Câu chuyện: Bác Hồ từ chối ngôi nhà lớn – lời kể của ông Trần Quốc Hoàn
Câu chuyện: Bác Hồ từ chối ngôi nhà lớn – lời kể của ông Trần Quốc Hoàn
Trong những năm đầu sau Cách mạng Tháng Tám, khi bộ máy chính quyền non trẻ của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vừa được thành lập, điều kiện làm việc và sinh hoạt của lãnh đạo cấp cao còn rất nhiều thiếu thốn. Tuy nhiên, theo lời kể của ông Trần Quốc Hoàn – Bộ trưởng Bộ Công an đầu tiên – Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn là người tự nguyện sống giản dị nhất, dù hoàn toàn có thể chọn cho mình điều kiện tốt hơn. Một câu chuyện nhỏ xảy ra tại Phủ Chủ tịch đã để lại cho ông Trần Quốc Hoàn bài học sâu sắc về đạo đức của người lãnh đạo.
Theo hồi ức của ông Trần Quốc Hoàn, sau năm 1954, khi miền Bắc được giải phóng, nhiều cơ quan đề xuất bố trí cho Bác Hồ ở một ngôi nhà lớn, kiên cố trong khuôn viên Phủ Chủ tịch để thuận tiện cho công việc và bảo đảm an ninh. Ngôi nhà ấy vốn được xây dựng từ thời Pháp, rộng rãi, đầy đủ tiện nghi, rất phù hợp cho nguyên thủ quốc gia. Các cán bộ cho rằng với cương vị Chủ tịch nước, việc Bác ở một nơi như vậy là hoàn toàn hợp lý.
Khi nghe báo cáo, Bác Hồ không trả lời ngay. Theo lời ông Trần Quốc Hoàn, Bác đi xem ngôi nhà một vòng rất chậm, quan sát kỹ từng căn phòng, rồi quay lại hỏi:
“Nhà này rộng thế, trước kia dùng làm gì?”
Ông Trần Quốc Hoàn thưa rằng đó từng là nơi ở và làm việc của Toàn quyền Pháp. Bác Hồ im lặng một lúc lâu rồi nói:
“Nhà này để làm việc chung thì được, còn Bác ở thì không nên.”
Ông Trần Quốc Hoàn ngạc nhiên, vì ông nghĩ Bác lo vấn đề an ninh hoặc sinh hoạt. Nhưng Bác Hồ giải thích rất giản dị:
“Dân ta vừa ra khỏi chiến tranh, còn nghèo lắm. Bác ở nhà thế này, dân nhìn vào sẽ nghĩ sao?”
Theo lời kể của ông Trần Quốc Hoàn, dù nhiều cán bộ tha thiết đề nghị, Bác Hồ vẫn kiên quyết từ chối. Cuối cùng, Bác chọn ở trong ngôi nhà sàn nhỏ bên cạnh Phủ Chủ tịch, chỉ gồm vài phòng đơn sơ, đủ để nghỉ ngơi và làm việc. Ngôi nhà ấy được xây dựng theo kiểu nhà sàn Việt Bắc, gợi nhớ những năm tháng Bác sống cùng đồng bào và cán bộ trong kháng chiến.
Ông Trần Quốc Hoàn kể rằng, khi dọn về nhà sàn, Bác Hồ chỉ mang theo rất ít đồ đạc cá nhân. Phòng ngủ nhỏ, chiếc giường gỗ đơn giản, chiếc quạt giấy, vài bộ quần áo kaki bạc màu. Bác không cho bày biện thêm, cũng không cho sửa sang cầu kỳ. Mỗi khi có cán bộ đề nghị trang bị thêm cho “xứng với cương vị”, Bác chỉ cười và nói:
“Thế này là đủ rồi.”
Điều khiến ông Trần Quốc Hoàn nhớ nhất là cách Bác Hồ lý giải về việc từ chối nhà lớn. Bác nói rằng, người làm cách mạng không được tạo khoảng cách với nhân dân bằng lối sống. Nếu sống quá đầy đủ, quá tiện nghi, thì lời kêu gọi tiết kiệm, chịu khó sẽ không còn sức thuyết phục. Với Bác, sống giản dị không phải là hy sinh, mà là cách giữ mình trong sáng và gần dân.
Nhiều năm sau, khi nhớ lại câu chuyện này, ông Trần Quốc Hoàn khẳng định rằng quyết định ở nhà sàn của Bác Hồ không phải là vấn đề cá nhân, mà là một thông điệp đạo đức rất rõ ràng. Bác Hồ muốn cán bộ, đảng viên nhìn vào đó mà tự soi lại mình, tự hỏi xem mình đã sống đúng với hoàn cảnh của đất nước và của nhân dân hay chưa.
Câu chuyện Bác Hồ từ chối ngôi nhà lớn, qua một nhân chứng duy nhất là ông Trần Quốc Hoàn, cho thấy sự thống nhất hiếm có giữa tư tưởng và lối sống của Người. Bác không chỉ nói về cần, kiệm, liêm, chính, mà chính cuộc sống hằng ngày của Bác là minh chứng rõ ràng nhất cho những điều ấy. Từ một lựa chọn tưởng như rất nhỏ, Bác đã để lại một bài học lớn về đạo đức của người lãnh đạo, còn nguyên giá trị cho đến ngày nay.
