Câu chuyện Bài hát Nga giữa lòng thủ đô bị oanh tạc

Tháng 12 năm 1972, Hà Nội

Tôi là sĩ quan điều khiển thuộc một đơn vị pháo phòng không bảo vệ Hà Nội. Cuộc chiến tháng 12 năm 1972, "Điện Biên Phủ trên không", là những ngày khốc liệt và tự hào nhất trong cuộc đời tôi.

Trong đơn vị tôi có một số chuyên gia quân sự Liên Xô (nay là Nga) đang làm nhiệm vụ cố vấn kỹ thuật và huấn luyện cho chúng tôi vận hành các khí tài phức tạp. Dù họ là cố vấn, nhưng trong những ngày địch oanh tạc dữ dội, họ cũng trở thành những người đồng đội kề vai sát cánh cùng chúng tôi.

Hệ thống tên lửa và pháo phòng không của ta là vũ khí hiện đại do Liên Xô viện trợ. Tuy nhiên, trong điều kiện chiến đấu thực tế, đặc biệt khi máy bay B52 của Mỹ bay ở độ cao và tốc độ khác thường, việc hiệu chỉnh kỹ thuật trở nên vô cùng căng thẳng.

Tôi nhớ đêm 20 tháng 12 năm 1972. Địch oanh tạc dữ dội nhất. Tiếng còi báo động vang lên liên tục. Bầu trời Hà Nội rực sáng bởi ánh lửa đạn và các chùm pháo sáng.

Trong hầm chỉ huy, không khí ngột ngạt. Đồng chí Cố vấn trưởng, Major Sergei, người đàn ông Nga trầm lặng nhưng rất tận tâm, đứng sát bên tôi, cùng theo dõi màn hình radar.

Đơn vị chúng tôi vừa bị dính một quả bom gần đó, làm hệ thống thông tin liên lạc bị rung lắc, ảnh hưởng đến độ chính xác của bảng điều khiển.

Trong lúc hỗn loạn, kỹ thuật viên phụ trách hệ thống tính toán tỏ ra lo lắng và xử lý chậm hơn bình thường. Cảm giác áp lực từ việc phải đánh trúng mục tiêu trong thời gian ngắn đè nặng lên mọi người.

Bất ngờ, Major Sergei vỗ nhẹ vào vai tôi. Thay vì quát mắng hay thúc giục bằng tiếng Nga hoặc tiếng Việt bập bẹ, ông ấy lại bắt đầu hát.

Ông hát một đoạn bài hát dân ca Nga nào đó, giọng trầm và hơi lạc nhịp, nhưng giai điệu lại rất bình tĩnh, có phần buồn man mác.

Mọi người trong hầm đều sững sờ. Tiếng hát Nga giữa tiếng gầm rú của B52 và tiếng pháo nổ tạo ra một sự tương phản lạ lùng.

Chỉ vài giây sau, tôi nhận ra ý định của ông: Giảm căng thẳng và lấy lại sự tập trung.

Sau khi hát xong, Major Sergei nói một câu tiếng Việt rõ ràng: "Bình tĩnh! Tập trung vào màn hình. Họ đang ở đây, chúng ta phải ở đây. Chiến đấu!"

Sự bình tĩnh và hành động bất ngờ đó đã có tác dụng. Kỹ thuật viên của tôi lấy lại sự tự tin, thực hiện các thao tác chính xác, và ngay sau đó, chúng tôi phát hiện và khóa mục tiêu.

"BÙM!" Một chiếc B52 đã trúng đạn và rơi xuống ngoại ô Hà Nội.

Sau trận chiến, tôi hỏi Major Sergei tại sao lại hát. Ông cười, đôi mắt xanh lấp lánh sau lớp kính dày: "Trong quân đội, đôi khi, âm nhạc là liều thuốc tốt nhất cho nỗi sợ hãi và sự mất tập trung. Chúng ta là đồng đội. Tôi mang theo trách nhiệm của mình, không chỉ bằng kỹ thuật, mà còn bằng tinh thần. Chiến thắng của các bạn là chiến thắng của những người bạn Xã hội Chủ nghĩa."

Bài hát Nga giữa lòng thủ đô bị oanh tạc đó là biểu tượng của tình đoàn kết quốc tế cao cả, của sự tương trợ không chỉ về vật chất mà còn về tinh thần, đã giúp Việt Nam làm nên kỳ tích lịch sử, buộc Mỹ phải ngồi vào bàn đàm phán.