Câu chuyện: Bác Hồ và đôi dép cao su
Trong cuộc đời gắn bó lâu dài với Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp không chỉ là người học trò, người cộng sự thân cận, mà còn là một nhân chứng trực tiếp cho phong cách sống giản dị và tư tưởng sâu sắc của Bác. Trong nhiều hồi ký và cuộc trò chuyện sau này, Đại tướng từng kể lại một câu chuyện nhỏ nhưng để lại cho ông bài học lớn, đó là câu chuyện về đôi dép cao su của Bác Hồ trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp.
Theo lời Đại tướng Võ Nguyên Giáp, vào khoảng năm 1951, khi Trung ương Đảng và Chính phủ làm việc tại chiến khu Việt Bắc, điều kiện sinh hoạt vô cùng thiếu thốn. Đường rừng trơn trượt, đá sắc, mưa nhiều, việc đi lại rất vất vả. Trong hoàn cảnh ấy, Bác Hồ vẫn thường xuyên đi kiểm tra công việc, thăm hỏi cán bộ, chiến sĩ, dù tuổi đã cao và sức khỏe không còn tốt như trước.
Một lần, trong chuyến đi công tác cùng Bác, Đại tướng Võ Nguyên Giáp để ý thấy đôi dép cao su mà Bác đang đi đã mòn vẹt, quai dép sờn rách, nhiều chỗ phải vá lại bằng dây. Thấy vậy, ông vô cùng lo lắng, bởi địa hình rừng núi hiểm trở có thể gây nguy hiểm cho Bác. Sau chuyến đi, Đại tướng mạnh dạn đề nghị anh em chuẩn bị cho Bác một đôi giày mới, chắc chắn và an toàn hơn.
Khi được trình bày ý kiến, Bác Hồ lắng nghe rất chăm chú. Theo lời kể của Đại tướng, Bác cúi xuống nhìn đôi dép của mình một lúc rồi mỉm cười hiền hậu. Bác nói chậm rãi:
“Dép của Bác vẫn đi được. Chưa hỏng thì chưa nên thay.”
Đại tướng Võ Nguyên Giáp tiếp tục thưa rằng việc thay dép không phải vì hình thức, mà vì sức khỏe và an toàn của Bác, bởi Bác là người lãnh đạo cao nhất, nếu Bác gặp chuyện thì sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ cuộc kháng chiến. Nghe vậy, Bác Hồ gật đầu, nhưng vẫn nhẹ nhàng đáp:
“Bác đi dép thế này quen rồi. Đồng bào, chiến sĩ ngoài kia còn nhiều người chân đất.”
Theo lời Đại tướng, câu nói ấy khiến ông im lặng. Bác không trách móc, không nặng lời, nhưng cách Bác so sánh bản thân với đồng bào, chiến sĩ đã thể hiện rất rõ quan điểm sống của Người. Đối với Bác, người lãnh đạo không được hưởng sự tiện nghi khi nhân dân còn thiếu thốn.
Sau đó, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đề nghị ít nhất hãy sửa lại đôi dép cho chắc chắn hơn. Bác đồng ý, nhưng dặn rằng phải tự sửa bằng vật liệu có sẵn, không được làm phiền đến công việc chung. Đôi dép cao su ấy tiếp tục theo Bác trong nhiều chuyến công tác, từ rừng núi Việt Bắc cho đến những ngày sau hòa bình.
Nhiều năm sau, khi nhớ lại câu chuyện này, Đại tướng Võ Nguyên Giáp cho rằng đôi dép cao su không chỉ là vật dụng cá nhân, mà đã trở thành biểu tượng cho lối sống của Hồ Chí Minh. Bác luôn sống đúng như những điều mình dạy: cần kiệm, giản dị, gần gũi với nhân dân. Bác không coi mình là người đứng trên mọi người, mà chỉ là một người phục vụ cho cách mạng và cho dân tộc.
Đại tướng cũng khẳng định rằng chính phong cách sống ấy đã tạo nên uy tín và sức thuyết phục đặc biệt của Bác Hồ. Khi Bác kêu gọi toàn dân chịu đựng gian khổ để kháng chiến, mọi người tin và sẵn sàng hy sinh, bởi họ thấy Bác là người chịu khổ trước tiên. Đôi dép cao su mòn vẹt là minh chứng sống động cho tinh thần ấy.
Câu chuyện về đôi dép cao su, qua một nhân chứng duy nhất là Đại tướng Võ Nguyên Giáp, không phải là một sự kiện lớn trong lịch sử, nhưng lại phản ánh sâu sắc nhân cách Hồ Chí Minh. Từ những điều rất nhỏ, Bác đã thể hiện một tư tưởng lớn: người lãnh đạo chân chính phải sống cùng đời sống của nhân dân, chia sẻ khó khăn với nhân dân và đặt lợi ích chung lên trên tất cả.
