Câu chuyện 5: “VƯỜN KHÔNG NHÀ TRỐNG” – KẾ SÁCH GIỮ NƯỚC CỦA TRẦN HƯNG ĐẠO
Trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên – Mông, quân dân nhà Trần phải đối mặt với một đội quân rất mạnh. Quân địch đông, thiện chiến và có khả năng tiến quân rất nhanh.
Trước sức mạnh ấy, Trần Hưng Đạo hiểu rằng nếu đối đầu trực tiếp ngay từ đầu, quân Đại Việt sẽ gặp nhiều bất lợi.
Ông đã sử dụng một kế sách đặc biệt:
“Vườn không nhà trống”.
Quân địch tiến vào Đại Việt
Khi quân Nguyên – Mông tiến vào, chúng muốn nhanh chóng chiếm các thành trì và tìm kiếm lương thực.
Chúng cho rằng chỉ cần tiến sâu vào Đại Việt thì sẽ nhanh chóng giành chiến thắng.
Nhưng chúng không ngờ rằng quân dân nhà Trần đã chuẩn bị một kế hoạch khác.
Người dân rời khỏi làng
Theo chủ trương của triều đình, ở những khu vực quân địch sắp tiến đến, người dân được tổ chức di chuyển đến nơi an toàn.
Những gì có thể sử dụng làm lương thực hoặc phục vụ quân đội địch được đưa đi hoặc cất giữ.
Những kho lương quan trọng được bảo vệ.
Quân địch tiến vào nhiều vùng nhưng không tìm thấy nguồn lương thực như chúng mong muốn.
Những ngôi làng vắng người
Quân Nguyên – Mông đi qua các làng quê.
Nhưng trước mắt chúng là những ngôi nhà vắng vẻ.
Không có người dân.
Không có những kho lương thực dồi dào.
Không có điều kiện thuận lợi để bổ sung sức lực.
Quân địch càng tiến sâu thì vấn đề lương thực càng trở nên nghiêm trọng.
Vì sao kế sách này hiệu quả?
Một đội quân đông người cần rất nhiều lương thực.
Quân Nguyên – Mông tiến vào Đại Việt từ xa.
Việc vận chuyển lương thực theo quân đội rất khó khăn.
Nếu không thể lấy thêm lương thực tại chỗ, quân địch sẽ ngày càng yếu.
Trần Hưng Đạo đã tận dụng chính điểm yếu đó.
Không đánh khi chưa đến thời điểm
Điều đặc biệt trong kế sách của Trần Hưng Đạo là ông không vội vàng giao chiến.
Ông hiểu rằng:
Không phải lúc nào cũng cần đánh ngay.
Đôi khi, biết lui một bước để bảo toàn lực lượng lại là cách chuẩn bị cho một chiến thắng lớn hơn.
Quân Trần rút lui có tổ chức.
Quân địch tưởng rằng mình đang thắng.
Nhưng thực tế, chúng đang dần rơi vào thế khó khăn.
Quân địch ngày càng mệt mỏi
Càng tiến sâu vào Đại Việt, quân Nguyên – Mông càng gặp nhiều khó khăn.
Lương thực thiếu.
Đường sá xa.
Khí hậu và địa hình không thuận lợi.
Quân đội phải di chuyển liên tục.
Trong khi đó, quân Trần vẫn bảo toàn được lực lượng.
Nhân dân trở thành một phần của cuộc kháng chiến
Kế sách “vườn không nhà trống” chỉ có thể thực hiện được khi nhân dân đồng lòng.
Người dân phải rời bỏ nhà cửa.
Phải chấp nhận cuộc sống tạm thời khó khăn.
Phải bảo vệ tài sản và lương thực theo chủ trương chung.
Đó là một sự hy sinh rất lớn.
Nhưng người dân hiểu rằng đây là cách góp sức bảo vệ đất nước.
Quân Trần chờ thời cơ
Trong khi quân địch mệt mỏi, quân Trần từng bước chuẩn bị phản công.
Khi nhận thấy quân Nguyên – Mông đã suy yếu, Trần Hưng Đạo và các tướng lĩnh bắt đầu tổ chức những cuộc đánh lớn.
Quân địch từ thế chủ động dần chuyển sang bị động.
Từ “lùi” đến “tiến”
Điều thú vị của kế sách này là:
Rút lui không có nghĩa là thất bại.
Quân Trần rút lui để:
Bảo toàn lực lượng.
Làm quân địch suy yếu.
Kéo dài thời gian.
Chờ thời cơ.
Chuẩn bị phản công.
Khi thời cơ đến, quân Trần chuyển từ phòng thủ sang tấn công.
Những chiến thắng lớn
Trong cuộc kháng chiến năm 1285, quân Trần từng bước phản công và giành nhiều chiến thắng quan trọng.
Các trận Hàm Tử, Chương Dương, Tây Kết góp phần đánh tan quân Nguyên – Mông.
Thăng Long được giải phóng.
Quân địch phải rút khỏi Đại Việt.
Một bài học về sự kiên nhẫn
Kế sách “vườn không nhà trống” cho chúng ta một bài học rất hay:
Không phải lúc nào hành động nhanh cũng là tốt nhất.
Có những lúc cần bình tĩnh.
Cần chờ đợi.
Cần chuẩn bị.
Cần lựa chọn thời điểm thích hợp.
Liên hệ với học sinh
Trong học tập, một học sinh gặp bài toán khó không nên vội bỏ cuộc.
Có thể:
Đọc kỹ đề.
Xác định điều mình chưa hiểu.
Tìm cách giải.
Hỏi thầy cô hoặc bạn bè.
Thử lại.
Kiên trì đến khi tìm được đáp án.
Đó cũng là một cách “chờ thời cơ” của việc học.
Bài học về tinh thần đoàn kết
Kế sách này còn cho thấy sức mạnh của sự đồng lòng.
Nếu người dân không hợp tác, quân đội sẽ rất khó thực hiện kế hoạch.
Nhưng khi mọi người cùng chung mục tiêu, mỗi người góp một phần nhỏ cũng tạo thành sức mạnh lớn.
Thông điệp
“Vườn không nhà trống” là một kế sách thể hiện sự thông minh, chủ động và kiên nhẫn của quân dân nhà Trần trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên – Mông.
Câu chuyện nhắc chúng ta:
Trong khó khăn, đừng vội nản lòng. Hãy bình tĩnh, chuẩn bị thật tốt và chờ đúng thời điểm để hành động.
Và quan trọng hơn:
Muốn vượt qua thử thách lớn, cần có sự đoàn kết và đồng lòng của mọi người.
