Câu chuyện: Anh hùng LLVTND Hoàng Văn Hữu – “Người giữ mạch liên lạc giữa rừng núi Việt Bắc”
Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, vùng ATK Thái Nguyên – Định Hóa là trung tâm đầu não của cuộc kháng chiến. Mọi mệnh lệnh, chỉ thị, kế hoạch tác chiến đều được chuyển đi từ nơi đây. Nhưng giữa núi rừng trập trùng, quân thù rình rập bốn phía, để gìn giữ được mạng lưới liên lạc ấy luôn thông suốt là một điều vô cùng gian nan. Người góp công lớn trong nhiệm vụ thầm lặng mà nguy hiểm đó chính là Hoàng Văn Hữu, chiến sĩ trinh sát – liên lạc của đơn vị bảo vệ ATK, người sau này được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Tuổi thơ lênh đênh giữa rừng và lời hứa với chính mình
Hoàng Văn Hữu sinh năm 1930 tại một bản nhỏ dưới chân núi Khau Ty, huyện Định Hóa. Cha ông là người làm nghề rừng, mẹ buôn măng khô, cuộc sống nghèo nhưng chan hòa nghĩa tình. Lên 12 tuổi, Hữu đã theo cha vào rừng, thuộc từng khe suối, từng cung đường bí mật dẫn sang các bản lân cận.
Khi Pháp kéo lên chiếm Thái Nguyên, nhiều bản bị đốt phá, cha ông bị bắt trong một trận càn, không bao giờ trở lại. Đêm đó, Hữu ngồi một mình ngoài bãi đá bên suối và nói thầm:
“Lớn lên, con sẽ làm người đưa đường cho bộ đội, để cha không mất vô ích.”
Đó là lời hứa theo ông suốt cả cuộc đời.
Chiến sĩ liên lạc – nghề tưởng nhẹ nhưng “một giây chậm là một mạng người”
Sau Cách mạng Tháng Tám, Hữu xin gia nhập đội du kích Định Hóa, sau được tuyển vào đơn vị bảo vệ ATK. Công việc của ông là:
mang công văn từ các cơ quan Trung ương đến các đơn vị
dẫn đường cho cán bộ cao cấp
trinh sát đường rừng trước khi bộ đội hành quân
kiểm tra an toàn các điểm trú quân
Nghe có vẻ nhẹ nhàng, nhưng đây là công việc nguy hiểm nhất:
Một khi lọt vào tay địch, toàn bộ kế hoạch kháng chiến có thể bị lộ, cả chiến khu có thể bị bao vây.
Hữu hiểu rõ điều đó, nhưng ông chưa bao giờ từ chối nhiệm vụ.
Hành trình “48 giờ không nghỉ” vượt vòng vây
Tháng 11 năm 1950, Pháp mở cuộc càn lớn nhằm đánh vào các tuyến đường liên lạc giữa Định Hóa – Đại Từ – Bạch Thông. Đêm 19/11, cơ quan kháng chiến cần chuyển gấp mệnh lệnh cho các đơn vị chủ lực đang chờ lệnh tấn công. Người được giao nhiệm vụ là Hoàng Văn Hữu.
Khi đi đến khe Tát Ke, Hữu phát hiện địch đã chặn mất lối chính. Ông phải vòng lên dãy Khau Ty, trèo qua 3 sườn núi dốc dựng đứng trong mưa rét. Có lúc trượt chân ngã xuống bãi đá, chân bị rách sâu, máu ướt cả ống quần. Nhưng ông không dừng lại.
Đến gần bản Nà Pài, Hữu phát hiện có ánh đèn soi của địch đang đi tuần. Ông lập tức bò men theo suối, ngâm mình trong nước lạnh gần 30 phút để tránh bị phát hiện. Khi ra khỏi lối suối, người ông lạnh run bần bật nhưng tay vẫn giữ chặt túi tài liệu vào ngực.
Suốt 48 giờ, Hữu đi không nghỉ, không ngủ, có lúc phải gặm nắm lá rừng để cầm cự. Cuối cùng, ông đến được vị trí tập kết đúng lúc. Mệnh lệnh được chuyển kịp thời, giúp đơn vị chủ lực tránh bị phục kích, bảo toàn lực lượng và phản công thành công.
Chỉ huy đơn vị sau đó nói:
“Nếu cậu đến chậm nửa giờ, cả đội hình chúng ta có thể đã nằm lại khe núi.”
Cuộc đấu trí trong đêm dài – cứu đường dây liên lạc ATK
Một lần khác, giữa năm 1952, quân Pháp bí mật đưa một trung đội biệt kích vào phá trụ sở liên lạc gần xã Điềm Mặc. Đêm đó, Hữu đang trực tuyến thì nghe tiếng lạ gần đồi Rộc Nà. Dựa vào kinh nghiệm, ông đoán ngay đó không phải người dân.
Hữu không nổ súng ngay mà đi đường vòng, bám sát nhóm địch từ phía sau. Khi thấy chúng chuẩn bị cắt tuyến dây điện thoại, ông lặng lẽ gõ tín hiệu báo động lên thân cây – một cách liên lạc riêng của đơn vị. Tổ bảo vệ lập tức cơ động.
Trận đánh diễn ra nhanh như chớp, 9 tên địch bị tiêu diệt, tuyến liên lạc được giữ nguyên vẹn. Hữu là người trực tiếp khống chế tên chỉ huy, thu toàn bộ máy điện báo mật mã.
Gần 120 lần vượt vòng vây – chưa một lần để lộ bí mật
Trong suốt thời gian làm liên lạc viên, Hoàng Văn Hữu:
thực hiện hơn 600 chuyến công văn
gần 120 lần vượt vòng vây
nhiều lần bị địch rượt đuổi nhưng chưa bao giờ để tài liệu rơi vào tay chúng
4 lần bị thương nhưng vẫn bám địa bàn
Cán bộ Trung ương thời kỳ đó từng nhận xét:
“Hữu là người giữ mạch sống của chiến khu.”
Hy sinh trong một chuyến công tác bí mật
Tháng 1 năm 1953, khi đang dẫn đường cho một tổ cán bộ vào cơ quan mới, Hữu và đồng đội lọt vào ổ phục kích tại khe Nà Chừa. Để cứu đoàn cán bộ, ông đã quay lại đánh chặn, dùng khẩu súng kíp và 3 quả lựu đạn giữ chân địch đủ lâu để đồng đội thoát.
Khi lực lượng ứng cứu đến nơi, Hữu đã hy sinh, tay vẫn nắm chặt khẩu súng, người nghiêng trên sườn đá, mặt hướng về phía ATK.
Ông mới 23 tuổi.
Danh hiệu Anh hùng – và câu chuyện ở lại với núi rừng
Năm 1956, Nhà nước truy tặng Hoàng Văn Hữu danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Người dân Định Hóa đến nay vẫn kể:
“Đường nào qua rừng Việt Bắc cũng có dấu chân anh Hữu.”
“Nhờ những người như anh mà ATK luôn đứng vững.”
