Câu chuyện: Anh hùng LLVTND Phạm Văn Hồng – “Người cắm lá cờ chiến thắng trên đèo Nà Tấu”

Đèo Nà Tấu, nằm giữa huyện Võ Nhai và Đại Từ (Thái Nguyên), là một đỉnh núi hiểm trở, nơi quân Pháp thường xuyên càn quét, lập trạm trinh sát và phục kích các đoàn vận tải của ta. Giữ được đỉnh đèo này không chỉ là bảo vệ mạng sống cho đồng đội mà còn bảo vệ các tuyến đường chiến lược nối ATK Thái Nguyên – Bắc Kạn.

Người được giao nhiệm vụ giữ đỉnh đèo – tổ chức phục kích, trinh sát và dẫn đường cho bộ đội – là Phạm Văn Hồng, người du kích bản địa nổi tiếng với sự gan dạ và trí mưu lược. Nhân dân thường gọi ông bằng biệt danh trìu mến: “Người cắm lá cờ trên đỉnh Nà Tấu”, vì chiến công huyền thoại năm 1951.

Tuổi thơ bên rừng núi và quyết tâm theo du kích

Phạm Văn Hồng sinh năm 1931 tại bản Nà Tấu, trong một gia đình dân tộc Tày. Cha mất sớm, mẹ một mình nuôi ba con. Từ nhỏ, Hồng đã quen sống giữa rừng núi, biết leo núi, băng khe suối, phân biệt từng loại dấu chân thú và con người.

Khi Pháp tràn lên chiếm vùng Thái Nguyên, nhiều bản làng bị đốt, Hồng chứng kiến cảnh dân chạy loạn, lương thực bị tịch thu. Ngay từ tuổi 17, ông thề:
“Lớn lên, tôi sẽ giữ cho đỉnh đèo này an toàn, để không ai phải chịu cảnh mất nhà mất đất như mẹ con tôi.”

Trận phục kích ngày 12 tháng 5 năm 1951

Buổi sáng mùa hè, Hồng nhận tin báo: một đoàn 20 lính Pháp đang di chuyển theo đèo Nà Tấu, chuẩn bị tấn công các đội du kích dưới chân đèo. Hồng cùng 8 đồng đội bày trận địa từ đỉnh núi, dùng đá, hầm hố, dây cáp tự tạo.

Ông đứng trên cao, quan sát địch tiếp cận. Khi đoàn lính lọt vào “vùng chết” – nơi hai bên sườn núi được chuẩn bị bẫy – Hồng giơ tay ra tín hiệu. Tổ du kích nổ súng đồng loạt. Địch hoảng loạn, bị thương nhiều, một số rơi xuống khe núi, còn lại buộc phải rút lui.

Chiến công đó giúp đoàn dân công chở lương tiếp tế qua đèo Nà Tấu an toàn, đồng thời bảo vệ trụ sở liên lạc ATK không bị tấn công.

Người chiến sĩ bền gan qua nhiều trận

Không chỉ một lần, Phạm Văn Hồng tham gia hơn 60 trận phục kích, trinh sát, dẫn đường trên đỉnh núi Đèo Nà Tấu. Có lần, ông phát hiện một toán biệt kích Pháp đang mai phục phía sau sườn núi. Hồng bám sát suốt 2 ngày, quan sát vị trí, hướng đi, rồi dẫn đồng đội phục kích. Toán biệt kích bị tiêu diệt hoàn toàn, thu nhiều vũ khí.

Một trận khác, khi đoàn cán bộ cần di chuyển qua đỉnh đèo giữa đêm mưa, Hồng dẫn đường qua các khe núi, suối cạn, tránh được điểm phục kích của địch. Đồng đội nói:
“Hồng đi trước như bóng ma, dẫn đường mà không để một bước chân nào lọt vào mắt địch.”

Tinh thần quả cảm và hy sinh thầm lặng

Trong suốt những năm chiến đấu, Hồng nhiều lần bị thương, máu chảy ướt áo, nhưng chưa một lần từ chối nhiệm vụ. Ông luôn nhắc đồng đội:
“Chỉ cần đỉnh đèo còn, ATK còn. Chúng ta không được lùi bước.”

Chiến công của ông góp phần bảo vệ hàng trăm chuyến vận tải lương thực, đạn dược, cứu sống nhiều cán bộ và chiến sĩ. Người dân bản Nà Tấu kể:
“Nhờ có ông mà đỉnh núi này mãi xanh, không bao giờ rơi vào tay giặc.”

Danh hiệu Anh hùng

Năm 1955, Nhà nước phong tặng Phạm Văn Hồng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vì những thành tích xuất sắc trong chiến đấu, dẫn đường và bảo vệ ATK.

Tên ông trở thành biểu tượng của lòng dũng cảm, mưu trí và tinh thần bất khuất của du kích Việt Bắc Thái Nguyên.