẽ giành lại từng tấc đất, từng mái nhà, từng niềm vui bị tước mất. Việt Minh đã sẵn sàng. Nhưng thành công hay không phụ thuộc vào chính bà con mình.

Bà con nhìn nhau, nỗi lo xen lẫn sự hy vọng. Một bác nông dân tóc muối tiêu hỏi:

— Lâm này, nếu lính Nhật kéo về, ta chống sao nổi?

Lâm mỉm cười, ánh mắt kiên định:

— Không có dân thì cách mạng thất bại. Có dân, thì không kẻ thù nào ngăn nổi.

Lời nói ấy như dòng nước mát thấm vào đất khô, khiến tinh thần mọi người thêm vững.

Suốt nhiều tuần sau đó, Lâm cùng đồng đội bí mật huấn luyện tự vệ làng, rèn giáo mác, chuẩn bị lương thực, cử người truyền tin. Anh đi từ nhà này sang nhà khác, từ xóm trước sang xóm sau, động viên từng thanh niên, khích lệ từng cụ già. Hễ có tin Nhật lùng sục là anh lập tức tìm cách đánh lạc hướng, đưa tài liệu và anh em ra nơi an toàn.

Đêm rằm tháng Bảy, Lâm bị mật thám Nhật phát hiện khi đang chuyển tài liệu cho cơ sở trong huyện. Chúng phục kích ngay bãi mía. Tiếng súng nổ giòn. Lâm nhanh nhẹn lẩn vào màn đêm, nhưng một viên đạn sượt qua vai khiến máu thấm ướt áo. Anh quay lại nhìn bóng tối phía sau, rồi nghiến răng chạy tiếp. Anh biết: chỉ cần mình bị bắt, cả phong trào sẽ gặp nguy hiểm.

Anh chạy đến gần khúc sông vắng, nơi chiếc thuyền độc mộc của ông Sáu đang chờ. Ông Sáu kéo anh lên, giọng run run:

— Sao để chúng đánh trúng thế này, con?

Lâm thở mạnh:

— Không sao… miễn tài liệu an toàn. Con không được để cách mạng vì mình mà thất bại.

Ông Sáu nhìn đôi mắt cháy bỏng của Lâm và im lặng chèo thuyền vào màn sương mù.

---

Ngày 13 tháng 8 năm 1945, tin Nhật đầu hàng Đồng minh truyền về. Làng Đông Phong như được phủ lên một luồng sinh khí mới. Nhưng Lâm biết: thời cơ đến rồi, và nếu không chớp lấy, vận mệnh dân tộc sẽ rẽ sang con đường khác.

Trong cuộc họp bí mật tại đình làng, Lâm dõng dạc tuyên bố:

— Giờ khởi nghĩa đã điểm. Chúng ta sẽ chiếm trụ sở huyện vào rạng sáng mai. Bà con ta không còn phải cúi đầu nữa.

Cả gian đình rung lên bởi tiếng hô “Việt Minh muôn năm!”.

Rạng sáng ngày 16 tháng 8, trời còn mờ hơi sương. Hơn trăm thanh niên tự vệ, nông dân chân đất cùng nhau tiến về huyện đường. Lâm đi đầu, tay cầm lá cờ đỏ sao vàng mà anh đã tự tay khâu trong những đêm không ngủ. Mỗi nhịp bước của anh như dội vào lòng người dân sức mạnh vô hình.

Bọn lính Nhật hoang mang, tinh thần rệu rã sau khi thua trận. Chúng bắn vài loạt đạn rồi rút lui. Dân làng tràn vào huyện đường, tiếng hô vang dội cả một vùng trời:

— Giành chính quyền rồi! Thắng rồi!

Lâm trèo lên ban công huyện đường, cắm lá cờ đỏ sao vàng lên cao nhất. Khi lá cờ tung bay trong ánh ban mai, nước mắt anh chảy dài. Bao năm trốn chạy, bao lần cận kề cái chết, bao nỗi vất vả của người dân quê mình — tất cả giờ đã thành quả ngọt.

Nhưng Lâm không sống để nghe tin Cách mạng Tháng Tám thành công trên cả nước. Trong buổi trưa hôm ấy, khi hỗ trợ bà con thu gom tài liệu và ổn định mọi nơi, anh bị một toán lính Nhật cố thủ bắn lén. Viên đạn xuyên qua ngực. Anh ngã xuống bên gốc mít sau đình — nơi anh từng tổ chức buổi họp đầu tiên.

Trước lúc nhắm mắt, Lâm khẽ nói:

— Chừng nào đất nước còn tự do… là tôi còn sống trong lòng mọi người…

Bà con làng Đông Phong khóc nghẹn. Họ chôn anh dưới gốc mít già, nơi lá rơi xào xạc như tiếng tri ân không ngừng.

Nhiều năm sau, mỗi dịp thu về, người làng lại kể cho con cháu nghe về chàng thanh niên Nguyễn Lâm — người đã sống trọn một đời ngắn ngủi nhưng rực rỡ như chính mùa Tháng Tám lịch sử.