Câu chuyện: Bác Hồ nhắc chuyện tiết kiệm giấy

Trong ký ức của ông Tạ Quang Bửu – nhà khoa học, Bộ trưởng Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp, đồng thời là người từng nhiều lần làm việc trực tiếp với Chủ tịch Hồ Chí Minh – Bác không chỉ là một nhà lãnh đạo có tầm nhìn chiến lược, mà còn là người cực kỳ nghiêm khắc trong những việc tưởng như rất nhỏ. Một câu chuyện liên quan đến việc sử dụng giấy trong cơ quan Trung ương đã để lại cho ông Tạ Quang Bửu bài học sâu sắc suốt cả cuộc đời.

Theo lời kể của ông, vào những năm đầu xây dựng miền Bắc sau năm 1954, đất nước vừa ra khỏi chiến tranh, vật tư thiếu thốn đủ bề. Giấy viết, giấy in lúc ấy là mặt hàng rất quý, phải nhập khẩu hoặc sản xuất với chi phí cao. Tuy nhiên, do công việc nhiều, một số cán bộ vẫn có thói quen dùng giấy khá thoải mái, viết nháp nhiều lần, bỏ đi không tiếc.

Một lần, trong buổi làm việc tại Phủ Chủ tịch, ông Tạ Quang Bửu trình Bác Hồ một bản báo cáo dài, được đánh máy rất sạch sẽ. Khi đọc xong, Bác không nhận xét ngay về nội dung, mà hỏi ông một câu rất bất ngờ:
“Bản nháp của chú đâu?”

Ông Tạ Quang Bửu thưa rằng ông đã bỏ đi các bản nháp để trình bản sạch cho gọn gàng. Nghe vậy, Bác Hồ im lặng một lúc rồi nhẹ nhàng nói:
“Giấy bây giờ quý lắm. Viết xong còn dùng được thì nên giữ lại.”

Theo lời kể của ông Bửu, Bác không hề trách móc hay nặng lời, nhưng ánh mắt rất nghiêm. Bác giải thích rằng mỗi tờ giấy đều phải đổi bằng tiền của Nhà nước, mà tiền ấy là từ mồ hôi công sức của nhân dân. Nếu cán bộ dùng lãng phí thì dù chỉ một chút cũng là có lỗi với dân.

Sau đó, Bác Hồ dẫn ông Tạ Quang Bửu vào phòng làm việc của mình. Trên bàn, Bác cho ông xem những tờ giấy đã được dùng lại nhiều lần: mặt trước là bản viết cũ, mặt sau dùng để ghi chép công việc mới. Bác nói:
“Bác viết báo, viết thư cũng tận dụng giấy thế này. Chưa dùng hết thì chưa nên bỏ.”

Ông Tạ Quang Bửu kể rằng lúc đó ông thực sự xúc động. Trước mắt ông là Chủ tịch nước, người phải giải quyết biết bao việc lớn của quốc gia, nhưng lại cẩn thận với từng tờ giấy nhỏ. Điều đó khiến ông thấy xấu hổ vì sự tiện tay của mình trước đó.

Từ hôm ấy, theo lời ông Bửu, ông thay đổi hoàn toàn thói quen làm việc. Ông nhắc nhở cán bộ cấp dưới sử dụng giấy tiết kiệm, giữ lại giấy nháp còn dùng được, và coi việc tiết kiệm không phải là chuyện nhỏ, mà là một phần của đạo đức công vụ. Ông cho rằng nếu người đứng đầu không gương mẫu thì không thể yêu cầu cấp dưới thực hiện nghiêm túc.

Nhiều năm sau, khi kể lại câu chuyện này, ông Tạ Quang Bửu khẳng định rằng Bác Hồ không bao giờ nói suông về cần, kiệm. Bác thực hiện điều đó trong từng hành động cụ thể, để người khác tự soi lại mình. Với Bác, tiết kiệm không phải vì nghèo, mà vì tôn trọng công sức của nhân dân và giữ gìn kỷ cương của Nhà nước.

Câu chuyện Bác Hồ nhắc chuyện tiết kiệm giấy, qua một nhân chứng duy nhất là ông Tạ Quang Bửu, cho thấy đạo đức Hồ Chí Minh không nằm ở những lời kêu gọi lớn lao, mà thể hiện rõ nhất trong những việc rất nhỏ của đời sống hằng ngày. Chính từ những điều giản dị ấy, Bác đã giáo dục cả một thế hệ cán bộ về trách nhiệm, liêm chính và ý thức phục vụ nhân dân.