Câu chuyện: Anh hùng LLVTND Nguyễn Văn Tân – “Người giữ cầu Nà Phạt”

Cầu Nà Phạt, nối hai bản vùng cao của huyện Phú Lương, là tuyến đường vận tải quan trọng trong kháng chiến chống Pháp. Mỗi chuyến dân công hay bộ đội đi qua đều phải vượt qua cầu treo đơn sơ, lắc lư giữa dòng nước xiết, dưới sự đe dọa của địch mai phục. Giữ cầu, bảo vệ tuyến đường này, là một nhiệm vụ cực kỳ nguy hiểm.

Người được giao trọng trách ấy là Nguyễn Văn Tân, chiến sĩ du kích bản địa, sau này được truy tặng Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ông nổi tiếng gan dạ, bình tĩnh và mưu trí, được đồng đội gọi bằng biệt danh trìu mến: “Người đứng trên cầu khi trời mưa bom”.

Tuổi trẻ bên rừng và lời thề theo du kích

Nguyễn Văn Tân sinh năm 1930 tại bản Nà Phạt, trong một gia đình dân tộc Tày. Cha mất khi ông còn nhỏ, mẹ một mình nuôi 5 anh em. Từ nhỏ, ông đã quen leo núi, trèo cây, bơi suối. Khi Pháp tiến lên chiếm Thái Nguyên, bản làng ông nhiều lần bị càn quét. Nhìn cảnh bà con bỏ làng chạy loạn, ông thề:
“Lớn lên, con sẽ giữ cầu này, để dân khỏi phải chạy trốn nữa.”

Trận chiến ngày 22 tháng 6 năm 1951

Một ngày đầu hạ, binh Pháp cử một trung đội khoảng 25 tên vũ trang hạng nặng chuẩn bị chiếm cầu Nà Phạt, phá tuyến vận tải. Tân cùng 7 đồng đội bày trận từ hai phía cầu.

Ông đứng giữa cầu treo, quan sát hướng địch tiến. Khi phát hiện kẻ thù tụ tập, ông ra hiệu cho đồng đội nổ súng. Trận đánh nổ ra, cầu rung lên, đá và gỗ bật tung. Tân dùng khẩu súng kíp bắn trực diện vào tên chỉ huy, khiến quân địch hỗn loạn. Một số tên rơi xuống suối, số còn lại rút lui bỏ lại vũ khí.

Đây là chiến công giữ được tuyến đường vận tải huyết mạch, đảm bảo dân công và bộ đội qua lại an toàn.

Chiến sĩ dũng cảm qua nhiều trận đánh

Không chỉ một lần, Nguyễn Văn Tân đã tham gia hơn 50 trận phục kích, bảo vệ cầu, dẫn đường và trinh sát trên các tuyến rừng núi Phú Lương – Võ Nhai.

Có lần, một toán biệt kích Pháp mai phục dưới gầm cầu, chuẩn bị cắt đoàn dân công. Tân lặng lẽ trèo lên trụ cầu, quan sát vị trí, báo hiệu cho đồng đội bố trí hỏa lực. Khi địch xuất hiện, tổ du kích bắn đồng loạt. Biệt kích bị tiêu diệt toàn bộ, đoàn dân công thoát hiểm.

Một lần khác, mưa to, lũ quét, cầu rung lắc dữ dội, đoàn cán bộ Trung ương cần vượt qua. Tân dắt đoàn đi từng bước, cầm dây cầu ổn định, đảm bảo tất cả an toàn. Đồng đội kể:
“Cậu ấy bình tĩnh đến mức người khác tưởng không sợ gì cả.”

Tinh thần quả cảm và hy sinh thầm lặng

Trong suốt chiến tranh, Nguyễn Văn Tân nhiều lần bị thương, máu chảy nhưng chưa một lần từ bỏ nhiệm vụ. Ông luôn nhắc đồng đội:
“Chỉ cần cầu còn đứng, đường còn thông, là bộ đội còn sức chiến đấu.”

Chiến công của ông góp phần bảo vệ hàng trăm chuyến vận tải, cứu sống nhiều cán bộ và đồng đội.

Danh hiệu Anh hùng

Năm 1955, Nhà nước truy tặng Nguyễn Văn Tân Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vì những thành tích xuất sắc trong chiến đấu và bảo vệ tuyến đường chiến lược.

Người dân Nà Phạt đến nay vẫn kể:
“Nhờ có ông, cầu Nà Phạt vẫn vững, dân bản mới yên ổn sống.”